مدیریت بحران بدون حمایت روانی ناقص است
مدیرکل بهزیستی استان البرز با تأکید بر اینکه مداخلات روانی، حلقه مفقوده مدیریت بحران در بسیاری از مواقع است، گفت: رویکرد این سازمان در شرایط بحرانی، فراتر از تأمین نیازهای اولیه، بر کاهش آسیبهای روانی و تقویت تابآوری اجتماعی متمرکز شده است.
وجیهه محمدیفلاح، مدیرکل بهزیستی البرز در گفتوگو با ایکنا از البرز با ترسیم تصویری از نحوه عملکرد این نهاد در شرایط بحرانی، اظهارکرد: تجربه نشان داده که در بحرانها، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، سرعت عمل در کنار دقت در تصمیمگیری است. به همین دلیل، ساختار مدیریتی بهزیستی استان بهگونهای طراحی شده که بتواند در کوتاهترین زمان ممکن، از مرحله ارزیابی تا اجرا وارد عمل شود و خدمات ضروری را بدون وقفه به جامعه هدف ارائه دهد.وی با تأکید بر اینکه حفظ جان و کرامت انسانی ستون اصلی اقدامات بهزیستی در شرایط اضطراری است، افزود: در نخستین ساعات وقوع بحران، تمرکز ما بر تأمین نیازهای اولیه مددجویان، بهویژه افراد مقیم مراکز شبانهروزی است. این نیازها صرفاً به سرپناه و غذا محدود نمیشود، بلکه شامل دسترسی پایدار به دارو، خدمات بهداشتی و مراقبتهای تخصصی نیز هست؛ چرا که کوچکترین اختلال در این زنجیره میتواند پیامدهای جبرانناپذیری برای گروههای آسیبپذیر به همراه داشته باشد.
مدیرکل بهزیستی استان البرز با اشاره به ابعاد کمتر دیدهشده بحرانها ادامه داد: آنچه معمولاً در بحرانها مغفول میماند، فشارهای روانی و آسیبهای عاطفی است که بهویژه کودکان، زنان و سالمندان را درگیر میکند. بر همین اساس، یکی از محورهای اصلی مداخلات بهزیستی، ارائه خدمات فوری روانشناختی و مشاورهای است که از طریق شبکهای از مراکز حضوری، خطوط تلفنی و تیمهای تخصصی در سطح استان ارائه میشود.
محمدیفلاح خاطرنشان کرد: تیمهای محب بهعنوان بازوی تخصصی مداخلات روانی در بحران، با حضور در مناطق درگیر، تلاش میکنند از بروز اختلالات عمیقتر روانی جلوگیری کنند. این مداخلات نهتنها به کاهش اضطراب و استرس در کوتاهمدت کمک میکند، بلکه زمینه بازگشت افراد به زندگی عادی را نیز تسهیل میسازد.
این مسئول در بخش دیگری از سخنان خود، به وضعیت کودکان در شرایط بحرانی پرداخت و گفت: کودکان بهدلیل شرایط سنی و وابستگی بالا، از آسیبپذیرترین گروهها در بحرانها هستند. به همین دلیل، شناسایی سریع کودکان بیسرپرست، بدسرپرست یا در معرض خطر، در اولویت اقدامات ما قرار دارد. این فرآیند از طریق شبکهای از گزارشهای مردمی، اورژانس اجتماعی، مراکز درمانی و مراجع قضایی انجام میشود.
مدیرکل بهزیستی البرز با تأکید بر اینکه حمایت از کودکان صرفاً به تأمین نیازهای اولیه محدود نمیشود، افزود: یکی از دغدغههای جدی ما، تداوم روند تحصیل و رشد اجتماعی این کودکان است. به همین دلیل، حتی در شرایط بحرانی، تلاش شده دسترسی آنها به آموزش، خدمات فرهنگی و برنامههای توانمندسازی حفظ شود تا از بروز شکافهای بلندمدت در زندگی آنها جلوگیری شود.
