دانشگاهها نیاز به تحول دارند
حجتالاسلام والمسلمین علی ذوعلم با بیان اینکه دانشگاههای ما نیاز به تحول دارند، گفت: قوه عاقله نظام را باید دانشگاه تربیت کند ولی در حال حاضر اینگونه نیست.
به گزارش ایکنا از فارس، حجتالاسلام والمسلمین علی ذوعلم، رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، عصر پنجشنبه، 26 مهرماه در سلسله نشستهای «جهاد تبیین» که در حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع) برگزار شد، گفت: در بحث ولایت فقیه، یکی از سرفصلها بحث دستاوردها، نتایج و آثار تحقق ولایت فقیه در کشور است.
وی افزود: در طول این ۴۵ سال، کشور ما در ذیل نظام مبتنی بر ولایت فقیه اداره میشود و این نظریه مهجور، در متن اسلام اقامه شد و حضرت امام(ره) با تکیه بر همین دیدگاه و نظریه، انقلاب را پیش بردند و موفقیتهایی که ما در طول این ۴۵ سال داشتیم بدون تردید یک بخش مهمی از آن و یا بلکه همه بخشهای آن مستقیم یا غیر مستقیم ناشی از همین نظام ولایی است. ما مفتخریم که تنها کشور و جامعهای هستیم که نظام سیاسی ما نظام ولایی است، نه نظام استبدادی، حزبی یا دموکرات غربی؛ بلکه یک نظام ولایی یا همان مردمسالار دینی که آثار و برکات آن در جامعه مشهود است که گاهی از آن غفلت داریم.
رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی گفت: در خصوص دستاوردهای ولایت فقیه، شاید بتوان هفت تا هشت سرفصل را مطرح کرد که بعضی از آنها آشکار است و بعضی از آنها کمتر مورد توجه قرار گرفته است؛ یکی از آنها دستاورد امنیتی، نظامی و بعد استقلال کشور است که رهبری انقلاب به عنوان فرماندهی کل قوا در آنجا نقش ایفا میکنند و همه به آن اذعان دارند که امروز اگر تدابیر، برنامهریزی و آینده نگری رهبر معظم انقلاب نبود، ما صحنه را باخته بودیم و خبری از ایران، ایرانی، انقلاب و نظام مردمی اصلاً وجود نداشت.
وی با بیان اینکه مورد بعدی در خصوص دستاوردهای ولایت فقیه، بُعد مدیریتی و سیاسی است، افزود: اگر واقعاً مدیریت سیاسی رهبری در طول این ۴۵ سال بعد از انقلاب نبود، چه در دوران امام(ره) که مسائل بسیار پیچیدهتر و سختتر بوده و چه در دوران ۳۵ ساله رهبری رهبر معظم انقلاب، واقعاً کشور دچار بحران و بنبستهای زیادی میشد. در مباحث انتخابات، رقابت جناحی یا آنجا که دولت یا بخشها کم میآوردند، مدیریت سیاسی رهبری راهگشا بوده؛ ما در بعضی از کشورهای همسایه زیاد مشاهده کردیم که به خاطر فقدان چنین عنصری دچار زیان، ضرر و خسران شدند.
ذوعلم گفت: سومین مورد، بُعد فقهی و تحول در اجتهاد فقهی است که حضرت آقا بهعنوان یک فقیه جامع شرایط ناظر بر مسائل روز کشور، واجد این ویژگی و آن اجتهاد عمیقی که حضرت امام(ره) مطرح میکردند، هستند. اجتهاد پویا، سنتی و راهگشای ایشان که در مباحث فقهی، بحثهای خیلی عمیقی را مطرح کردند، همچنین در بحثهای قصاص، موسیقی و هنر و در سایر بحثها، که این دستاورد را حوزههای علمیه خوب متوجه هستند؛ اگرچه آثار فقهی رهبر معظم انقلاب با تأخیر منتشر شده است، ولو آن تعدادی که منتشر شده است برای فضلا و محققان حوزوی، بسیار دستاوردهای بلندی داشته است.
