رئیس جهاددانشگاهی خراسان رضوی مطرح کرد:
وابستگی به زیرساختهای روزآمد در امر پژوهش
علیرضا حاتمی گفت: فراهم نبودن زیرساختهای روزآمد، وابستگی به خارج از کشور، تحریمها، پراکنده بودن زیرساختهای موجود و بعضاً عدم همکاری صاحبان امکانات و تجهیزات روند پژوهش را با دشواریهای بیشتری مواجه میکند.
به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، علیرضا حاتمی، رئیس سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی، امروز، ۲۱ بهمن در گردهمایی سالانه پژوهشگران و فناوران سازمان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی که در مجتمع دکتر علی شریعتی برگزار شد، با اشاره به علل مختلف دشواری امر پژوهش و فناوری اظهار کرد: هر پژوهشگر با حل مسئله مواجه و نخستین دشواری کار، پیدا کردن مسئله است، مسئلهای که هم اولویت نیاز در جامعه و بازار در آینده باشد و مشتری واقعی وجود داشته باشد و برای این کار نیازمند دادههای فراوانی هستیم تا نیاز آینده جامعه و بازار را درک کنیم.وی افزود: طولانی بودن و زمانبر بودن نتایج فعالیتهای پژوهشی از دیگر دشواریهاست که گاهاً این امر حتی نامعلوم بوده و مدت زمان به ثمر نشستن آن دقیقاً مشخص نیست. دشواری مسیرهای حل مسئله نیز مطرح است. طی کردن فرآیندها برای رسیدن به نتایج درست، امر پیچیدهای است که اگر صبوری پژوهشگران و مداومت آنها نباشد ناامیدی به سراغ پژوهشگر میآید.
رئیس جهاد دانشگاهی خراسان رضوی درباره وابستگی به زیرساختهای روزآمد، تصریح کرد: فراهم نبودن زیرساختهای روزآمد، وابستگی به خارج از کشور، تحریمها، پراکنده بودن زیرساختهای موجود و بعضاً عدم همکاری صاحبان امکانات و تجهیزات روند پژوهش را با دشواریهای بیشتری مواجه میکند.
وی با تأکید بر اهمیت نظام مالی در پژوهش تصریح کرد: یافتن پشتیبانی مالی و به تعبیری کارفرما، برای مسائل و دغدغههای پژوهشی کشور از دیگر دشواریهای نظام پژوهش است که اعتبارات اندک پژوهشی و عدم باور به توانمندیهای پژوهشگران داخلی نیز بر این امر دامن میزند و چه بسا موفقیتهای پژوهشی که در سطوح بالای فناوری مانده، اما به دلیل عدم سرمایهگذاری وارد بازار نشده است و این امر احساسی ناخوشایند را به پژوهشگران منتقل میکند.
حاتمی ادامه داد: دشواری اخذ مجوزها از جمله دیگر مشکلات در سیستم دموکراتیک و دیوانسالار است. همه ما در پیگیری ایدهها، طرحها و پروژهها مکرراً با آن برخورد کرده و طعم تلخ آن را چشیدهایم. از دیگر مشکلات نظام پژوهش میتوان به عدم ریسکپذیری یا ریسکپذیری پایین نهادهای سرمایهگذار به حوزههای صنعت و خدمات و همچنین عدم هماهنگی و همکاری مناسب بازیگران زیستبوم پژوهش و فناوری اشاره کرد و شاید بتوان دهها عامل ریز و درشت دیگری نیز اضافه کرد که گواه بر دشواری امر پژوهش است.
وی با بیان اینکه دست یافتن به موفقیت در پژوهش امری دشوار و در عین حال شیرین است، تصریح کرد: یکی از دلایل اینگونه موفقیتها در جهاددانشگاهی، پایبندی به ارزشهای نهاد جهاددانشگاهی است که بارها این امر در سخنان بزرگان بر آن تأکید شده است. قطعاً پژوهشگرانی که با عبور از این گذرگاههای سخت، ناامید نشده و گرهای از مشکلات کشور را گشوده و همچنان پرچم کشور عزیزمان را بالا نگه میدارند، باعث افتخار ما هستند.
