همایش بین‌المللی «امت _ تمدن در قرآن» به کار خود پایان داد

به گزارش ایکنا از قم، نخستین همایش بین‌المللی «امت _ تمدن در قرآن» با حضور حجت الاسلام و المسلمین نجف لک‌زایی، رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی و جمعی از اندیشمندان و پژوهشگران قرآن کریم در روز پنجشنبه 25 دی‌ماه به کار خود خاتمه داد.

پس از قرائت آیاتی از کتاب نور، مدیران پنل‌های مختلف گزارشی کوتاه از آنچه در این پنل‌ها گذشت، ارائه دادند و در ابتدا شریف لک‌زایی، مدیر پنل «بنیان‌های مفهومی و مبانی نظری» در روز چهارشنبه 24 دی ماه که 6 مقاله در آن وجود داشت، اظهار کرد: مجموعا پنج مقاله در پنل ارائه شد و برخی موارد مانند تاکید بر توحید، بازگشت به قرآن، اسلام راه‌حلی برای عقب‌ماندگی و نقد تمدن غرب از مباحث مشترک در مقاله‌های ارائه شده، بودند.

وی افزود: در مقالات به این اشاره شده بود که یکی از دلایل عقب ماندگی در جامعه؛ یاس و ناامیدی است که می‌توان با تلاش، پشتکار، علم و وحدت این ناامیدی را از بین برد و تمامی مقالات در راستای تشکیل یک تمدن قرآن بنیان گردآوری شده بودند.

در ادامه سیدمصطفی احمدزاده، مدیر پنل «روش‌شناسی فهم و تفسیر تمدنی» که در آن 6 مقاله وجود داشت، با بیان اینکه بیشتر مقالات به مباحث عام روش‌شناسی پرداختند تا مباحث خاص آن، گفت: روش‌شناسی به نوعی حلفه وصل هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی است و با مباحث نظری مرتبط است، در این پنل به روش‌شناسی عام که مباحثی مانند هستی شناسی، معرفت شناسی، نظریه پردازی و امتداد اجتماعی و چرخه‌های کاربردی آن را شامل می‌شود، مطرح شد.

وی ادامه داد: همچنین نسبت تمدن و قرآن، نسبت نظم و بی‌نظمی از نگاه قرآن، نسبت عدالت، علم، ایمان و بازگشت به قرآن کریم به عنوان یک کتاب تمدن‌ساز از دیگر مباحثی بود که در ارائه مقالات به آن پرداخته شد.

احمدزاده گفت: کلان‌ترین سطح نگاه قرآن کریم در یک نگاه تمدنی تعریف شد که می‌توانست میان گذشته، حال و آینده پیوند ایجاد کند، همچنین مولفه‌های درونی نظریه تمدنی قرآن که شامل مسئله‌محوری، نظریه‌پردازی، کلان‌نگری، سامانه‌های معنایی قرآنی، تمدن به مثابه موضوع و رویکرد از دیگر مباحثی بود که در ارائه‌ها مطرح شد.

در ادامه حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی شجریان، مدیر پنل «مسئله‎‌های تمدنی» در روز پنجشنبه 25 دی‌ماه که پنج مقاله در آن وجود داشت با بیان اینکه پنل‌ها زنده و پویا بود، بیان کرد: هر پنج مقاله در این پنل ارائه شد که یکی از این مقالات با عنوان «عدالت ایمان بنیان و نظم ایمانی» نوشته کوثر قاسمی، فتحیه فتاحی‌زاده و حبیب‌الله بابایی بود و ایده محوری آن تحت این موضوع بود که ایمان به عنوان یک ناظر درونی می‌تواند شهروندان را در تمدن اسلامی در مسیرتحقق عدالت اجتماعی قرار دهد. 

وی اضافه کرد: برخی اساتید در حوزه اصل ولایت که باید در کنار نظم ایمانی باشد تاکید کردند و ضرورت توجه به اصلاحات ساختاری و مسئله جامعه‌پذیری برای رسیدن به عدالت اجتماعی نیز در این مقاله مورد تاکید قرار گرفت. مقاله دیگر با موضوع «در جستجوی مرکزیت دینی از بابل تا اورشلیم؛ از مکه تا مدینه» نوشته ابوالفضل خوش‌منش به دنبال اثبات مرکزیت دینی به عنوان عنصر سازنده تمدن با مناطقی مانند بابل، اورشلیم یا حتی مکه مکرمه نبوده، بلکه در مدینه منوره بوده است.

