چگونگی ترویج آموزههای قرآنی با استفاده از ظرفیت فضای مجازی
مبتکر بازیهای رایانه ای گفت: فضای مجازی ابزاری قدرتمند برای افزایش خلاقیتهای قرآنی و آگاهی در جامعه است و افراد میتوانند در حوزههای مختلف وارد شوند، اما استفاده از آن نیازمند آگاهی و شناخت کافی و وجود افراد کاربلد، متخصص و متعهد است.
در روزگاری که فضای مجازی به بخش جداییناپذیر زندگی مردم، بهویژه نسل جوان، تبدیل شده است و بسیاری از آموزشها، ارتباطات و حتی باورهای اجتماعی در بستر این فضا شکل میگیرد، این پرسش جدی مطرح میشود که آیا میتوان از ظرفیت گسترده فضای مجازی برای ترویج آموزههای قرآنی و دینی بهره برد؟ با وجود حجم انبوه محتواهای غیرمستند و بعضاً نادرست در شبکههای اجتماعی، نیاز به تبیین اصول اخلاقی، معنوی و قرآنی در این فضا بیش از گذشته احساس میشود.
از همین رو، خبرنگار ایکنا در گفتگو با فخرالدین علیزاده، مبتکر بازیهای رایانهای به تبیین چگونگی ترویج آموزههای قرآن با استفاده از ظرفیت فضای مجازی پرداخت.
مشروح این گفتگو را در ادامه میخوانیم:
ایکنا - ترویج آموزههای قرآن با استفاده از ظرفیت فضای مجازی چگونه ممکن است؟
بر این اساس باید برای ارائه و تولید محتوا در این فضای پیچیده مسائلی را در نظر گرفت. باید بدانیم این فضا و استفادهکنندگان از آن چه حقوقی دارند و چه ملاحظاتی را باید مورد توجه قرار داد. براساس آیات قرآن:
اولین حق مردم در فضای مجازی آن است که مطالب و اخبار به شکل صحیح و مستند در اختیار آنان قرار گیرد، نه براساس حدس و گمان، توهین و تهمت، یا شایعه و برداشت شخصی. گاهی وقتها میگویند: این مطلب در همه سایتها آمده است. ممکن است همه سایتها اشتباه کرده باشند.
قرآن میفرماید: «إِن جَاءَکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا» (حجرات/6) اگر یک فاسق خبری آورد، تحقیق کنید. پخش اخبار بدون تحقیق در درست و غلط بودن آن، مسئولیتآفرین است. هدهد به حضرت سلیمان(ع) گفت: «أَحَطتُ بِمَا لَمْ تُحِطْ بِهِ وَجِئْتُکَ مِن سَبَإٍ بِنَبَإٍ یَقِینٍ» (نمل/22) «من بر چیزی آگاهی یافتم که تو بر آن آگاهی نیافتی؛ من از سرزمین «سبا» یک خبر قطعی و یقینی برای تو آوردهام».
مسئله دوم این است که هر محتوایی باید به اهلش گفته شود چون همه مردم ظرفیت هر محتوایی را ندارند. موسی(ع) پیامبر اولوالعزم بود، اما در ماجرای همراهی با خضر نشان داد که ظرفیت و تحمل دیدن و شنیدن همه چیز را ندارد. قرآن میگوید همه مردم ظرفیت یکسان ندارند: «لَا تَسْأَلُوا عَنْ أَشْیَاءَ إِن تُبْدَ لَکُمْ تَسُؤْکُمْ» (مائده/101) بر این اساس خبر و مطلبی را نقل نکنیم که امنیت فکری و روانی جامعه به هم بخورد.
نکته دیگر اینکه مسائل و مطالب، به روز و به موقع باشد. تقریباً چهل سال پیش در کتابی، ماجرای جالبی را خواندم. شخصی برفهای خانهاش را در منزل همسایه ریخته بود. همسایه شکایتش را به دادگاه برده و در تابستان حکم صادر شده بود که برفهای ریخته شده را برگرداند. زمانی که همه برفها آب شده بود. نوشدارو بعد از مرگ سهراب!
قرآن در ماجرای فرار موسی از مصر میفرماید: «وَجَاءَ رَجُلٌ مِّنْ أَقْصَی الْمَدِینَةِ یَسْعَی» (قصص/20) وقتی دربار فرعون تصمیم گرفت موسی را بگیرند و او را بکشند، شخصی با سرعت به شهر آمد و این خبر را به موسی داد. اگر او به موقع نمیآمد، کار موسی تمام شده بود.
مسئله بعد اینکه باید فعالیتها و حرکات دشمنان را رصد کنیم و ببینیم در دیگر سایتها و فضاها چه میگذرد و چه گفته میشود؟ از دشمنان دین و کشور غافل نباشیم. البته این کار خواص و البته مسئولان مانند نیروی انتظامی، وزارت اطلاعات، سازمان تبلیغات، حوزهها، دانشگاهها و غیره است.
