نقش راهبردی قلم در تاریخ زندگی انسانها
دو ابزار قلم و بیان، نقش راهبردی و ساختاری در تاریخ زندگی انسانها و نسلها دارند، اما قلمها با عمر بسیار درازی که دارند در ایجاد ارتباط گذشتگان با آیندگان و انتقال تجارب، تمدنها و فرهنگها، دانستنیها و آموختهها خدمات بسیاری انجام دادهاند.
حجتالاسلام والمسلمین محمدرضا قاسمینیا، پژوهشگر دینی طی یادداشتی که به مناسبت روز قلم در اختیار ایکنای قم قرار داده است، نوشت:
آن قدری که بشر از قلمهای سالم نفع برده است از چیزی دیگر نبرده است و آن قدر که ضرر کشیده است از چیزهای دیگر خسران و ضرر ندیده است.
بخشهایی از بیانات امام خمینی(ره) در جمع مسئولان نهضت سوادآموزی سراسرکشور درتاریخ ششم دی ماه سال ۱۳۵۹ که فرمودند: «قلمها و بیانها با مغزهای مردم رابطه دارند، اگر قلمها و بیانها، علمها و تعلیمها و آموزشها برای خدا باشد، مغزها را الهی تربیت میکنند. ما امیدواریم بشر به رشدی برسد که مسلسلها رابه قلم تبدیل کند، آن قدری که قلم و بیان در خدمت بشر بوده است مسلسلها نبوده است.»
چهاردهم تیر ماه روز قلم نامگذاری شده است. از قلم به عنوان اولین موجودی که خداوند متعال آفریده نام بردهاند.
اهمیت قلم در قرآن کریم
دو ابزار قلم و بیان، نقش راهبردی و ساختاری در تاریخ زندگی انسانها و نسلها دارند، اما قلمها با عمر بسیار درازی که دارند در ایجاد ارتباط گذشتگان با آیندگان و انتقال تجارب، تمدنها و فرهنگها، دانستنیها و آموختهها خدمات بسیاری انجام دادهاند.
قلمها در تصویر کشیدن پیروزیها و شکستها، شیرینیها و تلخیها، ماندگاری تاریخ، ساختن بشر، خلق حماسهها و میراث مکتوب نقشی موثر و زیرساختی دارند.
در اهمیت قلم، همین بس که خداوند متعال در قرآن کریم به آن قسم یاد کرده است: «ن والقلم و ما یسطرون» دوات، قلم و هر آن چه نوشته شود؛ این سه با هم در سوره مبارکه قلم تصریح گردیده است.
آنچه را انسان نمیدانسته با قلم به او آموزش داده است: «الذی علّم بالقلم علّم الانسان ما لم یعلم»؛ بیجهت نیست که قرآن مجید سوگند به قلم و آن چه با قلم مینویسند یاد کرده یعنی هم به ابزار و هم به محصول آن ابزار.
در نخستین آیات وحی تکیه بر مسئله علم و قلم است که بلافاصله بعد از نعمت بزرگ خلقت و آفرینش در این آیات ذکر شده است.
در حقیقت این آیات نخست از تکامل جسم انسان، از یک موجود بیارزش مانند «علقه» خبر میدهد و از سوی دیگر از تکامل روح به وسیله تعلیم و تعلم بهخصوص از طریق قلم سخن میگوید.
آن روز که این آیات نازل میشد نهتنها در محیط حجاز که محیط جهل بود، کسی ارزشی برای قلم قائل نبود در دنیای متمدن آن زمان نیز قلم از اهمیت کمی برخوردار بود.
در آن عصر در اهمیت و نقش خواندن و نوشتن همین بس که پیامبر خدا حضرت محمد(ص) شرط آزادی اسیران را آموزش خواندن و نوشتن به محرومان از نوشتن و خواندن تعیین میکنند و به طورشایسته جایگاه یاددهی و یادگیری روشن میشود، البته محور آنها قلم میباشد.
تمام پیشرفت بشر بر محور قلم است
از آغازین روزهای طفولیت و کودکی به دست گرفتن قلم و کاغذ از دوستان بچهها و در خاطرات آنها ماندگار شده است.
امروز میدانیم که تمام تمدنها و علوم و دانشها وپیشرفتهایی که در هر زمینه نصیب بشر شده بر محور قلم بوده است.
قلمها، زبانها، نوشتهها، فکرها و اندیشهها، ذهنها و هدفها در ساختن جوامع بشری مونس و دوستان یکدیگرند و البته اگر آزادی انسانها، صلح، بیداری، سعادت و رفاه آنها را خواسته باشند پیروزند و اگر بیمار و مسموم و غیرصالح باشند فساد، قتل، بی بندو باری و بیاخلاقی را رقم میزنند و گاهی جهل ونادانی را درپی دارد.
رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت امام خامنهای حکیم در وصف اهل قلم میفرماید: «آن کسی که قلم به دست میگیرد باید تقوا، صداقت، عفاف، وانصاف نسبت به دیگران جزو طبیعت ثانوی اش شود.»
در این مجال لازم است به رسالت و ماموریت خطیر اهالی قلم و نویسندگان در میدان جهاد تبیین توجه کنیم که در شبههزدایی و شناسایی به موقع و خاموش کردن فتنهها توجه شود و با قلمها و بیانها در تحکیم، تعمیق و تقویت روحیه انقلابی و جهادی، خدمت به مردم، ایمان و امید و اتحاد و همبستگی در جامعه و نسلهای آینده و راه کارهای پیادهسازی محورهای هفت گانه بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی حرکت و تلاش شود، خودرا به آنها متعهد و امانتدار بدانیم و برای ایجاد تمدن نوین اسلامی و رسیدن به قلل پیروزی و سرافرازی کشور عزیزمان گامهای استوار برداریم.
روز پاسداشت مقام قلم بر قلمهای بیدار و بینا، صاحبان قلم متعهد و دردمند، جوانان، دانشجویان، فرهیختگان، فرهنگیان و حوزویان و محققان و پژوهشگران گرامی باد.
ضرورت راهاندازی موزه قلم در استانها
در پایان پیشنهادی برای مسئولان فرهنگی و آموزشی و حافظان میراث گرانقدر قلم در کشور و برای هر استان دارم:
در راستای مانایی میراث بزرگ فرهنگی و تمدنساز نقش قلم، راهاندازی موزه قلم که درآن سیر تکامل قلم و موضوعات مرتبط را در ایران و جهان از ابتدا تا امروز نشان داده شود ضروری به نظر میرسد تا به معرفی انواع قلم، خوشنویسان و کاتبان اسلامی و ملی، مؤلفین و نویسندگان، به ویژه نوشتههای مؤثر تاریخی و علمی و تمدنساز، پژوهشها و تحقیقات، مکتوبات گرانبهای اسلامی و دینی و دانشی و سنگ نوشتهها بپردازد.
انتهای پیام