شجریان افزود: ما در ارائه این مقاله مهمان 30 الی 40 آیه قرآن بودیم اما برخی اساتید نسبت به کمرنگ بودن جنبه راهبردی این مقاله نقد داشتند. در مقاله «روایت الهیاتی مقاومت» نوشته حمیدرضا شب‌بویی و احمد رهدار یک نگاه جدیدی نسبت به آیه 122 سوره توبه داشتند و پیام اصلی آیه بدین شرح است که عده‌ای بایدمقاومت و عناصر الهیاتی به عنوان سنن الهی جهاد به قوم خود برگردانند تا نگاه‌های سازنده‌تری نسبت به جهاد اسلامی ایجاد شود و برخی اساتید نسبت به کمرنگ بودن حوزه پیشنهادی و راهبردی نقد وارد کردند. 

همایش بین‌المللی «امت _تمدن در قرآن» فرصت گفتگوی سازنده را ایجاد کرد

در ادامه احمد مبلغی، مدیر پنل «نظم تمدنی» که چهار مقاله در آن وجود داشت، با بیان اینکه سه مقاله به ارائه رسید، اظهار کرد: از جمله مزایای این همایش شامل فرصت مناسب و کافی برای ارائه مقالات و گفتگوی سازنده درباره موضوع آن‌ها بود، این پنل حول محور علوم و ظرفیت درونی، بنیادی، نظم‌دهنده و شکل‌دهنده به رویکرد تمدنی در قرآن کریم یا مناسبات تمدنی از چشم‌انداز قرآن کریم بود و به مباحثی مانند چرایی و چگونگی میل به امت واحده به یک موقعیت تمدنی در قرآن، جامعه مهدوی و نسبت آن با تمدن، صلح و جایگاه آن در رویکرد تمدنی پرداخته شد.

در ادامه حجت الاسلام و المسلمین محمدعلی مبینی، مدیر پنل «بنیان‌های مفهومی و مبانی نظری» که هفت مقاله برای ارائه در آن وجود داشت با بیان اینکه در این پنل مقالات زیاد و سنگین از لحاظ محتوایی وجود داشت، گفت: یکی از مقالات درباره انواع رویکردهای تفسیری از گذشته تا زمان حال در سه دسته متفاوت مدرسی، سنتی و کلاسیک تقسیم شده بود که دغدغه حقیقت دارند.

وی ادامه داد: در رویکرد پسامدرن یک نگاه موقعیت محور وجود دارد و معتقدند می‌توان معنا را در یک تعامل از قرآن بدست آورد. در یک مقاله دیگر «قرآن بنیانی اندیشه‌های تمدنی در جهان عرب معاصر»، نوشته مختار شیخ حسینی بود که به موضوع اندیشه‌های تمدنی در جهان عرب معاصر پرداخته بودند و یک نوآوری در رویکرد خود در نظر گرفته بودند، همچنین تفکیکی میان اندیشه و رویکرد تمدنی قائل شدند.

در ادامه حجت الاسلام و المسلمین محسن الویری، مدیر پنل «روش‌شناسی فهم و تفسیر تمدنی» که پنج مقاله برای ارائه وجود داشت، با بیان اینکه چهار نکته کلیدی در این پنل بیان شد، تصریح کرد: نکته اول رو به رو بودن با انبوهی از پرسش‌های تمدنی است، نکته دوم ظرفیت بسیاری برای پاسخ به این سوالات وجود دارد، نکته سوم؛ روش‌های گوناگونی برای بهره‌گیری از این ظرفیت‌ها وجود دارد و نکته آخر ضرورت ساختارمندی این پاسخ‌ها برای گروه‌های هدف است. 

با پایان ارائه گزارش‌ها، کلیپی از افتتاحیه همایش بین‌المللی «امت _ تمدن در قرآن» پخش شد و در ادامه حجت الاسلام و المسلمین نجف لک‌زایی، رئیس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی به جمع‌بندی مطالب ارائه شده و سخنرانی درباره همایش پرداخت.