کرانه باختری زیر سایه شهرک‌سازی رژیم صهیونیستی

یکی از اقدامات بسیار مهم و جنجالی رژیم صهیونیستی، تصویب الحاق کرانه باختری به سرزمین‌های اشغالی و همزمان، افزایش شهرک‌سازی غیرقانونی و به‌کارگیری رویکرد اشغال‌گرایانه در این منطقه است. بر پایه توافق سال ۱۹۹۵ اسلو، کرانه باختری به سه بخش الف، ب و پ تقسیم شد. در این میان، مدیریت مدنی و نظامی منطقه الف به تشکیلات خودگردان فلسطین واگذار و در منطقه ب، اداره امور مدنی به تشکیلات خودگردان سپرده شد، در حالی‌که کنترل امنیتی آن را رژیم صهیونیستی برعهده گرفت. منطقه پ نیز همچنان به‌طور کامل، چه در حوزه مدنی و چه در حوزه امنیتی، تحت سلطه رژیم صهیونیستی باقی مانده است.

با این حال، افزایش اقدامات خشونت‌آمیز شهرک‌نشینان علیه فلسطینیان و گسترش شهرک‌سازی‌های جدید، به‌ویژه پس از عملیات هفتم اکتبر، وضعیت را دگرگون کرده است. مصوبات اخیر رژیم صهیونیستی، از جمله رفع محرمانگی اسناد مالکیت زمین و لغو ممنوعیت فروش زمین به یهودیان که پیش از این نیازمند مجوزهای ویژه بود، زمینه را برای انتقال گسترده اراضی به شهرک‌نشینان فراهم می‌کند. ایجاد واحد ثبت اراضی اسرائیلی و ثبت سرزمین‌ها تحت چارچوب اداری آن، مالکیت‌های سنتی فلسطینی، به‌ویژه در منطقه پ که حدود ۶۰٪ کرانه باختری را شامل می‌شود، در معرض بی‌اعتباری قرار می‌دهد.

علاوه بر این، رژیم صهیونیستی اختیارات تخریب ساختمان‌ها و صدور مجوز ساخت را حتی در مناطق تحت کنترل فلسطینیان (مناطق الف و ب) در دست گرفته است؛ اقدامی که ساختار اداری و نفوذ مدنی فلسطینی را تضعیف می‌کند. در شهر الخلیل نیز با انتقال صلاحیت‌ها به اداره مدنی رژیم صهیونیستی، توافق قدیمی مدیریت مشترک را عملاً بی‌اثر و حضور شهرک‌نشینان را تقویت می‌کند. این رویکرد که در سیاست‌های جریان‌های افراطی رژیم صهیونیستی ریشه دارد، گاه با انتقاد برخی صهیونیست‌ها، از جمله ایهود اولمرت، نخست‌وزیر سابق این رژیم مواجه شده است. اولمرت با انتقاد شدید از اقدامات جاری در کرانه باختری، نسبت به پیامدهای حقوقی و بین‌المللی رفتارهای خشونت‌آمیز شهرک‌نشینان افراطی هشدار داده و آن را پاک‌سازی نژادی و جنایت علیه بشریت خوانده است.

اقدامات خشونت‌طلبانه شهرک‌نشینان و اهتمام کابینه بنیامین نتانیاهو برای الحاق کرانه باختری به سرزمین‌های اشغالی، مستلزم واکاوی اهداف راست‌گرایان افراطی از این اقدامات است. در یادداشت پیش‌ رو، به مهم‌ترین اهداف مقامات رژیم صهیونیستی، به‌ویژه جریان‌های راست‌گرای افراطی، از به‌کارگیری سیاست‌های اشغال‌گرایانه و گسترش شهرک‌سازی در کرانه باختری پرداخته می‌شود.

نگرانی از پیوستن هرچه بیشتر فلسطینی‌ها به گروه‌های مقاومت

رژیم صهیونیستی به‌شدت نگران گرایش مردم کرانه باختری، به‌ویژه جوانان به سمت گروه‌های مقاومت است. از آنجا که این رژیم با چالش‌های متعددی از جانب گروه‌های مقاومت فلسطینی مانند حماس و جهاد اسلامی روبه‌روست و هسته‌های مقاومت وابسته به این دو گروه در کرانه باختری فعال هستند، این امر موجب نگرانی صهیونیست‌ها شده است.

