خداگونگی؛ غایت انسان در زندگی
مدرس حوزه علمیه گفت: انسان، خلیفه خدا و موجودی بینهایتطلب است و این ظرفیت خود را باید در مسیر خداگونه شدن بهکار گیرد که در این صورت میتوان گفت نگرش و بینش صحیح نسبت به خود و زندگی دنیوی دارد.
به گزارش خبرنگار ایکنا از اصفهان، معصومه عسگری، مدرس حوزه علمیه در نشستی بهمناسبت شهادت امام جعفر صادق(ع) که دوشنبه، ۲۴ فروردینماه به همت مدرسه علمیه تخصصی مجتهده امین، وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان بهصورت برخط برگزار شد، با اشاره به حدیثی از امام صادق(ع) اظهار کرد: ایشان میفرماید: «انسان، مؤمن واقعی نیست، مگر اینکه در برابر خدا تسلیم و به قضای الهی راضی باشد.» خشنود بودن نسبت به هر غم و شادی که به انسان میرسد، از نشانههای تسلیم در برابر دستورات الهی و رضایت به مقدرات اوست؛ حتی اگر این مقدرات شامل سختیها و فراز و نشیبهای زندگی باشد. این از علائم انسان مؤمن است.
وی افزود: دستیابی به بینش صحیح در زندگی زمانی محقق میشود که به سه سؤال اساسی پاسخ دهیم: هدف ما در زندگی چیست؟ چه برنامهای برای رسیدن به هدفمان داریم؟ و آیا برنامهای که برای سیر به سوی هدف داریم، کارآیی لازم را دارد؟
این مدرس حوزه علمیه بیان کرد: اولین رکن خانواده را انسان تشکیل میدهد و لازمه آن این است که نگرش صحیح به انسان داشته باشیم. نگاه ما اگر زمینی باشد، انسان را حیوان هوشمند، حیوان ابزارساز یا حیوان فرهنگساز میپندارد. اگر اینگونه به انسان نگاه کنیم، چنانچه در مقاطع زندگی خشونت یا هجمهای از این انسان صادر شد، ما آن را بهمثابه رفتار یک حیوان میپذیریم، در حالی که این درست نیست.
نگاه آسمانی به انسان
وی ادامه داد: اما نگاهی آسمانی هم میتوانیم به انسان داشته باشیم و آن اینکه انسان، کلمة الله، خلیفة الله، روح الله و موجودی بینهایتطلب است. ببینید چقدر افق دید شما عوض میشود، وقتی خودتان را اینگونه میبینید، تا اینکه نگاه زمینی به خود داشته باشید که صرفاً حیوانی ناطق هستید. انسان مظهر همه اسماء الهی است و به همین دلیل، ظرفیتی بینهایت دارد، به شرطی که فقط بعد جمادی، نباتی، حیوانی و عقلانی او مدنظر قرار نگیرد؛ آنچه حائز اهمیت است، بعد انسانی ماست.
عسگری تصریح کرد: انسان، کلمة الله است و بنابراین «حد یقف» ندارد، اما گاهی این ظرفیت بینهایتطلبی خود را فقط در حد کمالات جمادی بهکار میگیرد؛ یعنی فقط کار کند، پول درآورد و خانه و ماشین بهتر داشته باشد. گاهی این ظرفیت را در حد کمالات گیاهی بهکار میگیرد؛ فقط میخواهد به اندامش برسد، اندام زیبایی داشته باشد، لباس زیبا، ظاهر زیبا، قهرمان جهانی شود و امثال این موارد.
گاهی انسان ظرفیت بینهایتطلبی خود را در حد کمالات حیوانی بهکار میگیرد؛ یعنی ازدواج کند، عواطف زمینی از خود بروز دهد، مقام و ریاستی داشته باشد، صاحب شهرت شود و امثال اینها. گاه ظرفیت بینهایتطلبی خود را در حد کمالات علمی بهکار میگیرد؛ یعنی هدفش در زندگی این است که فقط مهندس یا دکتر خوبی شود؛ اما آنچه میتواند نگاه ما را تصحیح کند، این است که حد انسان و ظرفیت انسان، عاشق خدا شدن، خداگونه شدن و به تعبیری، شبیه محمد و آل محمد(ص) شدن است.
وی اضافه کرد: در حدیث قدسی چنین آمده: «خَلَقَ الْأَشْیَاءَ لِأَجْلِکَ وَ خَلَقَکَ لِأَجْلِی؛ من همهچیز را برای تو آفریدم و تو را برای خودم آفریدم.» تو را برای خودم آفریدم که مظهر صفات و اسماء الهی شوی؛ یعنی خداگونه شدن. تو را برای خودم آفریدم تا به من نزدیک شوی. قرب به من پیدا کنی، یعنی متصفشدن به قرب الی الله. اینجاست که کمال انسانی و هدف خلقت مطرح میشود که همان متصفشدن به اسماء و صفات الهی است. به این ترتیب، ما با اتصال به هر صفتی، به خداوند نزدیک میشویم. نزدیکشدن و شبیهشدن به معصوم(ع)، همان شبیهشدن به خداست. کسی که قرب به معصوم(ع) پیدا کند، قرب به الله هم پیدا میکند. در تفسیر «اهدِنَا الصِّراطَ المُستَقِیمَ» روایات متعددی وجود دارد که حضرات معصومین(ع) را مصداق صراط مستقیم معرفی کردهاند: «نَحْنُ وَاللَّهِ صِرَاطُکَ الْمُسْتَقِیمُ؛ به خدا سوگند، ما صراط مستقیم تو هستیم.»
