تکنیکهای خانواده تاب آور در شرایط بحرانی
یک روانشناس مطرح کرد: موضوع تابآوری در خانوادهها از مسائل بسیار مهمی است که امروزه بسیاری از خانوادهها با آن درگیر هستند، اما متأسفانه در جلسات مشاوره معمولاً نگاه به این موضوع به جای آنکه رویکردی خانوادگی داشته باشد، بیشتر با نگاهی فردی دنبال میشود.
به گزارش ایکنا از قم، به نقل از روابط عمومی جهاددانشگاهی قم، اکرم اکرمیه در بیست و هفتمین نشست از سلسله نشستهای «در میدان» که به همت جهاد دانشگاهی قم و اداره کل مشاوره و مددکاری اجتماعی فراجا به صورت مجازی برگزار شد، گفت: تابآوری در واقع به معنای توانایی بازگشت ما به جریان عادی زندگی پس از وقوع یک بحران است و در حقیقت ما در دل یک بحران، به دنبال تابآوری هستیم تا دریابیم یک خانواده برای حل مسئله در شرایط بحرانی چگونه برخورد میکند.
این روانشناس با بیان اینکه در تبیین این مفهوم، ابتدا باید نقش محیط و سپس عوامل ژنتیکی را در نظر گرفت، بیان کرد: یادگیری این اولویتبندی، قدم مهمی محسوب میشود و انجام آن در هر سن و شرایطی امکانپذیر است.
وی با اشاره به اینکه در تقسیمبندیهای علمی، مدلهای مختلفی از جمله تابآوری فیزیکی، هیجانی و روانی وجود دارد، تصریح کرد: اما آنچه امروزه در جامعه بیشتر مورد بحث قرار میگیرد و همگی به نوعی با آن درگیر هستیم، بعد روانی تابآوری است.
اکرمیه تأکید کرد: عنصرهای اصلی موجود در خانواده شامل «من» و «ما» هستند و زمانی یک «ما» موفق خواهد بود که «منِ» موفقی در آن وجود داشته باشد؛ همچنین بنا بر حدیثی از پیامبر گرامی اسلام، باید تربیت فرزند را از بیست سال پیش از تولد او آغاز کرد. یک خانواده زمانی تابآور شده و آن «ما» زمانی هدفمند میشود که اعضای آن در کنار هم احساس همدلی و همبستگی داشته باشند و برای یکدیگر افرادی قابل اعتماد و مطمئن محسوب شوند.
وی افزود: واقعیت این است که وقتی اتفاقی در خانواده یا اجتماع رخ میدهد، ما اکثراً بر اساس ذهنیتهای شخصی خود شروع به واکنش نشان دادن نسبت به مسائل میکنیم، در حالی که در شرایط بحران، حفظ آرامش، تابآوری و صیانت از حریم خانواده بسیار حیاتی است. اولین اقدام در چنین شرایطی این است که حس، هیجان و تجربه افراد را از نگاه خود آنها ببینیم و درک کنیم.
اکرمیه با بیان اینکه از مهمترین موارد در خانوادهها، مهارتهای ارتباطی در زندگی است، اظهار کرد: مهارتهای ارتباطی تأثیر بسزایی در تابآوری دارد و در کنار آن، توانایی مدیریت بحران نیز بسیار مهم است. مسئولیتپذیری در قبال خود، خانواده و جامعه از شرایطی است که اگرچه بهتر بود از قبل تمرین میشد، اما در هر حال قابل یادگیری است و فرزندان نیز این الگو را در کنار والدین خود میآموزند.
این روانشناس با تأکید بر تأثیر کتابخوانی اضافه کرد: در ایام بحرانی، مطالعه کتاب نقش پررنگی در خانوادهها پیدا میکند و با شروع این فعالیت توسط والدین، کودکان و نوجوانان نیز به صورت خودکار به کتابخوانی تشویق میشوند.
اکرمیه در ادامه گفت: در این راستا میتوان به جای گوش دادن مداوم به اخبار که موجب ایجاد اضطراب و هیجان کاذب میشود، از خواندن کتاب یا گوش دادن به کتابهای صوتی بهره برد و مسئولیتپذیر بود؛ چرا که در مواردی نظیر زلزله میتوان خطر را پیشبینی کرد و به جای امن پناه برد، اما در شرایطی مانند جنگ، والدین عملاً ناتوان هستند و باید خود را به موج وقایع بسپارند، ولی همزمان استرس خود را کنترل کرده و آرامش را حفظ کنند.
وی با بیان اینکه نکته بعدی در این مسیر، داشتن نگاه مثبت است، تأکید کرد: زیرا نگاه منفی به صورت ناخودآگاه تابآوری خانواده را کاهش میدهد و لازم است با تقویت حس مثبت به وقایع و حفظ همبستگی در شرایط بحران، تابآوری را افزایش داد و این نگاه را در جریان زندگی حفظ کرده و برای کودکان الگو بود.
این روانشناس ادامه داد: مورد دیگر، خودشناسی و آگاهی از توانمندیهای فردی است؛ همچنین ذهنآگاهی اهمیت زیادی دارد، چرا که با داشتن آن میتوان مسائل را به درستی مدیریت کرد. یادگیری مداوم نیز اصلی است که در تمام شرایط میتوان به آن تکیه کرد، زیرا از انرژی منفی کاسته، به انرژی مثبت میافزاید و به انسان حس مفید بودن میدهد.
اکرمیه اظهار کرد: حل مسئله از چالشهای مهمی است که خانوادهها با آن مواجه هستند و یکی از کارهای ضروری در این مسیر، توانایی کنار آمدن با افکار منفی است که به سراغ انسان میآید و ما باید توانایی کنترل و غلبه بر آنها را داشته باشیم.
وی با بیان اینکه از نشانههای بارز یک خانواده تابآور میتوان به نگاه مثبت، خودانگیختگی و ارزشمند دانستن خود اشاره کرد، افزود: اعضای چنین خانوادهای حتی در سختترین بحرانها چون به خود باور دارند، خود را مفید میدانند و حس آرامش و دوست داشتن میان آنها جاری است.
این روانشناس در پایان یادآور شد: در نهایت، وسعت دایرهی ارتباطات باعث میشود انسان ناخودآگاه حس بهتری را تجربه کند، زیرا محبت بین اعضا، آرامش و اعتماد به نفس را افزایش میدهد و با تکیه بر این اعتماد به نفس بالا، میتوان مدیریت بحران را به خوبی انجام داد و عملکرد بالایی داشت؛ لذا بسیار مهم است که با صحبت کردن، همیشه برای اعضای خانوادهی خود در دسترس و قابل اتکا باشیم.
انتهای پیام
