اخلاق مهدوی/ ۲۳
غربالگری اخلاقی منتظران
ظهور حادثهای بدون مقدمه نیست و سنت الهی بر این قرار گرفته که صف مدعیان از اهل صدق جدا و یاران واقعی خورشید پیش از ظهور، در کوره فتنهها و شداید غربال شوند تا گوهر وجودشان از ناخالصیها پاک شود.
حجتالاسلام والمسلمین محمدعلی راغبی، عضو هیئت علمی دانشگاه قم در یادداشتی که در اختیار ایکنای قم قرار داده است، نوشت: انتظار فرج صرفاً چشمدوختن به آینده نیست بلکه مسیر ساختهشدن انسان منتظر است. ظهور نیز حادثهای بدون مقدمه نیست سنت الهی بر این قرار گرفته که صف مدعیان از اهل صدق جدا شود و یاران واقعی خورشید پیش از ظهور، در کوره فتنهها و شداید غربال شوند تا گوهر وجودشان از ناخالصیها پاک شود و سنخیت اخلاقی و ظرفیت همراهی با عدالت جهانی را بهدست آورند.بیشتر بخوانید:
- تربیت اجتماعی در پرتو فرهنگ مهدوی
- صبر و مقاومت؛ مهمترین شاخصه فرهنگ انتظار
- عدالتطلبی؛ فصل مشترک فرهنگ انتظار و اربعین حسینی
- عدالتگستری؛ وعده قطعی قیام حضرت مهدی(عج)
- زمینهسازی اخلاقی منتظران برای ظهور حضرت ولی عصر(عج)
- آزمونهای سخت منتظران در عصر غیبت کبری
- بصیرت؛ ضرورت و راز برتری منتظران در عصر غیبت
- عفاف و حیا؛ صیانتبخش ایمان و زندگی منتظران
- اخلاق مهدوی؛ تمرین زیستن با حضور
- ثبات قدم در عهد مهدوی؛ از «بیعت زبانی» تا «نصرت میدانی»
امام باقر(ع) در پاسخ به سؤال جابر جعفی در مورد زمان فرج فرمودند: «هَیْهاتَ هَیْهاتَ! لا یَکونُ فَرَجُنا حَتّى تُغَرْبَلُوا، ثُمَّ تُغَرْبَلُوا، ثُمَّ تُغَرْبَلُوا ـ یَقُولُها ثَلاثاً ـ حَتّى یَذْهَبَ الْکَدِرُ وَ یَبْقى الصَّفْوُ؛ هیهات، هیهات! فرج ما رخ نخواهد داد تا آنگاه که غربال شوید، سپس غربال شوید و باز هم غربال شوید ـ و این را سه بار تکرار کردند ـ تا تیرگیها و ناپاکیها برود و زلالی و صفا باقی بماند.» (الغیبة، شیخ طوسی، ص ۴۳۹)
این تکرار سهباره از استمرار و لایهبردار بودن امتحانات اخلاقی در دوران غیبت حکایت دارد. انتظار، یک مسیری است فرساینده که در آن، منتظر واقعی بهتدریج از تیرگی رذایل عبور کرده و به زلالی فضایل دست مییابد. در این خصوص به چند نکته باید توجه کرد:
۱. فلسفه تکرار غربال: امام باقر(ع) با تکرار سهباره تعبیر «تُغَرْبَلُوا»، هشدار میدهند که تصفیه جان، یک امر دفعی و لحظهای نیست بلکه فرایندی تدریجی و لایهبردار است.
در مرحله نخست، مدعیان از عاملان جدا میشوند و صدقِ اعتقاد سنجیده میشود. در مرحله دوم، دلبستگان دنیا از ایثارگران تمییز داده میشوند و سطح عمل آشکار میشود و در مرحله سوم، نوبت به پالایش نیتها میرسد؛ جایی که حتی شرک خفی و خودنمایی از جان زدوده میشود و میزان اخلاص محک میخورد یعنی مراقبه تعطیلبردار نیست. حتی در قدمهای پایانی نیز بیم لغزش هست تا جان منتظر به مقام صَفو؛ یعنی زلالی خالص برسد.
۲. کیفیت غربال؛ نمادشناسی دیگ جوشان و انقلاب در ارزشها: امیرالمؤمنین(ع) در خطبه ۱۶ نهجالبلاغه برای توصیف این غربالگری، از تعبیر «سَوْطَ الْقِدْر یعنی جوشش دیگ استفاده میکنند و میفرمایند: «…وَ الَّذی بَعَثَهُ بِالْحَقِّ لَتُبَلْبَلُنَّ بَلْبَلَةً وَ لَتُغَرْبَلُنَّ غَرْبَلَةً وَ لَتُسَاطُنَّ سَوْطَ الْقِدْرِ حَتَّى یَعودَ أَسْفَلُکُم أَعْلاکُم وَ أَعْلاکُم أَسْفَلَکُ؛ سوگند به خدایی که پیامبر را به حق مبعوث کرد، سخت در هم آمیخته و زیر و رو میشوید؛ چون دانهها در غربال، غربال میشوید و همچون محتوای دیگ جوشان، بالا و پایین خواهید شد؛ تا آنکه پایین شما بالا و بالای شما پایین قرار گیرد…»
همانطور که در دیگِ جوشان، ناخالصیها چون کف بر سطح میآیند تا دور ریخته شوند و آنچه پنهان بود، آشکار شود. در فتنههای آخرالزمان نیز نقابها کنار میرود. غربالگری به معنای فروپاشی جایگاههای کاذب است جایی که ثروت، شهرت و عناوین مذهبی بیعمل محو میشوند و گمنامانی با جان زلال (صفو)، به صدر میآیند.
۳. از «کَدِر» به «صَفو»؛ نقشه راه خودپالایی: در منطق این روایت، «کدر» تنها به گناهان بزرگ محدود نیست بلکه هر آنچیزی است که جان را تیره میکند و مانع انعکاس نور امام میشود. بسیاری از تیرگیها در زیست روزمره شکل میگیرند: قضاوتهای عجولانه، غرقشدن در فضای مجازی بیمعنا، حبِّ جاه، خودمرکزبینی و بیتفاوتی نسبت به رنج دیگران.
در مقابل؛ شفافیت مهدوی از عبور آگاهانه از صافی حقالناس و انصاف آغاز میشود. منتظر زلال، کسی است که درون و بیرونش برای امام یکی شده باشد و گفتار، رفتار و نیتش در یک مسیر قرار گیرد.
۴. فرج؛ پاداش جامعه پالایش شده: پیوند این معارف نشان میدهد که تحقق ظهور با کیفیت اخلاقی جامعه نیز گره خورده است. امام زمان(عج) به یارانی نیاز دارند که چون طلا در دیگ جوشان حوادث، نهتنها تیره نشوند بلکه خالصتر و درخشانتر شوند. غربالگری نه برای تنبیه بلکه برای شایستهسازی است.
بنابراین منتظر هوشمند در مواجهه با غربالهای زمانه هر سختی را فرصتی برای پالایش درون میبیند به ادعاها و جایگاههای فعلی خود مغرور نمیشود و همواره نگران عاقبت است؛ با مجاهدت اخلاقی، کدر درون را به صفو بدل میکند و میداند که نشستن در خیمه امام، عبور از صافی غربالهای مکرر را میطلبد. او یقین دارد که ظهور، پاداش کسانی است که در تلاطم دیگ جوشان روزگار، بر عهد اخلاقی خود با امام ایستادگی کردند.
انتهای پیام 