ضرورت تحکیم پیوندهای درونی برای غلبه بر مشکلات بیرونی
در ادامه این نشست، سیدخسرو شمسیان، معاون پژوهشی سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی اظهار کرد: نخستین دلیل موفقیت هر سازمان یا نهاد فارغ از نوع فعالیت آن، هماهنگی بین تمام اجزای تشکیلدهنده آن است و هر چه این هماهنگی بیشتر شود، بر میزان توفیقات آن هم افزوده خواهد شد. تناسب این هماهنگی به مجموعهای از توانمندیهای علمی و اجرایی، قوانین، مقررات و آیین نامههای روزآمد و گره گشا، پشتیبانیهای بهموقع، اخلاقمداری، تعهد، تلاش بیوقفه، صلاحیت و مقبولیت، توان کارشناسی بالا و زیرساختهای مناسب و دهها نکته ریز و درشت دیگر وابسته است.
وی با بیان اینکه تابآوری نظام پژوهش در شرایط کم ثبات و دائم در حال تغییر بیرونی باید افزایش یابد، تصریح کرد: سرعت تغییرات و تحولات علمی و اجتماعی، ناپایداریهای اقتصادی و تغییرات مداوم مدیریت که بعضاً رویکردها و اولویتها را هم دچار تغییر میکند، ایجاب میکند در این شرایط ناپایدار بر افزایش تابآوری نظام پژوهش تأکید کنیم و بکوشیم تا در شکنندگیها و ناکامیها در امان بمانیم. علیرغم همه تحولات سریع، جامعه همواره باید در پی فرصت شناخت سریع این وضعیت و استفاده از آن باشد و نوآوران، خلاقان، ریسکپذیران و هوشمندان را از دیگران جدا کند.
پژوهش درست دیربازده ولی پربازده است
شمسیان با تأکید بر اینکه پژوهش درست دیربازده ولی پربازده است، بیان کرد: پژوهش و فناوری عرصه بزنگاه افراد باحوصله، امیدوار و ریسکپذیر است. افراد بیحوصله و عجلول ناکامان این عرصهاند که درصد توفیقات محققان را کاهش داده و گاهاً از بین میبرند. باید صبوری ورزید و این درس مشترک همه کامیابان عرصه پژوهش و فناوری است. بزرگانی چون مرحوم کاظم آشتیانی نماد عینی این الگو در جهان دانشگاهی هستند، بنابراین پژوهش نیازمند مدیرانی صبور، پژوهشگرانی باهوش و پرحوصله، سرمایهگذاری ریسکپذیر و وطندوست است.
معاون پژوهشی سازمان جهاددانشگاهی خراسان رضوی با اشاره به اینکه نوآوری امروز بیش از گذشته امری لازم و ضروری است، گفت: بدون نوآوری نمیتوان دستاوردی مطلوب و موردپذیرش داشت. بهطور دائم باید سخن و محصولی تازه داشت و این امر مستلزم شناخت دائمی نیاز آینده است، شناخت نیاز آینده در شرایط متغیر هرچند بسیار دشوار است، اما در صورت توفیق، کلید تحولات را رقم خواهد زد.
ضعف نظام پژوهش در بهرهمندی از متخصصان در حوزه بازاریابی
وی با بیان اینکه یکی از ضغفهای نظام پژوهش در اغلب دستگاهها، فقدان بهرهمندی از متخصصان در حوزه بازاریابی است، افزود: شناخت دائم بازار مستلزم بهرهمندی از عناصر باهوش و تیزبین در این حوزه است. یکی از ضغفهای نظام پژوهش در اغلب دستگاهها، فقدان بهرهمندی از متخصصان در حوزه بازاریابی است. این مهارت و تخصص کمتر مورد توجه دستگاههای پژوهش بوده است، اما ضرورت این امر بیش از هر زمان دیگری آشکار شده و بیشک موفقیت نهادهای پژوهشی بدون وجود افراد متخصص میسر نیست.
