
طی روزهای اخیر حوادث گوناگون و ناخوشایندی برای کشورمان و مردم رخ داد، گرانی و افزایش قیمت بیسابقه اجناس مختلف باعث اعتراض بازاریان نسبت به
وضعیت اقتصادی شد و این اعتراضات ابتدا مسالمتآمیز و بدون خسارت بود، اما در ادامه با ورود آشوبگران، صحنه
اعتراض به
اغتشاش تبدیل شد. مردم با مشاهده خسارتهای مالی و جانی که تخریبگران برجای گذاشتند، خط خود را از آنان جدا کردند و در راه حمایت از نظام جمهوری اسلامی حماسه آفریدند.
این حمایت باعث از یاد بردن اعتراضات نسبت به وضعیت اقتصادی نشد و مردم خواستار پاسخگویی مسئولان نسبت به وضعیت موجود هستند، اما باید دانست که میان اعتراض و اغتشاش چه تفاوتهایی وجود دارد و راهکار بیان اعتراضات بدون سوءاستفاده افراد فرصتطلب چیست، برای دریافت پاسخ به این سؤالات خبرنگار ایکنا از قم با حفیظالله فولادی، عضو هیئت علمی گروه جامعهشناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه گفتوگویی کرده است که متن آن از نظر میگذرد:
ایکنا- مرز میان اعتراض و اغتشاش چیست؟
در یک جامعه در حال حرکت و پویا، قطعاً همه امور بر وفق مراد تمامی اقشار جامعه نیست، بنابراین وجود افراد معترض نسبت به رویکردها، سیاستها و برنامهها امری طبیعی است و معترض به این معناست که افرادی با سیاستهای موجود همراهی تام ندارند. این ایده در جامعهشناسی وجود دارد که میگوید اگر در جامعه هیچ اعتراض یا عدم رضایتی وجود ندارد باید نگران بود. بنابراین، در یک جامعه پویا که افراد مختلفی را دربرمیگیرد، وجود اعتراض و نارضایتی با برخی اقدامات طبیعی است.
در جامعه ایران بهواسطه آرمانخواهی، دینداری، ایستادگی در مقابل زیادهخواهی دشمنان و با وجود تحریمات گسترده، مجریان و کارگزاران مجبور به اتخاذ سیاستهایی هستند که گاهی موجب برخی نارضایتیها و مسائل در حوزه معیشتی، فرهنگی و دیگر حوزهها میشود که همین موضوع باعث افزایش حجم اعتراضات میشود.
تلاش دشمنان، ضعف کارگزاران و عدم پاسخگویی به نیازهای عمومی به سطح نارضایتی مردم میافزاید، بهطور نمونه قانون عفاف و حجاب که به تأیید شورای نگهبان نیز رسید اجرای آن از سوی دولت، جامعه نخبگانی و افراد مرتبط با نظام به چالش کشیده شد و نسبت به اجرای این قانون اعتراض کردند زیرا در برآوردهای میدانی نیروهای امنیتی و مربوطه این برداشت بود که اجرای این قانون، جامعه را دچار شکاف عمیق خواهد کرد.
همچنین رئیسجمهور نیز اعلام کرد که نمیتوانم این قانون را به اجرا در بیاورم و این نتوانستن با نخواستن بسیار متفاوت است، یعنی رئیسجمهور با اجرای این قانون موافق بود، اما جامعه ظرفیت اجرای این قانون را در شرایط فعلی نداشت و بر این اساس، نظام این اعتراض مدنی را شنید و اجرای آن را مسکوت گذاشت، بنابراین وجه تمایز میان اعتراض و اغتشاش در اینجا مشخص میشود.
معترضان چارچوب نظام حاکمیتی و اجتماعی را قبول دارند و به اجرای برخی قوانین، رویکردها و سیاستها اعتراض دارند، اما اغتشاشگران و آشوبگران به چارچوب نظام و اصول اعتقادی ندارند، خواهان براندازی و بهدنبال بههم ریختن این اصول هستند، به همین خاطر باید با اغتشاشگران برخورد جدی و شدید شود.
