محیط زیست امانت الهی و تخریب آن حرام شرعی است

به گزارش ایکنا، متن پیام آیت‌الله العظمی نوری همدانی به همایش سراسری «مخاطرات محیطی و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران» بدین شرح است:

بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم

الحمدلله رب العالمین و الصلاة و السلام علی حبیبِ إلهِ العالمین المصطفی ابی‌القاسم محمد و علی آله الهداة المیامین، لا سیما بقیة‌الله فی الارضین، و اللعنة الدائمة علی أعدائهم أجمعین إلی قیام یوم الدین.

خداوند متعال در مسیر رشد، کمال و سعادت مادی و معنوی، بستر زندگی پاک و سالم را برای انسان فراهم نموده و محیط زیست طبیعی و انسانی را به‌عنوان امانت در اختیار بشریت قرار داده است. هر آنچه بدان محتاجیم از نعمت‌های بیکران برای ما آفریده و مسخر گردانیده است. حفاظت، احیا و بهسازی آن، مصداق شکر نعمت و حفظ امانت بوده و واجب شرعی و مسئولیت مشترک آحاد جامعه بشری است.

حضرت امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب(ع) می‌فرماید: «اِتَّقُوا اللّهَ فی عِبادِهِ و بِلادِهِ فإنَّکُم مَسؤولونَ حتّی عنِ البِقاعِ و البَهائمِ، أطیعُوا اللّهَ و لا تَعصُوه» (خطبه ۱۶۶ نهج‌البلاغه)؛ درباره بندگان خدا و سرزمین الهی تقوا پیشه کنید؛ شما حتی نسبت به زمین و جانوران مسئولید، از خداوند پیروی کنید و او را نافرمانی نکنید.

بنابراین حفظ محیط زیست، تکلیف واجب الهی است و شامل حفظ، احیا و بهسازی دریا، دریاچه، رودخانه، مخازن سدها، تالاب‌ها، آبخوان‌های زیرزمینی، جنگل، خاک، مرتع و هوا، تنوع زیستی، و اعمال محدودیت‌های قانون‌مند در بهره‌برداری از این منابع متناسب با توان، ظرفیت تحمل و قابلیت بازسازی آن‌ها بر اساس معیارها و شاخص‌های پایداری، مدیریت جامع‌نگر، حفاظت از منابع ژنتیک و ارتقای آن‌ها تا سطح شاخص‌های فنی و کارشناسی در عرصه‌های گوناگون زیست‌محیطی می‌شود.

از سوی دیگر، تخریب عامدانه محیط زیست عمومی موجب تضییع حقوق انسان‌ها، اضرار به غیر، خیانت در امانت عمومی، کفران نعمت و ناسپاسی و حرام شرعی است و در برخی موارد، نظیر انواع آلودگی‌ها که موجب بیماری و به مخاطره افتادن جان انسان‌ها می‌شود، ضمان شرعی را نیز به دنبال دارد. اهتمام قرآن کریم، روایات و منابع دینی و فقه اهل‌بیت(ع) به حفظ محیط زیست و یادآوری مخاطرات امنیتی تخریب آن کاملاً روشن است.

• توجه آیات قرآن کریم به نهی از فساد در زمین پس از اصلاح آن

• مذمت شدید آشکار شدن فساد در دریا و خشکی در اثر اقدامات منفی انسان‌ها

• سیره پیامبر اکرم(ص) در حفظ محیط زیست و نهی از قطع درختان حتی در زمان جنگ

• توصیه‌های امام علی(ع) درباره حقوق حیوانات و منابع طبیعی

تنها نمونه‌ای از آموزه‌های قرآن و سنت معصومین(ع) در زمینه حفظ محیط زیست است.

علاوه بر آن، اصول ۴۰، ۴۵، ۵۰ و ۱۷۶ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و نیز سیاست‌های کلان کشور درباره محیط زیست و منابع طبیعی، ناظر بر ارتباط مستقیم مخاطرات محیطی با امنیت ملی است.

• غفلت از محیط زیست، از جمله آلودگی هوا، فرونشست زمین و تخریب جنگل‌ها، مخاطرات ملی را به همراه دارد.

• نقش نهادهای مردمی و جهادی در احیای مراتع و منابع محیط زیستی بسیار مهم است.

در اینجا لازم می‌دانم بر نکات زیر تأکید نمایم:

۱. لزوم بهره‌مندی از ظرفیت حوزه‌های علمیه در ترسیم و تبیین احکام جامع فقهی، قواعد و موازین شرعی ابعاد گوناگون مخاطرات محیطی بر امنیت ملی، و نیز استفاده از ظرفیت نخبگان، کارشناسان و دانشگاه‌ها در آموزش عمومی این مخاطرات برای عموم مردم

۲. مدیریت جامع، هماهنگ و نظام‌مند منابع حیاتی از قبیل هوا، آب، خاک و تنوع زیستی، به‌ویژه با افزایش ظرفیت‌ها و توانمندی‌های حقوقی و ساختاری مناسب، همراه با رویکرد مشارکت مردمی

۳. توجه به تحقق عدالت بین‌نسلی و پایداری منابع زیست‌محیطی

۴. ارتقای سلامت عمومی و کیفیت زندگی متناسب با بهسازی محیطی، با هماهنگی دستگاه‌های مختلف و همکاری مردم

۵. تقویت کارآمدی حکمرانی در عرصه حفظ و ارتقای محیط زیست، به‌گونه‌ای که موجب دفع و رفع مخاطرات امنیت ملی و مقابله با بحران‌های زیست‌محیطی شود.

در پایان، مراتب سپاس و تقدیر خویش را از برگزارکنندگان همایش سراسری مخاطرات محیطی و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران توسط دانشگاه امام حسین(ع) اعلام می‌دارم و موفقیت دست‌اندرکاران در تحقق اهداف همایش را مسئلت می‌نمایم. همچنین سربلندی و طول عمر باعزت رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای «مدظله‌العالی»، دفع کید و مکر دشمنان عنود اسلام و ایران، برقراری امنیت برای ملت عزیز ایران و عموم بلاد مسلمین، دفع مخاطرات از آنان و جلب توجهات خاصه حضرت بقیة‌الله الاعظم(عج) را از درگاه خداوند متعال خواستارم.