لوازم و اشتباهات رایج در فن بیان

به گزارش خبرنگار ایکنا از اصفهان، امیر فرح‌نسب، مدرس پداگوژی و فنون اجرا در کارگاه «سخنوری و مربی‌گری» که دوشنبه، 21 اردیبهشت‌ماه، به همت سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاددانشگاهی واحد اصفهان، دبیرخانه‌ مسابقه‌ سدید و کانون گویندگی و اجرای نمآوا به‌صورت برخط و حضوری در کتاب‌فروشی جهاددانشگاهی واحد اصفهان برگزار شد، با تأکید بر اینکه مخاطب‌شناسی ستون اصلی هر سخنرانی است، اظهار کرد: هر سخنران باید پیش از طراحی محتوا، سطح تحصیلات، سن، جنسیت، فرهنگ، میزان درآمد و انگیزه‌های مخاطبان خود را به‌دقت تحلیل کند.

وی ادامه داد: یک سخنران حرفه‌ای نباید با ادبیات دانشگاهی با کودکان صحبت کند و یا همان سبک را برای استادان به‌کار ببرد. تطبیق ادبیات با سطح درک مخاطب، اولین قدم در ارتقای کیفیت ارائه است. همچنین، شروع سخنرانی با آمارهای تکان‌دهنده و مرتبط با سلامت یا دغدغه‌های مخاطب، می‌تواند جذب فوری او را تضمین کند.

این مدرس پداگوژی و اجرا به مهارت‌های غیرکلامی و زبان بدن پرداخت و با اشاره به اشتباهات رایج در فنون اجرا، از جمله تماس چشمی نداشتن یا استفاده نادرست از دست‌ها بیان کرد: دست در جیب بودن یا نگاه مداوم به داوران، با اصول پداگوژی در تضاد است. مخاطب اصلی سخنران را کل سالن تشکیل می‌دهد و توزیع درست نگاه و انرژی در محیط، نشان‌دهنده تسلط گوینده است.

وی همچنین بر اهمیت ایما و اشاره و همگام‌سازی حرکت دست‌ها با کلام تأکید کرد و افزود: حرکات دست باید مکمل معنا باشند، نه اینکه از کلام عقب‌تر یا جلوتر باشند. علاوه بر این، مدیریت صدا و استفاده از فراز و فرودهای صوتی، از ابزارهای حیاتی برای انتقال مؤثر دانش به مخاطب است.

فن بیان و تکنیک‌های آن 

فرح‌نسب در توضیح معنای فن بیان گفت: فن بیان در حقیقت به معنای توان سخن‌گفتن در هر شرایط و هر زمانی است. در این زمینه توانایی شما برای برقراری ارتباط با دیگران اهمیت دارد. تکنیک‌های فن بیان عبارتند از: تندگویی، تمرین راديویی (صحبت‌کردن مانند گویندگان رادیو)، تغییر آهنگ صدا (فراز و فرود صدا)، شنونده خوب‌ بودن، تکیه‌کلام‌ها، تصویرسازی، بلندخوانی، صحبت با مداد در دهان و مکالمات کوتاه. 

وی تصریح کرد: پرحرفی‌کردن، چرب‌زبانی، حاضرجوابی و داشتن صدای خوب را نمی‌توان از لوازم فن بیان دانست. انتخاب واژگان، آواسازی و زبان بدن در فن بیان حائز اهمیت است. بداهه‌گویی نیز یکی از تکنیک‌های فن بیان محسوب می‌شود که سخنران حرفه‌ای را از آماتور متمایز می‌کند. مطالعه، تجربه، قدرت تحلیل، تخیل و... نیز به بداهه‌گویی کمک می‌کند.

این مدرس پداگوژی گفت: داشتن استرس هنگام سخنرانی، طبیعی است و ممکن است دهانتان خشک شود، زیر چشمانتان گود برود یا دستانتان بلرزد. تنفس عمیق دیافراگرامی می‌تواند آن را کنترل کند.

وی با اشاره به قانون 30 ثانیه و تکنیک ساندویچ ادامه داد: قانون 30 ثانیه می‌گوید که قبل از شروع سخنرانی باید بتوانید محتوای خود را در 30 ثانیه خلاصه کنید. تکنیک ساندویچ هم می‌گوید که مسئله، راه‌حل، روش و ارائه نتیجه را بتوانید در لایه‌های مختلف ارائه دهید.

فرح‌نسب در پایان گفت: مطالب سخنرانی شما باید با ترتیبی منطقی تدوین شده باشد و نباید فراتر از سه یا چهار موضوع باشد. ممکن است در مسیرتان مورد تمسخر و دشمنی قرار بگیرید، اما در نهایت به شما ایمان می‌آورند.