در گفتوگو با حجتالاسلام یوسفیمقدم مطرح شد
تمحیص؛ سنت الهی برای غربالگری و پاکسازی جبهه حق
سنت الهی تمحیص یا خالصسازی، یکی از قوانین تخلفناپذیر پروردگار در طول تاریخ است که هدف آن جداسازی صفوف آزادگان از وابستگان و پاککردن جامعه از خواهشهای نفسانی است. در گفتوگو با رئیس پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن، ابعاد راهبردی آیات ۱۳۹ تا ۱۴۳ سوره آلعمران و عبرتهای تاریخی جنگ احد بازخوانی شده است. این مباحث با تأکید بر ضرورت هوشیاری در برابر پیروزیهای مقطعی، حفظ انضباط تشکیلاتی و تبعیت از رهبری، نقش مقاومت و استقامت را در دور کردن سایه جنگ و رسیدن به قلههای اقتدار تبیین میکند.
خبرنگار ایکنا در گفتوگو با حجتالاسلام والمسلمین محمدصادق یوسفیمقدم؛ رئیس پژوهشکده فرهنگ و معارف قرآن به موضوع تمحیص که اصطلاحی قرآنی و سنتی از سنن الهی است و در طول تاریخ عمر بشر برای همه رخ میدهد و فلسفه آن این است که افراد و جوامع از خواهشهای نفسانی و منافی با اهداف الهی و انسانی پاک شده و از انسانهای ناخالص جدا شوند و در نتیجه آزادگان صف خود را از وابستگان بازشناخته و جدا کنند و ارتباط آن با جنگ رمضان پرداخته است که مشروح آن را در ادامه میخوانیم:
آیه تمحیص یکی از آیاتی است که در مجموعه آیات 139 تا 143 سوره آل عمران قرار دارد و آن آیات در بردارنده چند سنت و قانون از سنن و قوانین الهی است. این سنن به نوعی به ضرورت جامعهسازی، غربالگری و تحول در جوامع و نیز افراد جامعه پرداخته و آنان را با راه سعادت و رستگاری آشنا و هدایت کرده است.
در آیه اول (وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ) با عطف توجه به شکست مسلمانان در جنگ احد گوشزد کرده است که شما بر اثر یک اشتباه راهبردی یعنی رهاکردن تنگه احد به هوای دستیابی به غنائم، شکست سختی را بر جامعه اسلامی تحمیل کردید. اما خداوند به آنان به روش سازنده و تربیتی تسلیت و آرامش داده و فرموده است که مراقب باشید هیچگاه در هدف خودتان سست و غمگین نشوید و پس از آن شکست نباید ناامید شوید، بلکه باید از آن درس گرفته و ضعف خود را برطرف کنید و بدانید که در پناه ایمان، همواره برتری از آن شما خواهد بود. براساس این سنت مؤمنان به شرط ایمان و اجتناب از سستی همواره در مرتبه برتری قرار میگیرند. پس باید بیاموزند که در برابر سختی چه واکنشی داشته باشند و بدانند که همیشه در مقام آزمایش الهی قرار دارند و تلاش کنند تا از این آزمایشات سرفراز بیرون بیایند.
درسی که ما از این آیه میگیریم این است که امروز با جنایت آمریکا و اسرائیل مواجهیم و تنگه احد امروز برای عموم جامعه این است که نباید صحنه و حضور را خالی کنند. در تنگه احد برخی از سوی پیامبر(ص) موظف شدند تا نگذارند دشمن آنان را محاصره کند اما برخی به هوای رسیدن به غنائم و به این گمانِ خطا که دشمن شکست خورده و هزیمت کرده است تنگه را رها کردند در حالی که هنوز دشمن شکست کامل نخورده بود. او از این غفلت مسلمانان استفاده کرد و آنان را دور زده و با شکست مسلمین بسیاری از آنان را کشت و جنگ در آستانه پیروزی را به خاطر خطا و مطامع دنیوی به شکست سختی تبدیل کرد.
اکنون جامعه ما نیز باید مراقب باشند به این مشکل مبتلا نشوند. صدا و سیما و مردم نباید تصور کنند ما پیروز شدهایم؛ بلکه تا شکست کامل دشمن همچنان مردم باید در صحنه حاضر باشند و همچنان از نیروهای مسلح پشتیبانی کنند. درست است که دشمن صدمه دیده است اما این به معنی پیروزی نهایی نیست و تا زمانی که سایه جنگ از کشور دور نشده است باید در صحنه حاضر باشیم. اشتباه احد درس تاریخی پیش روی امت ماست که مبادا از پیروزیهای مقطعی دچار غفلت شوید و باید تا اضمحلال کامل دشمن ایستادگی کنید.
در آیه بعد(140) با بیان اینکه اگر شما آسیب میبینید و مصیبت میکشید و صدمه میخورید، عزیزانتان شهید میشوند و خانهها و امکانات شما از بین میرود و بدانید که دشمن شما هم این مصائب را دارد و این بلاها بر سر آنان هم میآید « إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ وَ تِلْكَ الْأَيَّامُ نُداوِلُها بَيْنَ النَّاسِ وَ لِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ يَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَداءَ وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ»، این آیه به یک قانون و سنت دیگری اشاره کرده و فرموده است: روزگار همیشه در حال تغییر و تبدل است و کسانی پیروز هستند که در میدان مبارزه حضور داشته باشند و بدانید که خداوند شما را آزمایش میکند تا بداند چه کسانی اهل ایمان و حضور در صحنه مقاومت هستند و به طور قطع پیروزی از آنِ این افراد است و تأکید کرد خداوند ظالمین را دوست ندارد، یعنی در مقابله به مثل نباید هم ظلم کنیم؛ این نکته دقیق اخلاقی و انسانی است که خداوند بیان فرموده است.