شمسیان درباره یکی دیگر از رموز موفقیت نهادهای پژوهشی تصریح کرد: یکی دیگر از رموز موفقیت نهادهای پژوهشی، توجه مؤکد و منصفانه بر منافع تمامی بازیگران این حوزه است که در صورت عدم توجه به آن، تلاشهای صورت گرفته قرین توفیق نخواهد شد. رعایت عادلانه و منصفانه منافع پژوهشگران و محققان، سازمانهای پژوهشی، سرمایهگذاران و منافع مردم یا بهرهمندان امروز و آینده از جمله اصول پایداری فعالیتهای پژوهشی است و هر چه این منافع مشترک در اوج هماهنگی و توازن باشد، آن دستاورد به توفیق نزدیکتر خواهد بود. حذف یا نادیده گرفتن منافع هر کدام از بازیگران اصلی بنیانهای پژوهش را متزلزل و سست خواهد کرد.
همچنین احمدرضا بهرامی، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد اظهار کرد: امروز یافتن مسئله برای سخنرانی امری دشوار است. ما در دانشگاه، اگر جلسات پژوهشی داشته باشیم و با دانشجویان و آحاد مرتبط با آموزش و پژوهش روبهرو شویم میبینیم که دلودماغی برای کار ندارند و افراد به بهانههای مختلف از زیر بار مسئولیت شانه خالی میکنند.
عضو هیئت علمی و استاد زیستشناسی مولکولی دانشگاه فردوسی مشهد افزود: در یک نگاه عمومی شاید این واکنش قابل درک است، اما اگر از زاویه اینکه همه ما خانوادهایم که زیر یک سقف جمع شدهایم به موضوع نگاه کنیم، مانند پرسنل آتشنشانی هستیم؛ کسانی که درست در بحبوحه یک بحران فراگیر، فصل کارشان آغاز میشود، آنها نمیتوانند بگویند چون همهجا در حال سوختن است، ما کار نمیکنیم یا مانند مسئولان راه و ترابری در زمان بارش سنگین برف، از کار شانه خالی کنند، آنها نباید مثل بقیه فکر کنند، بلکه باید خود را مسئول حل مشکل بدانند.
بهرامی با تأکید بر اینه ما بهعنوان پژوهشگر در این ایام، نقش آتشنشان را داریم، تصریح کرد: ما عقل منفصل جامعهایم، کسانی که باید فارغ از احساسات، بنشینند و راهکار عبور از این ایام سخت را بهصورت منطقی و دور از هیجانات احساسی ارائه دهند، همه سالهایی که من و شما حقوق گرفتهایم، برای چنین روزهایی بوده است.
وی با اشاره به اینکه جامعه از ما پژوهشگران انتظار دارند، ادامه داد: ما هرکدام یک وجه احساسی و فطری داریم و مثل سایر افراد جامعه نسبت به هیجانات واکنش نشان میدهیم، اما وجه دیگری هم به ما سپرده شده است. جامعه از ما انتظار دارد، ما ایمنی اکتسابی جامعهایم، عقل متصل جامعه که باید بنشیند، تحلیل کند و راهکار ارائه دهد.
این استاد دانشگاه خطاب به کارگزاران پژوهش و فناوری تصریح کرد: اگر ما عقل منفصل جامعه هستیم، پس عقل منفصل شما کارگزاران پژوهش نیز هستیم، واقعیت این است که زحمات ما در دو دهه گذشته آنطور که باید به بار ننشسته است.
