«ظهور عام» حضرت ولیالله الاعظم(عج)
اصطلاح «ظهور عام» ظهوری سراسری است که بعد از پایان دوران غیبت محقق خواهد شد و هیچکس غیر از خدای متعال، زمان آن را نمیداند و ضمن تأکید نسبت به امید لحظهای نسبت به تحقق آن (فانتظروا الفرج من تحت اقدامکم) از تعیین وقت برای آن هم به شدت نهی شده است.
حجتالاسلام والمسلمین احمدحسین شریفی، رئیس دانشگاه قم در یادداشتی که در اختیار ایکنا قرار داد، نوشت: «حضرت آیتالله امام سیدمجتبی خامنهای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، در بخشی از پیام نوروزی خود چنین فرمودند: «امیدواریم به زودی با بشارت گشایش کلی در امر ظهور عامِ سرورمان حضرت ولی الله الاعظم، قلب مبارک آن جناب را پر از سرور فرمایند که از قِبَل آن، انواع برکات بر اهل دنیا نازل خواهد شد.»
این جمله منشأ پرسشهایی شده است که منظور از «ظهور عام» حضرت ولی الله الاعظم چیست؟ در این خصوص براساس فهم ناقص خود چند نکته را بیان میکنم:
اولاً، ما شیعیان، افزون بر دلیل عقلی بر ضرورت وجود امام معصوم در همه اعصار، این افتخار و امتیاز را نسبت به سایر باورمندان به منجی نهایی داریم که با تکیه بر اخبار مسلم و قطعی و متواتر، موعود نهایی و منجی بشریت را با نام و نشان معین و با والدین مشخص و همچنین با تاریخ تولد و با مرتبطین مشخص و امثال آن میشناسیم و معتقدیم که او هماکنون با ما انسانها و در میان ما زندگی میکند. از دردها و رنجها و شادیها و غمهای ما خبر دارد. بر همه احوال آدمیان آگاه است.
ثانیاً، معتقدیم که مهدی موعود تکمیل کننده حرکت پیامبران الهی است و او سرانجامِ سلسله و تحقق بخش هدف اصلی بعثت پیامبران الهی و واپسین وصی از میان اوصیا و اولیای الهی است.
ثالثاً، از جمله نکات مهم درباره مهدویت و منجی موعود، مسئله «انتظار فرج» است. مسئله انتظار در طول تاریخ، از مسائل چالشبرانگیزی بوده است که احیاناً مورد سوءتفسیرها و سوءبرداشتها و حتی سوءاستفادههایی قرار گرفته است. یکی از مسائل ظریف و دقیق معرفتی است.
رابعاً، اصطلاح «انتظار فرج» در ادبیات دینی ما، دو کاربرد عمده دارد:
یک. به معنای انتظار فرج نهایی و ظهور و قیام عمومی و علنی حضرت مهدی و منجی بشریت؛
دو. به معنای انتظار گشایش بعد از سختیها و مرارتها. انتظار فرج در این اصطلاح به معنای آن است که یک انسان مؤمن نباید در هیچ موردی، احساس ناامیدی و یأس و بنبست در زندگی داشته باشد. باید بداند که در پس هر سختی، آسانی و از پی هر مرارتی، حلاوتی خواهد بود. اینکه گفته شده است «انتظار فرج برترین جهاد امت اسلامی است»؛ «أَفْضَلُ جِهَادِ أُمَّتِي انْتِظَارُ الْفَرَجِ» یا «انتظار فرج برترین اعمال شیعیان است» «أَفْضَلُ أَعْمَالِ شِيعَتِنَا انْتِظَارُ الْفَرَج» یا «انتظار فرج محبوبترین امور نزد خدای متعال است» «إِنَّ أَحَبَّ الْأُمُورِ إِلَى اللَّهِ انْتِظَارُ الْفَرَجِ» یا «انتظار فرج برترین عبادت است» «أَفْضَلُ الْعِبَادِةِ ... انْتِظَارُ الْفَرَجِ» و تعابیری از این قبیل، در اغلب موارد منظور همین نوع فرج است.
یعنی انتظار گشایش و امید به گشایش و بهروزی به هنگام هجوم مصائب و سختیها. به همین دلیل است که انتظار را نوعی «عمل» و «تلاش» و حتی «جهاد» یعنی کار مضاعف همراه با تحمل سختی و تلاش در جهت زدودن موانع دانستهاند. این عمل به عنوان افضل عبادات، مستلزم تلاش مضاعف همراه با نشاط و انگیزه الهی و امید به پیروزی است.
اراده تکوینی الهی نیز بر همین قرار گرفته است که مستضعفین که مجاهدت میکنند و در برابر مصائب تسلیم نمیشوند، سروری و آقایی پیدا میکنند: «وَ نُريدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى الَّذينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ الْوارِثين» (سوره مبارکه قصص/ آیه ۵)
خامساً، در خصوص اصطلاح «ظهور عام»، تا جایی که جستجوی در منابع اصیل کلامی و حدیثی نشان میدهد این اصطلاح فقط یک بار و در یک منبع به کار گرفته شده است و آن در کتاب تقریب المعارف، نوشته مرحوم ابوالصلاح حلبی (م۴۴۷ق) است که در اصطلاح ایشان به معنای همان ظهور مصطلحی است که معتقدان به موعود نهایی منتظر آن هستند.
ظهوری سراسری که بعد از پایان دوران غیبت محقق خواهد شد و البته هیچکس غیر از خدای متعال، زمان آن را نمیداند و ضمن تأکید نسبت به امید لحظهای نسبت به تحقق آن، (فانتظروا الفرج من تحت اقدامکم) از تعیین وقت برای آن هم به شدت نهی شده است.
در مقابلِ «ظهور خاص» که منظور از آن همان تشرفهایی است که برای برخی از خواص از اولیاء الهی و باورمندان به حضرت مهدی در دوران غیبت کبری رخ میدهد. ابوالصلاح حلبی (م ۴۴۷ق) در تقریب المعارف، ص۴۵۸ مینویسد: «فإن قيل فهب أنكم تعلمون تخصيص حجة الإمامة في هذا الزمان بابن الحسن ع فكيف لمن ظهر له من خاصته فی زمان الغيبة بمعرفته و لجميع شيعته و غيرهم حين الظهور العام. قيل لا بد فی حال ظهوره الخاص و العام من معجز يقترن به ليعلم ...»
انتهای پیام
