ریل‌گذاری جدید نظام آموزشی براساس مطالبات رهبر شهید

به گزارش ایکنا، آیین رونمایی و اعلام فراخوان پژوهشی مبتنی بر پیام رهبر شهید، امام خامنه‌ای(ره) به کنگره بین‌المللی یکصدمین سالگرد بازتأسیس حوزه علمیه قم، شامگاه ۲۸ اردیبهشت‌ماه برگزار شد. این مراسم با حضور قائم‌مقام حوزه‌های علمیه و معاونان آموزش و پژوهش حوزه‌های علمیه سراسر کشور در محل ساختمان انجمن‌های علمی حوزه علمیه برپا شد. حجت‌الاسلام ابوالقاسم مقیمی حاجی، معاون آموزش حوزه‌های علمیه، در این مراسم با اشاره به برنامه‌های همایش بزرگداشت یکصدمین سال بازتأسیس حوزه علمیه قم اظهار کرد: در تداوم این برنامه‌ها، مجموعه‌ای از آثار علمی و پژوهشی در عرصه‌های گوناگون از جمله کلام، تفسیر، حدیث، فقه، علوم انسانی، دانش‌های ابزاری، تبلیغ، پژوهش، ادبیات و هنر تدوین و منتشر شده است.

 

وی با تأکید بر اینکه هدف از تدوین این آثار، ارائه تصویری جامع از کارنامه سده اخیر حوزه است افزود: تاکنون ۲۶ جلد از این مجموعه منتشر شده و ۳۰ جلد دیگر نیز در مرحله چاپ قرار دارد که پیش‌بینی می‌شود تا ماه آینده روانه بازار نشر شود؛ همچنین تا پایان سال ۱۴۰۵، ده مجموعه دیگر نیز به این آثار افزوده خواهد شد.

مقیمی حاجی، پیام رهبر شهید(مدظله‌العالی) با عنوان «حوزه پیشرو و سرآمد» را نقطه عطف این همایش دانست و تصریح کرد: ایشان در این پیام با مرور وضعیت حوزه از سال ۱۳۰۰ تاکنون، یادآور شدند که مرحوم آیت‌الله حائری یزدی در اوج نابسامانی‌های آن دوران، حوزه‌ را پایه‌گذاری کرد؛ این نشان می‌دهد که حتی در دشوارترین شرایط نیز می‌توان حرکت‌های بزرگ و پربرکتی را آغاز کرد.

معاون آموزش حوزه‌های علمیه اظهار کرد: رهبر معظم انقلاب در این پیام، دیدگاه‌های خود درباره حوزه محصول چند دهه اخیر را در چند فصل تبیین کردند؛ لذا تمامی علما، اندیشمندان و مراکز مدیریتی در قم، خراسان و اصفهان مخاطب این پیام هستند و باید نسبت خود را با مطالبات مطرح شده در آن مشخص کنند.

 

وی در ادامه با تأکید بر نقش محوری مرکز مدیریت، بیان کرد: براساس ابلاغ مدیر حوزه‌های علمیه در سال گذشته، تمامی معاونت‌ها موظف شدند نسبت عملیاتی خود را با پیام رهبر معظم انقلاب مشخص کنند. بر همین اساس، معاونت‌های پژوهش و بین‌الملل با رویکردهای تخصصی به این عرصه ورود کردند و معاونت برنامه‌ریزی نیز این پیام را محور تدوین برنامه پنج‌ساله آینده حوزه قرار داد.

مقیمی حاجی همچنین از طراحی «بسته سیاستی نظام آموزشی حوزه» بر پایه این پیام خبر داد و افزود: ریل‌گذاری جدید نظام آموزشی و بازنگری در موضوعاتی نظیر القاب و عناوین حوزوی، از دیگر اقداماتی است که در این راستا صورت گرفته است.

وی با اشاره به تلاش برای ورود فقه به عرصه‌های تمدن‌ساز و پاسخگویی به مسائل کلان جامعه، تصریح کرد: پیش از این، رشته‌هایی نظیر «فقه حکومت» و «فقه تربیت» به صورت دستور مدیریتی اجرا می‌شد، اما در سال گذشته موفق شدیم کلیات برنامه درسی بیش از هشت رشته و گرایش تخصصی شامل: فقه سیاست، فقه حکومت، فقه تربیت، فقه اقتصاد، فقه اطلاعات و امنیت، فقه خانواده، فقه اخلاق و فقه مقارن را به تصویب برسانیم که امیدواریم سرفصل‌های تفصیلی آن‌ها تا سال تحصیلی آینده نهایی شود.