دستاوردهای ولایت فقیه، فکری است
وی بُعد چهارم در خصوص دستاوردهای ولایت فقیه را دستاوردهای فکری دانست و گفت: واقعاً رهبر معظم انقلاب صرف نظر از بُعد مرجعیت، فرماندهی کل قوا و رهبری سیاسی، یک متفکر اصیل انقلاب اسلامی هستند و بسیاری به آن اذعان کردهاند. یکی از نکاتی که شهید بزرگوار مرحوم آیتالله سیدحسن نصرالله مطرح میکردند همین بود که ما در سطح جهان اسلام امروز متفکری در سطح رهبر معظم انقلاب نداریم. با اینکه سید مقاومت، جهان عرب و متفکران جهان عرب و اسلام را خوب میشناختند اما ایشان به صراحت بیان میکردند که ما امروز متفکری در سطح مقام معظم رهبری نداریم که مباحث امروز، مبانی اسلامی و نیازهای امت را با یکدیگر ببیند و راهگشایی کند. مباحثی که رهبر معظم انقلاب در باب جایگاه زن در نگاه اسلام مطرح کردند یک دامنه بسیار وسیعی است که دست ما را پر و منطق ما را تقویت میکند و منطقه غرب و شرق را زیر سؤال میبرد؛ یا اندیشه ایشان در باب پیشرفت و تمدن اسلامی که اینها بحثهای بسیار مهمی است.
معاون موسسه پژوهشی حفظ و نشر آثار مقام معظم رهبری بیان کرد: یک بعد، تربیتی و اخلاقی است که شاهد آن هستیم که در مواجهه رهبر معظم انقلاب با گروههای مختلف دانشجویان، بانوان و مسئولان نکات اخلاقی ایشان را مشاهده میکنیم که عمدتاً به خاطر اینکه ایشان در عمل، به یک خودسازی بسیار عمیق دست پیدا کردهاند و واقعاً در یک فرایند مستمر و رو به جلو پیش میروند؛ چقدر نکات اخلاقی ایشان سازنده و پیشبرنده است. ایشان در اول درس خارجشان زمانی که برگزار میشد یک روایت اخلاقی را بیان میکردند و در مورد آن توضیح میدادند و آن توضیحات با اینکه کوتاه، ساده و روان بود ولی بسیار نکات عملی در آن موجود بود. اخیراً خوشبختانه چند جلد از این مباحث اخلاقی مقام معظم رهبری، این مربی تربیت، اخلاق و معنویت منتشر شده است و چقدر برای ما مفید و اثرگذار است.
وی اظهار کرد: یک بُعد مهم دیگر دستاورد ولایت فقیه در کشور ما حراست از دین، دینداری و متدینین است که ما هم گاهی از آن غافل هستیم. در دورههای قبل از انقلاب چقدر که فرقهسازیها صورت میگرفت، چقدر نحلههای انحرافی شکل میگرفت ولی به برکت همان بعد فکری و عمق اندیشهای و نگاه قرآنی و آن خودسازی عمیق اخلاقی و آن نگاه اجتهادی، جهادی و مبارزاتی، رهبر معظم انقلاب مرزهای اسلام ناب را حراست کردند.
ذوعلم ادامه داد: گاهی یک شبهه در جامعه شکل میگرفته که ایشان با یک جمله و اشارهای آن شبهه را میزدودند، گاهی یک جریان انحرافی در حال شکلگیری بود، که ایشان آن را تبیین و روشنگری کردند و آنها به محاق رفتند و منزوی شدند. امروز دینداری جامعه ما در سطوح مختلف، عمدتاً بر نگاه اسلام ناب محمدی(ص) تکیه دارد که امام (ره) این نگاه را احیا کردند و بعد از امام(ره) این نگاه، تفسیر، تعمیق و امتداد پیدا کرد. اگر در گوش و کنار کسانی هم هستند که بحثهایی در باب اسلام غیر سیاسی، فردگرا و لیبرالی دارند، اینها نمیتوانند جا باز کنند چون که منطق تقویت شده است.
رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی گفت: یک بُعد مهم دیگر از دستاوردهای ولایت فقیه، بعد تمدنی در امت اسلامی است که این دستاورد بسیار عظیم است. امروز حقیقتاً رهبر معظم انقلاب در بخشهای از جهان اسلام و بین بخشهای زیادی از مسلمانانی که در غیر از جهان اسلام زندگی میکنند یک مرجعیت فکری و فقهی دارند که در طول تاریخ گذشته شیعه واقعاً بینظیر است. اینکه در کشورهایی که مذهب رسمی آنها اهل سنت است ولی رهبر معظم انقلاب به عنوان یک مرجع و نقطه قله پیشبرنده وحدت اسلامی و دمنده روح وحدت، همگرایی و تدین در امت اسلامی تلقی و شناخته میشوند، قطعاً بینظیر است. اینکه عظمت و عزت اسلام فراتر از مذاهب مختلف و مرزبندی شیعه و سنی و نماد و نمود آن در بین امت اسلامی، در این شخص بزرگوار و عظیمالشأن متبلور شده است، این هم یکی دیگر از دستاوردهای مهم است.
