شبکه گسترده بقاع متبرکه زیرساختی راهبردی برای تقویت سرمایه اجتماعی است

به گزارش ایکنا از البرز؛ هم‌زمان با فرارسیدن سالروز ولادت حضرت فاطمه معصومه (س) و آغاز دهه کرامت، آیین ویژه‌ای با حضور زائران، خادمان و جمعی از مسئولان در آستان مقدس امامزادگان محمد و سکینه خاتون (ع) در استان البرز برگزار شد.

محمد مولایی، مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان البرز، در حاشیه این مراسم با تأکید بر ضرورت بازنگری در کارکردهای سنتی بقاع متبرکه، اظهارکرد: اگرچه زیارت، هسته اصلی هویت این اماکن را شکل می‌دهد، اما در شرایط امروز جامعه، نمی‌توان به این کارکرد بسنده کرد. بقاع متبرکه باید به نهادهایی پویا، مسئله‌محور و اثرگذار در عرصه‌های مختلف فرهنگی و اجتماعی تبدیل شوند.

وی با اشاره به اینکه نگاه راهبردی به این اماکن در سال‌های اخیر تقویت شده است، افزود: تأکید بر تبدیل بقاع متبرکه به قطب‌های فرهنگی، صرفاً یک شعار نیست، بلکه نقشه راهی است که می‌تواند مسیر فعالیت‌های فرهنگی کشور را در سطح محلی و ملی ساماندهی کند. این نگاه، مسئولیت متولیان را دوچندان می‌کند تا با برنامه‌ریزی هدفمند، از ظرفیت‌های موجود بهره‌برداری مؤثر داشته باشند.

مولایی با بیان اینکه پراکندگی جغرافیایی بقاع متبرکه در کشور یک فرصت کم‌نظیر است، تصریح کرد: گستردگی این اماکن در نقاط مختلف، امکان دسترسی بخش وسیعی از جامعه به خدمات فرهنگی و معنوی را فراهم کرده است. در واقع، این شبکه گسترده می‌تواند به‌عنوان یک زیرساخت فرهنگی قدرتمند عمل کند؛ زیرساختی که در صورت مدیریت هوشمندانه، نقش مهمی در کاهش آسیب‌های اجتماعی و تقویت همبستگی ملی ایفا خواهد کرد.

مدیرکل اوقاف البرز در ادامه، به ضرورت هم‌افزایی میان نهادهای مختلف اشاره کرد و گفت: برای تحقق این اهداف، باید تعامل میان دستگاه‌های فرهنگی، اجتماعی و حتی اقتصادی تقویت شود. بقاع متبرکه می‌توانند به نقطه اتصال این همکاری‌ها تبدیل شوند و با ایفای نقش تسهیل‌گر، زمینه اجرای طرح‌های مشترک را فراهم کنند.

وی با اشاره به تجربه اجرای برخی طرح‌های ملی در این حوزه، خاطرنشان کرد: در سال‌های اخیر، برنامه‌هایی با رویکرد ترکیبی فرهنگی و اجتماعی در بقاع متبرکه اجرا شده که نتایج قابل توجهی به همراه داشته است. این طرح‌ها نشان می‌دهد که اگر برنامه‌ریزی دقیق و مشارکت مردمی وجود داشته باشد، می‌توان از این ظرفیت‌ها به‌صورت مؤثر بهره برد.

این مسئول با تأکید بر اهمیت پاسخ‌گویی به نیازهای نسل جوان، افزود: یکی از چالش‌های مهم در حوزه فرهنگی، ایجاد ارتباط مؤثر با نسل جدید است. بقاع متبرکه باید بتوانند با زبان روز و ابزارهای نوین، پیام‌های دینی و فرهنگی را به این نسل منتقل کنند. این امر مستلزم نوآوری در محتوا و شیوه‌های ارائه برنامه‌هاست.

وی ادامه داد: بهره‌گیری از ظرفیت‌های هنری، رسانه‌ای و فضای مجازی می‌تواند در این مسیر بسیار مؤثر باشد. ما باید تلاش کنیم تا این اماکن، علاوه بر کارکردهای سنتی، به فضاهایی جذاب و الهام‌بخش برای نسل جوان تبدیل شوند؛ فضاهایی که بتوانند پاسخ‌گوی پرسش‌ها و نیازهای فکری آنان باشند.

مدیرکل اوقاف البرز همچنین به نقش اجتماعی بقاع متبرکه اشاره کرد و گفت: در شرایطی که برخی اقشار جامعه با مشکلات معیشتی مواجه هستند، این اماکن می‌توانند به پایگاه‌هایی برای ارائه خدمات حمایتی تبدیل شوند. تجربه نشان داده است که مشارکت خیران و حضور داوطلبانه مردم، ظرفیت قابل توجهی برای کمک به نیازمندان ایجاد می‌کند.

این مسئول با بیان اینکه این اقدامات باید به‌صورت هدفمند و مستمر دنبال شود، افزود: کمک‌های معیشتی، حمایت از خانواده‌های کم‌برخوردار و اجرای برنامه‌های اجتماعی، زمانی اثربخش خواهد بود که در قالب یک نظام منسجم و برنامه‌ریزی‌شده انجام شود. بقاع متبرکه می‌توانند در این زمینه نقش محوری ایفا کنند.

مولایی در بخش دیگری از سخنان خود، به اهمیت تقویت اعتماد عمومی اشاره کرد و گفت: یکی از سرمایه‌های اصلی بقاع متبرکه، اعتماد مردم است. حفظ و تقویت این اعتماد، نیازمند شفافیت در عملکرد، پاسخ‌گویی به مطالبات و ارائه خدمات با کیفیت است. هرچه این اعتماد تقویت شود، مشارکت مردمی نیز افزایش خواهد یافت.

وی در ادامه با اشاره به نقش خادمان و هیئت‌های امنا، تصریح کرد: موفقیت برنامه‌ها در این اماکن، تا حد زیادی به تلاش و تعهد خادمان بستگی دارد. این افراد به‌عنوان حلقه اتصال میان مردم و مدیریت بقاع، نقش بسیار مهمی در اجرای برنامه‌ها و جلب مشارکت عمومی دارند.

مدیرکل اوقاف البرز با تأکید بر لزوم آموزش و توانمندسازی این نیروها، افزود: ارتقای مهارت‌های مدیریتی و فرهنگی خادمان، می‌تواند کیفیت خدمات ارائه‌شده را به‌طور قابل توجهی افزایش دهد. این موضوع باید به‌عنوان یکی از اولویت‌های اصلی در برنامه‌ریزی‌ها مورد توجه قرار گیرد.

وی در پایان تأکید کرد: آینده بقاع متبرکه در گرو نگاه تحول‌گرا و برنامه‌محور است. اگر بتوانیم این نگاه را به‌درستی پیاده‌سازی کنیم، این اماکن می‌توانند به یکی از مؤثرترین نهادهای فرهنگی در کشور تبدیل شوند و نقش مهمی در ارتقای سرمایه اجتماعی ایفا کنند.