عرضه اوراق تأمین اجتماعی در بورس؛ گامی مهم برای شفافیت مالی

مسلم خانی، کارشناس مسائل اقتصادی در گفت‌وگو با ایکنا، عرضه اوراق سازمان تأمین اجتماعی در بورس را اقدامی مثبت برای شفافیت مالی و ارتقای مدیریت صندوق‌ها دانست و آن را تجربه‌ای مطابق با استانداردهای بین‌المللی توصیف کرد.

وی توضیح داد: هدف ظاهری عرضه اوراق، تأمین مالی سازمان تأمین اجتماعی و رفع ناترازی‌ها از طریق منابع مردمی است. با این حال، در سطح کلان، این اقدام می‌تواند باعث شفاف‌سازی حساب‌های مالی شرکت‌های زیرمجموعه سازمان‌های تأمین اجتماعی، سازمان بازنشستگی کشوری و سایر نهادهای دولتی و نیمه‌دولتی شود که در حوزه‌های صنعتی، خدماتی و کشاورزی فعالیت دارند.

این کارشناس اقتصادی افزود: تجربه جهانی نشان داده است که عرضه سهام و اوراق شرکت‌های بزرگ دولتی در بورس و اجبار آن‌ها به شفافیت مالی، ضمن کاهش فساد، بهره‌وری را افزایش می‌دهد و اعتماد عمومی نسبت به عملکرد این نهادها را تقویت می‌کند. این مسئله اهمیت زیادی دارد، زیرا شفافیت مالی و دسترسی عمومی به اطلاعات عملکردی شرکت‌ها، یکی از پایه‌های مهم مدیریت حرفه‌ای و پایدار صندوق‌های بزرگ است.

دو دهه سخت برای صندوق‌های بازنشستگی

خانی به روند جمعیتی کشور نیز اشاره کرد و گفت: در دو دهه آینده، به دلیل کاهش نرخ فرزندآوری و افزایش تک‌فرزندی در خانواده‌ها، صندوق‌های بازنشستگی و تأمین اجتماعی جزو صندوق‌های فربه کشور خواهند بود. این صندوق‌ها در طول زندگی بیمه‌پردازان پاسخگو خواهند بود و پس از فوت افراد، وارثان یا خودشان قادر به بهره‌مندی مستقیم از مستمری بازنشستگی والدین نخواهند بود. بنابراین ضرورت دارد که منابع مالی این صندوق‌ها مدیریت شده و بر اساس اصول حرفه‌ای و شفاف باشد.

وی ادامه داد: تجربه کشورهای دیگر نشان می‌دهد که بحران جمعیت، چالش‌های قابل توجهی برای صندوق‌های بازنشستگی ایجاد می‌کند. کاهش فرزندآوری، افزایش امید به زندگی و تغییر ساختار جمعیتی، فشار زیادی بر صندوق‌ها وارد می‌کند. یکی از راهکارهای بنیادین برای حل مشکلات مالی و بحران‌های احتمالی این صندوق‌ها، ایجاد نظام انتصابات مبتنی بر شایسته‌گزینی و حرفه‌گرایی در مدیریت شرکت‌های تابعه و نهادهای مرتبط است.

خانی به اهمیت بهره‌گیری از فناوری و شفافیت داده‌ها نیز اشاره کرد و گفت: استقرار دولت الکترونیک در شرکت‌های تابعه صندوق‌ها می‌تواند بسیاری از مناسبات مالی را آشکار کند و مردم به سادگی به گزارش‌های مالی و عملکردی آن‌ها دسترسی داشته باشند. این اقدام امکان نظارت عمومی، افزایش پاسخگویی و اعتماد عمومی را فراهم می‌کند. به‌ویژه برای سازمانی مانند تأمین اجتماعی که منابع و عملکرد آن مستقیماً با زندگی مردم و بازنشستگان مرتبط است، شفافیت مالی اهمیت دوچندانی دارد.

وی همچنین نقش فعال تشکل‌های کارگری و کارفرمایی را در سیاست‌گذاری صندوق‌ها ضروری دانست و توضیح داد: نمایندگان صاحبان اصلی صندوق‌ها باید در هر نوع تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری مشارکت فعال داشته باشند. اعمال نظرات کارگران و کارفرمایان می‌تواند به اتخاذ تصمیمات مبتنی بر خرد جمعی و منافع واقعی کنشگران بازار کار منجر شود و از هرگونه تصمیم‌گیری یک‌جانبه جلوگیری کند.

خانی تأکید کرد: به‌طور کلی هر نوع واگذاری شفاف امور به مردم و فراهم شدن امکان نظارت سازمان‌های مردم‌نهاد اقدامی مثبت محسوب می‌شود البته مشروط بر اینکه فرآیندها، سازوکارها و خروجی‌ها قابل پایش و ارزیابی باشند و بتوانند اعتماد عمومی را جلب کنند. این مسیر می‌تواند به رشد صندوق‌های تأمین اجتماعی، بهبود بهره‌وری و کاهش فساد کمک کند و شرایطی پایدار برای بازنشستگان و بیمه‌پردازان فراهم آورد.

عرضه اوراق و شفاف‌سازی مالی در راستای تقویت ساختارهای اقتصادی

وی افزود: عرضه اوراق و شفاف‌سازی مالی نه تنها یک ضرورت اقتصادی است، بلکه به عنوان یک تجربه بین‌المللی و علمی در راستای تقویت ساختارهای اقتصادی کشور عمل می‌کند. با توجه به کاهش نرخ تولد و تغییر ساختار جمعیتی، چنین اقداماتی به مدیریت بلندمدت منابع صندوق‌ها و ثبات آن‌ها کمک می‌کند و می‌تواند پایه‌ای محکم برای سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی آتی ایجاد کند.

این کارشناس اقتصادی در پایان گفت: در مجموع، هر اقدامی که بتواند شفافیت، پاسخگویی و امکان نظارت مردمی را در صندوق‌های تأمین اجتماعی افزایش دهد، اقدامی مثبت است و عرضه اوراق در بورس می‌تواند یکی از مهم‌ترین گام‌ها در این مسیر باشد.