وی ادامه داد: همه، دوست و دشمن میدانند که خود وجود، استمرار و ثبات جمهوری اسلامی، اقتدار و استقلال این نظام، حتی اگر این نظام هیچ کمک مادی و تسهیلاتی به جبهه مقاومت نکند، امروز به خصوص این جبهه پشتش به اینجا گرم است. یک اشاره، پیام رهبر معظم انقلاب و یک دلگرمی ایشان این جبهه را تقویت میکند. همه این ابعاد، قطعاً موجب میشود که هر گروهی از مخالفان، معاندان، دشمنان ایران و اسلام، دشمنان تشیع و دشمنان هویت ملی ما هر کدام به حیثی با رهبر معظم انقلاب معارضه داشته باشند و تلاش کنند که در اعتقادات امت اسلام نسبت به ایشان خللی ایجاد کنند. که البته تاکنون هرچه بیشتر تلاش کردند بیشتر شکست خوردهاند.
معاون مؤسسه پژوهشی حفظ و نشر آثار مقام معظم رهبری گفت: آن مقدار هجمهای که در فضای رسانهای و تبلیغاتی دشمنان علیه حضرت آیتاللهالعظمی خامنهای(دام ظله) وجود دارد در طول تاریخ علیه هیچ شخصیتی از شخصیتهای جهان این هجمه وجود نداشته است. بالاخره طبیعی است که وقتی یک شخصیتی برجسته میشود و دارای اثرگذاری در مقابله با طمع، حرص، زیادهطلبی و سلطهگری جبهه استکبار میشود بیشتر مورد تعرض قرار میگیرد و این بسیار روشن است.
وی اضافه کرد: امروز علیه رهبر معظم انقلاب خیلی تلاش میشود، شبهات بسیار دم دستی، بیمنطق و تحریف، اشتباهگویی، واژگوننمایی صورت میگیرد که البته جهاد تبیین در مقابل همین واژگوننماییهاست؛ هر حیث از این تأثیرگذاری رهبر معظم انقلاب را که مشاهده میکنید، میدانید که چقدر این هجمهها زیاد است و طبیعی هم است.
ذوعلم ادامه داد: این اخلاص، دغدغهمندی صادقانه، مجاهدات عمیق و عقلانیت بسیار دوراندیشانه در رهبر معظم انقلاب و در جهت نصرت اسلام، احیای حق و پیشبرد آرمانهای اسلامی است. حتماً خدای متعال با وسایل مختلف ایشان را یاری میکنند. فضای دو سال پیش را که فراموش نکردهایم در آن زمان هیچکس حدس نمیزد که امروز عظمت انقلاب، عظمت و مقبولیت رهبری در جامعه اینقدر تغییر کرده و افزایش یافته باشد. علیرغم همه خباثت و رذالتهایی که دشمنان نشان دادند و عدهای را هم مزدور خودشان کردند و آنها هم ناآگاهانه یا آگاهانه در مسیر آنها حرکت کردند، امروز چقدر این وضعیت تغییر کرده است. این دستاورد ولایت فقیه در ذیل آن دستاوردهای فکری است.
صدور بیانیه گام دوم؛ نقطه برجسته آثار ولی فقیه زمان
رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی گفت: به نظر میرسد که صدور بیانیه گام دوم، یک نقطه بسیار برجستهای است در دستاوردها و آثاری که ولی فقیه زمان ما ارائه کردهاند. یعنی یک فکر منسجم، یک منطق روشن درباره انقلاب اسلامی، یک چتر فراگیر گفتمانی و نگاه جذب حداکثری، یک بازخوانی دقیق از انقلاب که مانع تحریف گفتمانی انقلاب شود و ارائه یک مسیر روشن که همه میتوانند در آن مسیر مشارکت داشته باشند، نه فقط یک جوان دغدغهمند، موحد، مؤمن و انقلابی بلکه یک جوانی که فقط تعهدی به کشور خودش داشته باشد و دلسوز جامعه خودش باشد. یک متخصص، کارآفرین، سرمایهگذار مدیر، فنآور و هر کسی که در این کشور گسترده با همه تنوع قومی، مذهبی و جغرافیایی که دارد، کشوری بسیار غنی و عظیم، هر فردی در هر گوشهای از این کشور در نقشه پیشرفت کشور که در بیانیه گام دوم انقلاب ترسیم شده است جای خود را میتواند پیدا و نقش خود را ایفا کند. یعنی این بیانیه گام دوم آن مرزهای توهمی جناحی یا فرقهای و جغرافیایی را برداشته است و فراتر از کشور ما، برای امت اسلام دلالتهای بسیار آشکار دارد که آنها را هدایت میکند، آن هم در بعد اجتماعی و پیشرفت کشور خودشان.