ایکنا- به نظر شما با توجه به وضعیت کنونی کشور، بهترین عملکرد برای پاسخگویی به مطالبات مردم چیست؟
دولت بهواسطه مسائل اقتصادی، هجمه دشمن و ناترازیهای مختلف، ارز ترجیحی را حذف کرد تا عدالت در لایههای گوناگون جامعه برقرار شود و این اقدام باعث افزایش بیسابقه قیمت کالاهای اساسی و دیگر اقلام برای تمامی مردم شد و در پی این اقدام، بازاریان نسبت به وضعیت اقتصادی اعتراض کردند و دولت نیز با نمایندگان اصناف و بازاریان برای برطرف کردن این مسئله جلسهای ترتیب داد.
اما در این میان، عوامل دشمن از این وضعیت سوءاستفاده کردند و به مراکز و اماکن عمومی، زیرساختها، مساجد، بیمارستانها و حتی خانههای مردم آسیب زدند و مردم معترض با مشاهده چنین وضعیتی شوکه شدند و خود با این اقدامات تخریبگرانه مخالفت کردند و خط خود را از اغتشاشگران جدا کردند، بنابراین با وجود سوارشدن بدخواهان بر موج اعتراضات بهحق مردم، بهتر است پیگیری مطالبات مردمی به بعد از پایداری امنیت داخلی موکول شود.
ایکنا- بهترین راهکار برای شنیده شدن اعتراضات بهحق مردم بدون سوءاستفاده آشوبگران چیست؟
بهترین راه برای بیان اعتراضات اصناف و اقشار مختلف، ترتیب جلساتی مدون و مشخص با دولت است، هر صنف و طبقه مردمی باید برای خود نماینده و سخنگو انتخاب کند تا بتواند مسائل مربوط به خود را بهصورت شفاف با حاکمیت مطرح کند. در یک جامعه متمدن در بیان اعتراضات باید گفتوگوی مسالمتآمیز، مدنی و گویا انجام شود نه با برهم زدن نظم مردم و جامعه.
مقام معظم رهبری در دیدار با مردم قم فرمودند: «جمهوری اسلامی با خون چند صد هزار انسان شریف روی کار آمده؛ در مقابل کسانی که تخریبگرند، جمهوری اسلامی کوتاه نخواهد آمد، مزدوری بیگانگان را تحمل نمیکند.» زمانی که اغتشاشگران نمادها و باورهای مردم مانند
قرآن، مسجد و امامزادهها را تخریب و به آتش میکشند، مردم متوجه رخنه دشمنان به امنیت کشور خود میشوند.
ایکنا- وظیفه و نقش مسئولان نسبت به اعتراضات بهحق مردم چیست؟
شنیدن اعتراضات مردم و در ادامه پاسخگویی و رسیدگی به اعتراضات، وظیفه مسئولان در قبال اعتراضات بهحق مردم است، اما باید توجه داشت تنها شنیدن اعتراضات کافی نیست و اگر به این اعتراضات رسیدگی نشود منجر به انباشت کینه و نفرت میشود و در آینده اعلان اعتراض بهصورت مدنی نخواهد بود.
امام صادق(ع) در روایتی خدا را شکر میکنند از اینکه دشمنان دین از احمقها هستند و در اغتشاش اخیر نیز آشوبگران با تخریب مساجد و آتش زدن نمادهای دینی مردم، احمق بودن خود را ثابت کردند، درواقع اغتشاشگران نمیدانند مردم با وجود مسائل اقتصادی دست از باور خود برنمیدارند، همچنین کشتن و شهید کردن مردم عادی و بچه سه ساله ثابت میکند این افراد، سرباز چکمهپوش آمریکا و رژیم صهیونیستی هستند.
ایکنا- چرا دشمنان باور دینی مردم را نشانه میگیرند؟
در سال 1357 نیز مستشاران آمریکایی، تحلیلی از وضعیت رژیم پهلوی ارائه دادند و در برآورد خود با وجود حمایت آمریکا، ارتش قوی و ساواک مخوف و با قدرت، اعلام کردند که تا 10 سال آینده هیچ خطری حکومت شاه را تهدید نمیکند، اما چند ماه بعد، انقلاب اسلامی با رهبری یک مرجع دینی به وقوع پیوست.
به تعبیر هانتینگتون، انقلاب اسلامی یک انقلاب به تمام معنا بود، نه یک کودتا. دشمنان در سال 1357 بهدلیل عدم شناخت از مقوله دین، باور دینی و نقش مرجعیت دینی در میان مردم شکست خوردند و هماکنون نیز این شکست ادامه دارد، اگر دشمن به باور دینی مردم آسیب میرساند، ناشی از عدم شناخت کافی درباره مردم ایران است.
انتهای پیام