محمدیفلاح در ادامه به خدمات ارائهشده به افراد دارای معلولیت و سالمندان اشاره کرد و گفت: این گروهها بهدلیل محدودیتهای جسمی و شرایط خاص، نیازمند حمایتهای ویژهتری هستند. در بحرانها، تأمین وسایل کمک توانبخشی، استمرار خدمات درمانی، پرداخت مستمری و حتی ارائه خدمات در منزل از جمله اقداماتی است که با جدیت دنبال میشود.
این مسئول افزود: یکی از نکات مهم در این حوزه، هماهنگی مستمر با مراکز درمانی و بهداشتی برای اولویتدهی به افراد دارای معلولیت و سالمندان است. این هماهنگیها کمک میکند تا این افراد در شرایط بحرانی، بدون دغدغه به خدمات مورد نیاز خود دسترسی داشته باشند.
مدیرکل بهزیستی استان البرز با اشاره به ساختار مدیریت بحران در این سازمان اظهارکرد: ما در بهزیستی با یک نظام از پیش طراحیشده مواجه هستیم که در آن، وظایف هر بخش بهصورت دقیق مشخص شده است. بهمحض وقوع بحران، کمیته تخصصی با حضور مدیران ارشد تشکیل شده و مسئولیتها میان معاونتهای مختلف توزیع میشود.
وی ادامه داد: معاونت سلامت اجتماعی، اداره فوریتهای اجتماعی و بخش مشارکتهای مردمی هر یک نقش مشخصی در مدیریت بحران دارند. در کنار این ساختار داخلی، ارتباط مستمر با سایر دستگاهها از جمله استانداری، دانشگاه علوم پزشکی و نهادهای امدادی نیز برقرار است تا از موازیکاری جلوگیری و خدمات بهصورت هماهنگ ارائه شود.
محمدیفلاح درباره چالشهای موجود نیز گفت: یکی از مهمترین چالشها در شرایط بحرانی، تأمین منابع مالی متناسب با حجم نیازهاست. اگرچه اعتبارات دولتی بخش مهمی از این نیاز را پوشش میدهد، اما واقعیت این است که بدون مشارکت مردم و همراهی خیرین، امکان پاسخگویی کامل به همه نیازها وجود ندارد.
وی افزود: در همین راستا، بهزیستی استان تلاش کرده با جلب اعتماد عمومی و تقویت ارتباط با سازمانهای مردمنهاد، ظرفیتهای مردمی را بهصورت هدفمند در خدمت مدیریت بحران قرار دهد. این مشارکتها، چه بهصورت نقدی و چه غیرنقدی، نقش مهمی در کاهش فشار بر منابع دولتی ایفا میکند.
مدیرکل بهزیستی البرز همچنین به نقش خدمات فوریتی در کنترل آسیبهای اجتماعی اشاره کرد و گفت: اورژانس اجتماعی بهعنوان یکی از مهمترین ابزارهای مداخله در بحران، بهصورت ۲۴ ساعته فعال است و در مواردی مانند کودکآزاری، خشونت خانوادگی، خودکشی و سایر آسیبها وارد عمل میشود.
این مسئول توضیح داد: در کنار آن، خط مشاوره ۱۴۸۰ نیز با بهرهگیری از کارشناسان متخصص، خدمات رایگان روانشناختی را به شهروندان ارائه میدهد. این خدمات، بهویژه در شرایطی که دسترسی حضوری محدود است، نقش مهمی در کاهش فشارهای روانی جامعه ایفا میکند.
محمدیفلاح در پایان با تأکید بر ضرورت نگاه بلندمدت به مدیریت بحران خاطرنشان کرد: هدف ما تنها عبور از بحران نیست، بلکه تلاش داریم با تقویت زیرساختهای حمایتی و ارتقای سطح آگاهی عمومی، جامعهای تابآورتر بسازیم. تحقق این هدف، نیازمند همکاری همهجانبه دستگاهها، مشارکت فعال مردم و برنامهریزی مستمر است.