ذوعلم با بیان اینکه بیانیه گام دوم انقلاب قابل تحلیل است، افزود: حدود ۴۰۰ گزاره قابل توجه در این بیانیه کوتاه وجود دارد که هر کدام قابلیت آن را دارد که برای آن مقالاتی نوشته شود و عقبه فکری و استدلالهای علمی آن استخراج شود. همچنین استدلال قرآنی و روایی آن بیان شود و آن اثرگذاری که برای آینده جامعه ما دارد تبیین و راهبردها و راهکارهای آن استخراج شود.
وی بیان کرد: علیرغم اینکه کتابهای زیادی نوشته شده و همایشهای زیادی برگزار شده است نکته مهم این است که انتقال این فکر به عهده آحاد جامعه است، نه فقط بهعنوان یک دانسته و اینکه رهبر معظم انقلاب چنین چیزی را فرمودند، اینکه واقعاً تک تک ما نگاهمان به انقلاب، جامعه و آینده همین نگاه شود.
ذوعلم یادآور شد: متأسفانه مشاهده میشود که حتی بعضی از اقشار مذهبی ما وقتی که صحبت از اخلاق، معنویت و دینداری میشود که در جامعه ما رشد پیدا کرده است، منکر آن میشوند و میگویند اوضاع بسیار خراب است. اگر کسی تصور بکند که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی روند دینداری و تدین جامعه و عمق تدین در جامعه کاهش پیدا کرده یا متوقف شده است، این یک برداشت غلط است. برداشتی که در بیانیه گام دوم است خلاف این مطلب است. یا در بحث عدالت اگرچه رهبر معظم انقلاب نسبت به عدالت بسیار حساس هستند و در یک بخش بیانیه انتقاد بسیار سختی نسبت به روند استقرار عدالت در جامعه ما بعد از انقلاب میکنند - با توجه به اینکه هدف اصلی انقلاب در بُعد اجتماعی استقرار عدالت بوده است - در عین حال عدالت در جامعه ما بعد از انقلاب رو به رشد بوده و به آن توجه شده است و این در بیانیه منعکس شده است و سایر نکات دیگر.
معاون مؤسسه پژوهشی حفظ و نشر آثار مقام معظم رهبری ادامه داد: بنابراین هنوز ما باید خیلی در این زمینه کار کنیم تا این فکر و تصور و این نگرش درباره انقلاب در جامعه شکل گیرد؛ کارهای زیادی را هم باید انجام بدهیم؛ یکی از سرفصلها که آن را به اختصار بیان میکنم استخراج دلالتهای بیانیه در عرصههای مختلف است. مثلاً در عرصه حوزه علمیه؛ حوزههای علمیه نیاز به تحول، حرکت جدید و پیشرفت بیشتر و متناسب با نیازها و مطالبات دارند. بیانیه گام دوم دلالتهایی دارد که میتواند به این تحول در حوزه علمیه جهت بدهد، که درواقع حوزههای علمیه یک گام دوم برای خودشان تعریف بکنند. در طول این ۴۶ سال کارهای زیادی انجام شده، مؤسسات پژوهشی، تحقیقاتی و گسترش عرصههای تخصصی که کاملاً بیمانند است و یا توسعه کمی و کیفی حوزههای علمیه در داخل و خارج از کشور، ولی در عین حال اینها کافی نیست و یک گام دوم در آنجا نیاز داریم.
ذوعلم با بیان اینکه دانشگاههای ما نیز نیاز به تحول دارد، اظهار کرد: آیا واقعاً دانشگاههای ما در تراز جمهوری اسلامی است؟ از جهت ابعاد تربیتی، علمی و از این جهت که دانشی که منتقل میشود دانشی فکورانه باشد نه اقتباسی و ترجمهای، از جهت ارتباط بین استاد و دانشجو و پژوهشهایی که حلکننده مسائل باشد و به جایی برسد همانگونه رهبر معظم انقلاب مطرح فرمودند واقعاً دانشگاه قوه عاقله نظام شود. به عبارت دیگر قوه عاقله نظام را دانشگاه تربیت کند ولی در حال حاضر اینگونه نیست. بیانیه گام دوم در این زمینه دلالتهای بسیار راهگشایی دارد که باید بر روی آن کار شود.
رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی در ادامه به موضوع تحول علوم انسانی پرداخت و گفت: علوم انسانی که دهها سال است که در کشور مطرح شده و قبل از انقلاب در جهان اسلام مطرح بوده است نیاز به یک تحول دارد؛ تولید و تقویت علوم انسانی قرآنی و علوم انسانی مبتنی بر انسان شناسی اسلامی که بتواند در جهان اسلام حل مسئله کند.
علوم انسانی امروز شکست خورده است
به گفته وی، علوم انسانی امروز شکست خورده است، نه به خاطر اینکه فقط غربی است و ما با آن اختلاف داریم، به این خاطر که حتی نتوانسته مسائل خود جامعه غرب را حل کند؛ همچون مسائل جامعه شناسی، روانشناسی، مدیریت و از این قبیل. بیانیه در این باب دلالتهای بسیار آشکاری در عرصه هنر، فرهنگ، تربیت و سیاست دارد. اینکه جناحهای سیاسی ما در چه مسیری حرکت میکنند، این جناحبندیهای سیاسی ما چقدر دارای ریشه و اصالت هستند؛ این نزاعهای جناحی چقدر انقلابی و چقدر بازدارنده از انقلاب است، این جناح بندیها چقدر حجاب خود انقلاب و انقلابی بودن شده است، چقدر این جوانهای ما تحتتأثیر هدایتهای غلط، نادرست و ناقص سردمداران جناحها به اشتباه میافتند و دچار سرخوردگی میشوند و به جاهای غلطی میرسند، چقدر اینگونه است؟
ذوعلم بیان کرد: بیانیه گام دوم برای جناحهای سیاسی حرف و دلالت دارد، اگر بپذیرند، بشنوند، بخواهند و بخوانند. اگر بعضی از آنها قدرتطلبی و منیت را کنار بگذارند بیانیه گام دوم حلال مشکلات و نسخه بسیار جامعی است. بله این نسخه باید بازخوانی، توضیح و تکرار شود ولی صرف تکرار نسخه، مشکلی را که حل نمیکند. حتماً باید همه ما تلاشهای زیادی داشته باشیم. در استان فارس با همه ظرفیتهایی که در دانشگاه و حوزه علمیه دارد و ظرفیتهای این آستان مقدس و ظرفیتهای مردمی و عمیق فرهنگی، علمی، دینی و انقلابی که دارد، تلاشهای خوبی دوستان در این زمینه شروع کردهاند، ولی تلاشهای نظام یافته و آینده نگر منتهی به حل مسائل نشده است، نه تنها در اینجا بلکه در همه جا اینگونه است.
وی ادامه داد: گاهی تصور میکنند که اندیشگاه بیانیه گام دوم که ذیل دفتر حفظ و نشر آثار رهبر معظم انقلاب است باید این کار انجام بدهد، خیر، وظیفه این اندیشکده در حد دعوت، تذکر، همفکری و مشورت دادن و در حد انتقال تجربههای فکری، علمی و گفتمانی در این جهت است. در اینجا عده قلیلی از جوانان دغدغه مند جمع شدهاند تا بتواند در بستر همان ۸ توصیهای که رهبر معظم انقلاب مطرح کردند، مسائل مورد نیاز را واکاوی کنند و به دستگاهها و نهادهایی که باید کاری انجام بدهند، وظایفشان را یادآوری کنند.
رئیس اندیشگاه بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی گفت: کار این اندیشگاه امتداد تبیینی است که مقام معظم رهبری آن را انجام دادهاند. بهطور معقول این توقع نیست که رهبر معظم انقلاب هر چند مدت یک بار بیانیه گام دوم را بیان کنند، ایشان یک بار مطرح کردند و در دسترس همگان هم است و مخاطب آن ملت ایران و بهطور خاص جوانان هستند. آن نگاهی که رهبر معظم انقلاب نسبت به جوانان دارند یک سرفصل بسیار مهم است، خود جوانان باید بخوانند و دلالتها را استخراج کنند و خودشان تکلیفشان را تشخیص بدهند آن هم مبتنی بر استدلال و حجت و با مشورت و کمک گرفتن از دیگران. جوانان باید خودشان شانههایشان را زیر بار امتداد انقلاب اسلامی ببرند و در راستای تقویت انقلاب، خدمت به جامعه و حل مسائل جامعه بکوشند. این راهی است که ما انشاءالله باید قویتر از گذشته آن را طی کنیم.
انتهای پیام
