صیانت قلب از نفوذ شیطان؛ عطای کریمانه حقتعالی
صیانت قلب از نفوذ شیطان از عطای کریمانه حقتعالی است؛ وعده و عطایش این باشد که خداوند کسانی که به او ایمان آورند و دعوت او و پیامبرش را اجابت کنند، حافظ قلب و جانشان خواهد بود.
حجتالاسلام والمسلمین حمید احمدی، عضو گروه انقلاب اسلامی دانشگاه معارف اسلامی در یادداشتی که در اختیار ایکنای قم قرار داد، نوشت: قرآن کریم اهل ایمان را با انجام اعمال صالح به حیات طیبه بشارت داده و بیان شده است که حیات طیبه و معقول، زایش حیات نو باشد که خرد جزئی آدمی تحت عقل کلی و والا قرار میگیرد.
خداوند در خصوص حیات الهی میفرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَحُولُ بَيْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ وَأَنَّهُ إِلَيْهِ تُحْشَرُون؛ ای کسانی که ایمان آوردهاید دعوت خدا و پیامبر را اجابت کنید هنگامی که شما را به چیزی میخوانند که به شما حیات میبخشد؛ و بدانید خداوند میان انسان و قلب او حائل میشود، و همه شما نزد او گردآوری میشوید.» (سوره انفال/ آیه ۲۴) خداوند در این آیه وعده میدهد و یک وعید و انذار که از لطائف آیه مبارکه باشند. چنانکه در آیات دیگر مژده داده جزا و پاداش نیکوتر از آنچه آدمی انجام دهد عطا کند: «مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَکَرٍ أَوْ أُنْثَىٰ وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیَاةً طَیِّبَةً ۖوَلَنَجْزِیَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ؛ از مرد و زن، هرکه کار شایسته انجام دهد در حالیکه مؤمن است، مسلماً او را به زندگی پاک و پاکیزهای زنده میداریم و پاداششان را بر پایه بهترین عملی که همواره انجام میدادهاند، عطا میکنیم.» (سوره نحل/ آیه ۹۷)
از عطای کریمانه حقتعالی، صیانت قلب از نفوذ شیطان است. چنانکه در بخش پایانی همان آیه ۲۴ سوره انفال فرموده است: «وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ یَحُولُ بَیْنَ الْمَرْءِ وَقَلْبِهِ وَأَنَّهُ إِلَیْهِ تُحْشَرُونَ؛ و بدانید که خدا میان آدمی و قلبش حایل و مانع میشود و مسلماً حشر همه شما به سوی او خواهد بود.»
وعده و عطایش این باشد که خداوند کسانی که به او ایمان آورند و دعوت او و پیامبرش را اجابت کنند، حافظ قلب و جانشان خواهد بود و منفذ و روزنههای نفوذ شیطان را سد خواهد کرد چون دلی که به خدا سپرده شد و به حب او نشاط یافت، اغیار، نامحرمان و شیطان در آن جایی ندارند و هیچ خلل و فضای خالی در آن نباشد تا بیگانه نفوذ کند و جای گیرد. قلبی که با دعوتش حیات یافت، بیتالله و حرم الهی است. چنانکه امام صادق(ع) فرمود: «القَلبُ حرَمُ اللهِ، فَلا تُسکِن حَرَمَ اللهِ غَیرَ اللهِ؛ دل، حرم خداست. پس در حرم خدا غیر خدا را ساکن مکن.»
از اینرو ورود به ساحت حیات طیبه، به ایمان و اعمالی نیاز دارد که آن را از وسوسهها برهاند و برای صاحبخانه مهیا کند یعنی مراقبت مستمر که عنایت حق میسر نشود. حافظ گوید: «پاسبان حرم دل شدهام شب همه شب/ تا در این پرده جز اندیشه او نگذارم».
بنابراین کسی صاحب دلی نباشد، دل از آن او و حریم وی باشد، کسی را نشاید که ادعای مالکیت این حرم کند، از دیگر ظرائف آن باشد که این حائل بودن و محافظ حقتعالی، دائمی است به دلیل مفاد فعل مضارع که مفید استمرار است.
چنانکه حکیم متأله حضرت آیتالله جوادی آملی میفرماید: «پس این یحول به منزله حائل است نه حائل اسم فاعلی، حائل صفت مشبهی نظیر سایر اسمای حسنای الهی، چون دائماً حائل است نه میگذارد بیگانه در اینجا راه پیدا کند تا دوستی رخت بربندد نه میگذارد بیگانهای در اینجا نفوذ پیدا کند که جا را برای دوست تنگ کند. اگر کسی مواظب قلبش بود تا اندازهای که انسان قادر است و مکلف بود مواظب است که در این حرم چیزی ننشیند، بقیه دیگر به لطف الهی است و او حائل است و نمیگذارد این حرم امن آلوده بشود تا ما بخواهیم آلوده بکنیم و جلوی ما را میگیرد.
از لطایف دیگر آن باشد که فرمود: «یحول بین المرء و قلبه»، به این سبب باشد که اساس آدمیت به قلب و خردش باشد چنانکه امام صادق(ع) فرمود: «اصلُ المرءِ قَلبُه و لُبّه.»
اما وعید و انذار به آن باشد که فرمود: «و الیه تحشرون؛ یعنی اگر اجابت دعوت خداوند و پیامبرش نکنید، بدانید که اینجا پایانش نباشد تا مختومه تلقی کنید، فرجامش سرای دیگری است که حتماً همه به سویش فراخوانده میشوند و آنجا روز پرده افکندن و هویدا ساختن ضمایر است، «یوم تبلیالسرائر» به آن اندیشه کنید.
از آثار دیگر و نشانههای حیات معقول، انقطاع قلب و اندیشه آدمی از خصائص بازدارنده و موانع کمال است چنانکه از معنى آیه «فَلَنُحْیِیَنَّهُ حَیاةً طَیِّبَةً» از امیرمؤمنان(ع) سؤال شد، فرمود: «هِیَ الْقَنَاعَةُ؛ قناعت است.»
زیست با قناعت، سبب رضا و کندن و دفع آز و حسد و بسیاری از بدیهاست و سبب نشاط و ابتهاج روحی است. حریص زیستشناسی سفرهای تلخ و تنگ است اگر چه بسیار متمول و متمکن از اموال و موقعیتها باشد.
انتهای پیام