تمحیص فرصتی برای رشد مؤمنان و نابودی کافران
در آیه ( 141) و آیه تمحیص خداوند یکی از اهداف را در مبارزات، خالص کردن افراد از هر گونه وابستگی منافی با عزت الهی و انسانی دانسته است. «وَ لِيُمَحِّصَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ يَمْحَقَ الْكافِرِين» چنانکه ملت ایران امروز در مقام تمحیص و کنار گذاشتن همه نزاعها و مطالبات خود در پی حفظ هویت و حفظ سرزمین خود است. به طور قطع در این کارزار دشمنان این ملت به تدریج نابود خواهند شد و این حرکت مقاوم سبب تمحیص مؤمنان شده و آرام آرام آنان را به سمت اقتدار فوقالعاده به پیش میبرد و دشمنان خود را هم آرام آرام نابود میکنند.
درس آیه شریفه این است که اگر شما میخواهید به قله برسید باید اهل تمحیص باشید و با مقاومت تمام حرکت کنید و هر چه با اهداف نورانی شما مغایر است کنار بگذارید. همه مردم ایران باید قله را مدنظر قرار دهند. وقتی انشاءالله قله را فتح کردند دشمن کاری علیه آنان نخواهد توانست انجام دهد.
در ادامه آیات شریفه فرموده است تصور نکنید که وارد بهشت میشوید بدون اینکه آزمایش شوید یعنی باید با جهاد و مقاومت، انسان آرزوی بهشت را داشته باشد. «أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذينَ جاهَدُوا مِنْكُمْ وَ يَعْلَمَ الصَّابِرين؛ مراد از این بهشت، بهشت آخرت است و البته بهشت دنیا هم در گرو جهاد و صبر و مقاومت است. از این رو خداوند در آیات بسیاری جامعه اسلامی را سفارش به مقاومت کرده است از جمله فرموده است»: إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنْتُمْ تُوعَدُونَ» مفهوم آیه این است که اگر میخواهیم تحت ربوبیت و تربیت خداوند باشیم باید استقامت کنیم. خداوند هم وعده امداد الهی با نزول ملائکه را میدهد که بعد از مقاومت است. آیه به ما میفهماند که رسیدن به سعادت دنیا و آخرت با امداد الهی در گرو صبر و مقاومت در برابر دشمنان است. در نتیجه ذیل این آیات شریفه چند نکته مهم وجود دارد:
اول اینکه میدان جهاد و مقاومت میدان رشد و بالندگی است، یعنی همواره ملتها در میادین جهاد و مقاومت بالنده میشوند. پس باید ملت صبور و مقاوم باشند تا به قله سعادت دست یابند و قطعا این یکی از آثار بسیار مهم تمحیص و مقاومت است.
محاسبه غلط آمریکا و صهیونیستها
دوم اینکه جامعه نباید دچار غفلت و محاسبه اشتباه شود؛ اکنون صهیونیستها ترامپ جنایتکار را به خطا مبتلا کردند؛ او تصور میکرد این جنگ دو سه روز جمع خواهد شد اما درک درستی از ملت ایران نداشت؛ نمیدانست ملت ایران برخاسته از دو فرهنگ ملی و مذهبی با سابقه طولانی، ملتی با شخصیت و با شرافت و عزیز هستند که تحت هیچ شرایطی زیر بار ذلت نمیروند؛ این ملت با فرهنگ عاشورا پیوند خورده و ملتی مقاوم هستند.
با این همه قرآن به ما میآموزد مبادا مؤمنان دچار محاسبه غلط شوند؛ امروز ملت و رزمندگان ما نباید احساس سستی و پیروزی کنند؛ ما باید به شرایطی برسیم که سایه جنگ را از سر ملت برداریم و دشمنان جرأت نکنند دوباره به کشور ما تجاوز کنند.
سوم داشتن انضباط و تبعیت از فرمان رهبری است. در نبرد احد وقتی برخی خلاف دستور رهبری امت تنگه احد را رها کردند دشمن سوء استفاده کرد و موفق شد نبرد باخته را به پیروزی تبدیل کند. امروز هم امر رهبری نباید بر زمین بماند و از آن تخلف کنیم و با قدرت باید با دشمن مقابله کنیم. اکنون مردم در میدان جنگ هستند و این حضور به همراه حضور نیروهای مسلح مصداق جهاد و حضور در میدان نبرد نظامی است که نظم خاص خود را میطلبد و باید سعی کنیم فریب دشمن را نخوریم و بدانیم که امروز در یک جنگ وجودی و هویتی قرار داریم و زمانی باید دست از مبارزه بکشیم که سایه جنگ برای همیشه از سر ما دور شود.
چهارم اینکه مراقب باشیم دچار غرور نشویم در حال حاضر ملت ما در موضع اقتدار است که ضمن حفظ آن نباید مرتکب غرور شویم و بدانیم هر موفقیتی ناشی از لطف خداوند متعال است؛ ما همواره در میدان جنگ چه در خط مقدم و چه در خیابان باید به یاد خدا و اهل تضرع و دعا به درگاه الهی برای پیروزی بر دشمن جانی و جنایتکار باشیم و براساس آیه 250 سوره بقره، صبر، مقاومت و پیروزی را از خداوند درخواست کنیم. «رَبَّنا أَفْرِغْ عَلَيْنا صَبْراً وَ ثَبِّتْ أَقْدامَنا وَ انْصُرْنا عَلَى الْقَوْمِ الْكافِرِينَ».
مطالب مرتبط