جامعه فلسطینی، خشمگین از اقدامات جنگ‌طلبانه و سیاست‌های اشغال‌گرایانه رژیم صهیونیستی و از همه مهم‌تر، شکست راه‌حل‌های سیاسی و مدنی برای تحقق حقوقشان، بیش از پیش به انتخاب گزینه مقاومت مسلحانه در برابر این رژیم ترغیب می‌شود. این وضعیت، زمینه را برای گرایش آن‌ها به گروه‌های مقاومت، به‌ویژه حماس و جهاد اسلامی فراهم می‌کند. بنابراین، رژیم صهیونیستی در پی آن است تا با به‌کارگیری سیاست‌های اشغال‌گرایانه، تهدید گروه‌های مقاومت فلسطینی را تعدیل یا از خود دور کند.

جلوگیری از تشکیل دولت مستقل فلسطینی و ایجاد عمق استراتژیک

از مهم‌ترین اهداف اساسی رژیم صهیونیستی برای ایجاد شهرک‌های غیرقانونی و تلاش برای تصرف هر چه بیشتر مناطق فلسطینی، به‌ویژه کرانه باختری، جلوگیری از تشکیل دولت مستقل فلسطینی است؛ زیرا کرانه باختری براساس قطعنامه‌های بین‌المللی و مرزهای ۱۹۶۷، بخشی از دولت مستقل فلسطینی محسوب می‌شود. با این حال، تشکیل دولت فلسطینی بر مبنای قطعنامه‌های سازمان ملل و مرزهای ۱۹۶۷ هیچ‌گاه به معنای واقعی تحقق نیافته است. درگیری‌های گسترده فلسطینی اسرائیلی، سیاست‌های توسعه‌طلبانه رژیم صهیونیستی و افزایش قدرت جریان‌های راست افراطی در صحنه سیاسی و امنیتی این رژیم که به‌طور سنتی مخالف راه‌حل دو کشوری هستند، موجب عبور صهیونیست‌های افراطی از قوانین بین‌المللی و محدودکردن هرچه بیشتر سرزمین‌های فلسطینی شده است.

از سوی دیگر، رژیم صهیونیستی به‌دلیل ضعف‌ عمق استراتژیک، با چالش‌های امنیتی زیادی در مقابل دشمنانش مواجه است. موقعیت جغرافیایی محدود، جمعیت کم، تمرکز صنایع و زیرساخت‌های نظامی در مرزها و تهدیدات مداوم از سوی گروه‌های مقاومت فلسطینی و حزب‌الله لبنان، اسرائیل را آسیب‌پذیر کرده و این ضعف، آن را به استراتژی گسترش سرزمینی سوق می‌دهد. بنابراین، تلاش برای الحاق کرانه باختری، نه‌تنها ابزاری برای ایجاد عمق دفاعی است، بلکه با افزایش کنترل بر منابع آبی، ارضی، راهبردی و نقاط مرزی تلاش می‌کند تا کمبودهای ژئوپلیتیکی و استراتژیکی خود را جبران کند.

در نهایت، سیاست‌های اشغال‌گرایانه و گسترش شهرک‌سازی رژیم صهیونیستی در کرانه باختری با دو هدف اصلی دنبال می‌شود؛ از یک‌سو تلاش می‌کند تا تهدید فزاینده گروه‌های مقاومت فلسطینی را مهار و محدود کند و از سوی دیگر، جلوی تشکیل دولت مستقل فلسطینی را می‌گیرد و تلاش می‌کند تا کاستی‌های ژئوپلیتیکی و راهبردی خود را جبران کند. این سیاست‌ها که در تفکرات جریان‌های راست افراطی ریشه دارد، نقض آشکار قوانین بین‌المللی تلقی می‌شود، چشم‌انداز صلح پایدار در منطقه را تیره‌تر می‌کند و همچنین، نگرانی‌های شدیدی در خصوص آینده حقوق بشر و امنیت بین‌المللی ایجاد می‌کند.