مدنیت نبوی؛ رأفت با حاجتمندان و تأسی به فرمان وحی
به قلم حجتالاسلام والمسلمین حمید احمدی عضو گروه انقلاب اسلامی دانشگاه معارف اسلامی:
خداوند فرموده که با نیازمندان و حاجتخواهان، به مهربانی و رأفت رفتار کنید و دریچههای رحمت را به رویشان بگشاید تا آرامش و سکون، نصیب روزگارتان شود و با آنان به خشم، فریاد و خشونت برخورد نکنید، مگر در مواجهه با دشمن.
نکته باریکتر آنکه خداوند رحیم، در آیه ۱۰ سوره ضحی از حبیب خود چنین خواسته است: «وَ أَمَّا السَّائِلَ فَلَا تَنْهَرْ؛ و بر مؤمنان نیز لازم است که نیاز و درخواست خویش را نزد بیگانه نبرند و از غیر، طمع و تمنا نکنند.» چنانکه در آیه ۲۴ سوره انفال فرمود اگر زندگی پاک و حیاتی سالم میجویید، دعوت خدا و پیامبرش را اجابت کنید:
«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اسْتَجِیبُوا لِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاکُمْ لِمَا یُحْیِیکُمْ؛ ای اهل ایمان! هنگامی که خدا و پیامبرتان شما را به سوی آنچه حیات معنوی و حقیقی شما در آن است فرامیخوانند، پاسخ گویید.»
پس اگر طالب معرفت و معنا هستیم، باید از آستان قدسی رسول خدا (ص) و از اولیای این طریق، جویا شویم و اگر در پی بنای تمدن اسلامی هستیم که از اهداف والای اسلام است، باید آن را از مکتب و مدرسه رسولالله فراگیریم و بر ارزشها و بنیادهای آن استوارش کنیم و در این مسیر، نباید به بهانههای واهی از او پیشی بگیریم؛ چنانکه در آیه ۱ سوره حجرات فرمود: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تُقَدِّمُوا بَیْنَ یَدَیِ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ؛ ای مؤمنان! بر خدا و پیامبرش پیشی مگیرید.»
هرگونه پندار نادرست که گمان برد برای تأمین نیازهای مردم و دستیابی به حیات معقول و سالم، باید ارزشهای وحیانی را کنار نهاد یا به حاشیه راند و اندیشههای بشری را بر کلام رسول مقدم داشت، خود نوعی پیشیگرفتن بر رسول خداست؛ و هرگز شایسته نیست که کسی، رأی و مکتب خویش را فراتر از سخن پیامبر بنشاند و بر جامعه یا جهان، نغمهای دیگر جز نغمه حق و عدالت عرشی او سر دهد. ازاینرو در آیه ۲ سوره حجرات فرمود: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَکُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِیِّ؛ ای مؤمنان! صدای خود را فراتر از صدای پیامبر برمدارید.
این، سنّت مختوم الهی است که هیچ نظریه فزونخواه و برتریجویی هرچند فضایی را تسخیر کند و غوغا برانگیزد و اذهان جمعی را با خود همراه سازد، در برابر صدای رسا و جاننواز حق و پرتو بیانقطاع وحی، دوام و بقایی نخواهد یافت.
اگر اهل ایمان و جامعه ایمانی، امور خویش را در پرتو کلام و مکتب رسول خدا(ص) تنظیم کنند، خداوند رحمت خویش را بر آنان ارزانی میدارد و جامعهای بر پایهی رحمت که از شاخصههای مدنیت اسلامی است، شکل میگیرد؛ چنانکه در آیه ۷۱ سوره توبه فرمود: «وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیَاءُ... وَ یُطِیعُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ ۚ أُولَٰئِکَ سَیَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِیزٌ حَکِیمٌ؛ مردان و زنان باایمان، دوست و یار یکدیگرند و از خدا و پیامبرش اطاعت میکنند؛ بهیقین خدا آنان را مشمول رحمت خویش قرار میدهد، که خداوند توانای شکستناپذیر و حکیم است.»
بدینسان، موانع شکلگیری جامعهای مبتنی بر ارزشهای الهی و سیره نبوی برطرف میشود و راه خروج از ظلمت جهل، ستم و گمراهی و هدایت به سوی جامعه نورانی، فراهم خواهد شد؛ چنانکه در آیات ۱۵ و ۱۶ سوره مائده میفرماید: «قَدْ جَاءَکُمْ رَسُولُنَا یُبَیِّنُ لَکُمْ یَهْدِی بِهِ اللَّهُ مَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَهُ سُبُلَ السَّلَامِ وَ یُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ؛ همانا رسول ما به سوی شما آمد تا برایتان تبیین کند... خدا به واسطه او، کسانی را که از خشنودی او پیروی کنند به راههای سلامت رهنمون میشود و از تاریکیها به سوی روشنایی بیرون میآورد و به راه راست هدایت میکند.»
از اینرو، همانگونه که حضرت رسول مأمور بود نیازهای مادی و معنوی مؤمنان را بشنود و برآورد و خود به تمامی بدین امر قیام کرد و راه گشود و اسوه شد، مؤمنان و طالبان جامعه پاک، زیست سالم و حیات طیبه نیز باید نیاز خویش را از همین آستان بجویند، از بیگانه توقع نداشته باشند، به غیر چشم ندوزند و الگوی مدنیت اسلامی را از مکتب او طلب کنند، نه از نظریههای دیگران.
انتهای پیام