معاون آموزش حوزه در ادامه، تحقق دغدغه امام شهید در خصوص «امتداد اجتماعی فلسفه» را مورد توجه قرار داد و گفت: با برگزاری نشست‌های هم‌اندیشی، کلیات برنامه درسی رشته فلسفه با رویکرد اجتماعی بازبینی شده است و بازنگری در برنامه‌های سطح چهار نیز در دستور کار قرار دارد.

 

مقیمی حاجی همچنین به اقدامات صورت گرفته در حوزه «دین و فضای مجازی» و «فقه تمدن‌ساز» اشاره کرد و افزود: در راستای تحقق مطالبات رهبری، بازبینی سرفصل‌های فقه اخلاق و فقه مقارن نهایی شده و بازنگری در حوزه‌های کلام و تفسیر نیز در دستور کار قرار گرفته است. وی تأکید کرد: تلاش مرکز مدیریت در سال گذشته، جاری‌سازی این پیام در بدنه تمامی معاونت‌ها بود، اما بار اصلی این مسئولیت بر عهده محققان و مراکز علمی است تا دین خود را به «حوزه پیشرو و سرآمد» ادا کنند.

در ادامه این مراسم، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدابوالحسن حسنی، از نویسندگان کتاب «پیشنهادهای راهبردی نیازهای پژوهش‌محور در حوزه سرآمد»، به تبیین ویژگی‌های این اثر پرداخت و گفت: این کتاب با تمرکز بر نیازهای واقعی نظام اسلامی تدوین شده و کاربرد آن برای اقشار مختلف اجتماعی به وضوح تبیین شده است.

وی با بیان اینکه رویکرد این مجموعه عمدتاً کاربردی و معطوف به حل مسئله است، تصریح کرد: بیش از ۸۰ درصد خروجی‌های مورد انتظار از پژوهشگران در این طرح، به صورت «سند سیاستی»، «نظام‌نامه» و «پیش‌نویس قوانین» تعریف شده و تنها ۲۵ درصد به تألیف کتاب و مقاله اختصاص یافته است.

حسنی در پایان بر ضرورت نگاه میان‌رشته‌ای در حوزه‌های علمیه تأکید کرد و افزود: حدود ۸۵ درصد موضوعات این مجموعه میان‌رشته‌ای است؛ چراکه معتقدیم متکلم، فیلسوف و فقیهی که نتواند مسائل روز جامعه را رصد و تحلیل کند، در مدیریت جامعه موفق نخواهد بود. همچنین در این طرح به دنبال «مدل‌سازی پویا» هستیم تا ضعف حوزه در تبدیل ادبیات تخصصی به ادبیات قابل فهم برای سایر بخش‌های جامعه برطرف شود.

 

در بخش دیگری از این نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسین حیاتی، نویسنده کتاب «خوانش پژوهشی حوزه سرآمد»، به تبیین اهمیت پیام رهبر معظم انقلاب پرداخت و گفت: ویژگی بارز این پیام، تمرکز ویژه و مستقیم بر نهاد حوزه و بیان دقیق انتظارات از این پایگاه علمی است. وی با طرح این پرسش که چرا «خوانش پژوهشی» از این پیام ضرورت دارد، افزود: از نگاه رهبری، حوزه مرکز تربیت نیروی مهذب، خط مقدم مقابله با دشمن، کانون تبیین نظامات اسلامی و قله نوآوری‌های تمدنی است که نقطه مشترک تمامی این عرصه‌ها، مقوله «پژوهش» است.

حیاتی با اشاره به ساختار چهارفصلی کتاب خود، اظهار کرد: در فصل نخست، جایگاه محوری پژوهش در پیام واکاوی شده است؛ به طوری که واژگان «علم و علمی» ۵۹ بار و واژه «محقق» ۱۱ بار در متن پیام تکرار شده‌اند. در فصل دوم نیز با تحلیل خط‌به‌خط پیام، ۱۰۴ دلالت اجرایی استخراج شد که پس از تلخیص، به ۱۸ موضوع کلیدی از جمله ضرورت پژوهش‌های تبارشناسانه، طراحی نقشه جامع پژوهش حوزه، و آسیب‌شناسی و اصلاح متون درسی منتهی گردید.

این پژوهشگر در پایان اظهار کرد: در فصول دیگر کتاب به مباحثی نظیر تولید دانش، مرجعیت در حل مسئله و تدوین سیاست‌های راهبردی و تکمیلی پرداخته شده و در نهایت، دسته‌بندی و معیاری دقیق برای سنجش و ارزیابی برنامه‌های حوزوی ارائه گردیده است.