در قرآن میخوانیم که وقتی مادر موسی، نوزادش را در صندوقی گذاشت و آن را به نیل انداخت، آن را رها نکرد، بلکه به دخترش گفت: «وَ قَالَتْ لِأُخْتِهِ قُصِّیهِ فَبَصُرَتْ بِهِ عَن جُنُبٍ وَهُمْ لَا یَشْعُرُونَ» (قصص/11) بدون آنکه کسی متوجه شود، این صندوق را دنبال کن. ما نیز باید همه چیز را رصد کنیم. خیلی وقتها از مسائل مهم، زمانی خبردار میشویم که کار از کار گذشته است.
ایکنا - چگونه به صورت صحیح از فضای مجازی برای تبیین مفاهیم قرآنی بهرهمند شویم؟
این فضا بهگونهای گسترده شده که حتی مراجعه به کتابهای مکتوب نیز کاهش یافته است. امروزه تقریباهمه افراد از فضای مجازی استفاده میکنند و تولید محتوا در این فضا به شدت افزایش یافته است، به همین دلیل، ضروری است که جوانان و نوجوانان با آثار مثبت و منفی این فضا آشنا شوند و آموزشهای لازم را ببینند.
این فضا بستری مناسب برای اشتراکگذاری اطلاعات و دادههای قرآنی است که گروههای مختلفی در آن فعال هستند؛ دسترسی به اطلاعات شخصی در فضای مجازی آسانتر شده و باید برای حفظ این اطلاعات دقت بیشتری به خرج داد.
فضای مجازی ابزاری قدرتمند برای افزایش خلاقیتهای قرآنی و آگاهی در جامعه است و این فضا میتواند در حوزههای مختلف وارد شود، اما استفاده از آن نیازمند آگاهی و شناخت کافی است.
همچنین هوش مصنوعی یک حوزه تخصصی و فنی است که در بخشهای مختلف گسترش یافته است و استفاده هوشمندانه و دقیق از هوش مصنوعی امری ضروری است و باید در راستای پیشرفت جامعه از این فناوری بهرهبرداری صحیح صورت گیرد.
ایکنا - ساخت بازیهای دینی چه تاثیر معنوی بر روی کودکان و نوجوانان دارد؟
استفاده از جلوهها، تکنیکهای هنری و به کارگیری سلیقههای خوشفکر در ارائه مفاهیم عبادی و دینی برای کودکان و نوجوانان میتواند بسیار تاثیرگذار باشد.
اگر این مفاهیم به شکل زیباتری عرضه شوند، نسل جوان و نوجوان ما بهتر جذب خواهند شد، اما این کار بسیار سختی است و نیاز به خوشفکری بالا دارد. علاوه بر آن، وجود آرامش اقتصادی و اجتماعی هم شرط لازم برای موفقیت این تعادلسازی است و اگر این آرامش نباشد، ممکن است نتایج معکوس به بار بیاید.
به هر حال، هنر و سلیقه خوب و خوشفکری نقش کلیدی در این میان ایفا میکند. ما آموزههای خوب در دین و فرهنگمان داریم که اگر به زیبایی ارائه شوند، حتماً تاثیر خود را خواهند گذاشت.
با توجه به رشد هوش مصنوعی و فناوریهای جدید، رسانهها در آینده میتوانند از این ابزارها برای ترویج فرهنگ قرآنی، مفاهیم نماز و ماه رمضان استفاده کنند که بسیار زیاد نقشآفرین هستند.
استفاده از ابزار هوش مصنوعی میتواند بسیار راهگشا باشد. این فناوریها مانند تیغ دو لبه هستند؛ همانطور که ورود ویدیو یا گوشیهای همراه هم میتوانست مفید باشد و هم مضر، هوش مصنوعی نیز همین طور است. هم میتواند در ارائه زیبای آموزهها و مفاهیم دینی بسیار تاثیرگذار باشد که نمونههایی از کارهای هنری و تبلیغی با استفاده از آن را میبینیم و هم میتواند استفادههای نادرست و ناروا از آن صورت گیرد.
اینجا هم باز به همان بحث تخصص، فرهنگ و سلیقه خوب بازمیگردیم. وجود افراد کاربلد، متخصص و دلسوز که هم متخصص باشند و هم متعهد، بسیار مهم است.
به نظر بنده نقش تخصص کمتر از تعهد نیست و هر دو اینها باید کنار هم باشند تا یک متخصص متعهد و کاربلد پای کار بیاید و از هوش مصنوعی برای ترویج آموزههای دینی، استفاده کند؛ سلایق مردم به سمت محتوای دیداری و شنیداری کوتاه سوق پیدا کرده است و این پویشها میتوانند موثر باشند.
انتهای پیام