رفتار خداگونه؛ بهترین عبادت
این مدرس حوزه علمیه گفت: برترین عبادت این است که انسان خداگونه رفتار کند، یعنی در تعامل با همسر، فرزند، پدر و مادر و... بتواند صفات خدا را از خودش بروز دهد. این کار سخت، ولی شدنی است؛ به جهاد، تلاش و مراقبت در عمل، گفتار و رفتار نیاز دارد. اگر بخواهیم اخلاق فضیلتی و انسانی را در یک جمله خلاصه کنیم، میگوییم: «تَخَلَّقُوا بِأَخْلَاقِ اللَّهِ»، یعنی قرب الی الله، رسیدن به همان بینهایتی که خداوند ظرفیتش را در ما قرار داده است. برای نمونه، خدا ستار العیوب، بخشنده و رحیم است. ما هم میتوانیم چنین صفاتی را در خود تقویت کنیم؛ فقط سعی، تلاش و مجاهده میخواهد.
وی یادآور شد: ما بهطور مستمر در حال شدن، تبدیلشدن و گردیدن هستیم؛ یعنی هر لحظه، تحولی در ما ایجاد میشود. ما در حال «سیرورت» به تعبیر آیه قرآن هستیم؛ خداوند در قرآن میفرماید: «یا أَیُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّکَ کادِحٌ إِلىٰ رَبِّکَ کَدْحاً فَمُلاقیه»، یعنی هر لحظه از عمر ما با فرآیند گردیدن یا شدن همراه است. ما هر لحظه داریم انتخاب میکنیم که به سمت باطل که در رأس آن شیطان است، نزدیک شویم، یا به سمت حق؛ در مسیر اتصال به حق، خداگونه شدن، شبیه به محمد و آل محمد شدن، یا در مسیر شیطانی.
عسگری تأکید کرد: جهاد در مسیر شبیه به محمد و آل محمد(ص) شدن، هر چه بیشتر شناختن حضرات معصومین(ع) و کسب معرفت است. در عصر غیبت از ما خواسته شده که این دعا را بخوانیم: «اَللّهُمَّ عَرِّفنى نَفسَکَ فَاِنَّکَ اِن لَم تُعَرِّفنى نَفسَکَ لَم اَعرِف نَبِیَّکَ اَللّهُمَّ عَرِّفنى نَبِیَّکَ فَاِنَّکَ اِن لَم تُعَرِّفنى نَبِیَّکَ لَم اَعرِف حُجَّتَکَ اَللّهُمَّ عَرِّفنى حُجَّتَکَ فَاِنَّکَ اِن لَم تُعَرِّفنى حُجَّتَکَ ضَلَلتُ عَن دینى.» هر چه معرفت ما به حضرات معصومین(ع) بیشتر شود، معرفت وجودی و نه فقط معرفت شناسنامهای، عشق به اهل بیت(ع) در ما شکل میگیرد؛ یعنی عشق و محبت به میزان معرفت میآید، همانطور که قرآن در آیه ۳۱ سوره آلعمران میفرماید: «قُلْ إِنْ کُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِی یُحْبِبْکُمُ اللَّهُ وَ یَغْفِرْ لَکُمْ ذُنُوبَکُمْ؛ بگو: اگر خدا را دوست دارید، از من پیروی کنید تا خدا نیز شما را دوست بدارد و گناهانتان را ببخشد.» اگر بخواهیم در آخرالزمان زمینهساز ظهور امام باشیم، باید بتوانیم بهطور مستمر و پیوسته از اعمال، رفتار و گفتارمان مراقبت کنیم.
حقیقت دنیا
وی به تبیین ماهیت دنیا پرداخت و گفت: لازم است جایگاه زندگی خود را بشناسیم. حقیقت دنیا چیست؟ توصیه میکنم به نهجالبلاغه مراجعه و برای نمونه، خطبه ۱۱۱ یا ۱۱۳ را مطالعه کنید. دنیا باشگاهی است که ما باید در آن استقامت به خرج دهیم. چگونه؟ با همان اهدافی که داریم. من هدفی دارم، در این دنیا زندگی میکنم، این دنیا موقعیتی برای من است تا به هدفم برسم. پس دنیا در یک نگاه میتواند باشگاه باشد؛ باشگاهی برای استقامت. دنیا آزمایشگاهی است برای امتحان؛ سر جلسه امتحان نشستن و دقت کردن به اینکه هر لحظه گزینه حق را انتخاب میکنم یا باطل را؟ در انتخابهایمان، محمد و آل محمد(ص) را از نظر رفتاری، گفتاری و عملی در نظر دارم یا شیطان را؟ حقیقت دنیا این است که ما آن را باشگاه و آزمایشگاه ببینیم، نه هتل و عشرتکده. دنیا جای خوشی نیست.
این مدرس حوزه علمیه اظهار کرد: در بسیاری از موارد که انسانها به ناامیدی و یأس میرسند یا طلاق و فروپاشی خانوادهها اتفاق میافتد، دلیلش این است که در دنیا بهدنبال راحتی و خوشی هستند؛ به همین دلیل زود ناامید و مأیوس میشوند. خوشی مطلق و لذت مطلق مربوط به آخرت و دنیا، دار فانی است. اگر این نگاه را پیدا کردیم، دیگر در حادثهها، مشقتها و مصیبتها که در دنیا همچون امتحانی به ما میرسد، نه خود را میبازیم، نه مأیوس میشویم، نه شکایت میکنیم و نه به خودکشی دست میزنیم.
انتهای پیام