وی تأکید کرد: در فرایند شکلگیری پژوهش، ابتدا باید پلتفرمها ایجاد شوند که این مرحله، مرحله تأسیس است، سپس این پلتفرمها باید تثبیت شوند تا فرو نریزند. در فاز تأسیس و تثبیت ما میتوانیم بسیار مطالبهگر باشیم و فاز سوم، فاز بهرهبرداری است و اینجاست که ما مشکل داریم، نه فقط در جهاد دانشگاهی بلکه در دانشگاهها و سایر مؤسسات تحقیقاتی دیگر نیز این مشکل وجود دارد، باید به مدل باور داشته باشیم.
بهرامی با اشاره به انقلاب سبز در دهه ۱۹۶۰ میلادی تصریح کرد: در آن زمان مشکلی در جهان پدید آمد که انتظار میرفت ۲۰۰ میلیون نفر تلفات بدهد، بارش بیش از حد باران در مکزیک اتفاق افتاد و غلات دانهبندی مناسبی نداشته باشند. دولت مکزیک ابتدا راهحل اشتباهی در پیش گرفت و درختان جنگلها را قطع میکرد و سطح زیر کشت را افزایش میداد، بعد از آن معاون رئیس جمهوری آمریکا از ترس هجوم مکزیکیها به آمریکا، با حس مسئولیت ملی خود وارد مکزیک شد و به رئیسجمهور وقت مکزیک، گفت سیاست شما غلط است.
این استاد دانشگاه ادامه داد: این دو تصمیم گرفتند که دانشمندان را مأمور حل مسئله کنند. دو ضلع شکل گرفت؛ تصمیم کلان حاکمیت و بخش علمی دانشگاه، اما کار پیش نرفت، پس ضلع سوم یعنی بخش خصوصی وارد شد و این مثلث شکل گرفت و مأموریتی مشخص تعریف شد و آن هم نجات مکزیک از گرسنگی بود.
وی افزود: در سال ۱۹۶۰، مکزیک از قحطی نجات یافت و مؤسسهای به نام سیمیت تأسیس شد که این همان فاز تأسیس است. حدود هشت سال طول کشید تا این مجموعه تثبیت شود، سپس این مدل به آسیای جنوب شرقی و فیلیپین رفت و امروز بزرگترین مرکز تحقیقات برنج دنیا در فیلیپین است.
مشکل پژوهش نداشتن مأموریت کلان است
این استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه این همان مأموریتگرایی در پژوهش است، گفت: دو مدل داریم، یک مدل تاپداون وجود دارد، یعنی مأموریت کلان بدهید و مطالبهگری ایجاد کنید. مشکل ما این است که به ما مأموریتی سپرده نمیشود، در حالی که پژوهشگر بدون دسترسی به اطلاعات کلان، استراتژیهای ملی و پارادایمهای کشور، چگونه میتواند مسئله را شناسایی کند؟ مدل دیگر، مدل ژاپنی است که پژوهشگران ایدهها را تا سطح فناوری و همزمان سیاستگذار نیز سیاستها را توسعه میدهد. ما مدل داریم، اما سیاستگذاری نداریم.
بهرامی با اشاره به اینکه در جهاد دانشگاهی، فناوریها، انباشته شدهاند، تأکید کرد: در گروه سلولهای بنیادی، گردشگری، صنایع غذایی و سایر حوزهها فناوریها و پژوهشها تلمبار شدهاند، اما کشش وجود ندارد، چون اختیار وجود ندارد. مشکل ما نداشتن اختیار و مأموریت کلان است. یا باید مأموریت کلان ملی واگذار شود، یا اختیار داده شود. سرمایهگذاری انجام شده، پلتفرمها تأسیس و تثبیت شدهاند، پژوهشگر خوب هم کم نداریم، اما بهرهبرداری صورت نگرفته است و در حقیقت، مقصر این وضعیت، پژوهشگران نیستند.
انتهای پیام
