
به گزارش خبرنگار ایکنا، سیوپنجمین نشست ستاد راهبری حفظ قرآن کریم صبح امروز سهشنبه بیستونهم اردیبهشتماه با حضور اعضای ستاد و نمایندگان دستگاههای مختلف در دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی برگزار شد.
محمدمهدی بحرالعلوم، دبیر ستاد راهبری حفظ قرآن کریم، در ابتدای این جلسه با گرامیداشت یاد و خاطره رهبر شهید انقلاب اسلامی گفت: این نخستین جلسه ستاد پس از شهادت رهبر عزیز کشورمان است؛ شخصیتی که از پشتیبانان جدی نهضت تربیت ۱۰ میلیون حافظ قرآن بود و امیدواریم با عنایت الهی و برکات این شهید بزرگوار، مسیر توسعه حفظ قرآن کریم با قوت بیشتری ادامه یابد.
وی با اشاره به دستور جلسه، از برخی اعضا خواست تا گزارشی کوتاه از اقدامات انجامشده در سال ۱۴۰۴ ارائه دهند.
در ادامه جلسه، حجت الاسلام علی تقیزاده، رئیس سازمان دارالقرآن گزارشی از برگزاری بیستویکمین آزمون اعطای مدارک تخصصی به حافظان قرآن کریم ارائه کرد و گفت: با وجود شرایط خاص کشور و محدودیتهای امنیتی، این آزمون با یک هفته تأخیر و در تاریخ ۲۵ اردیبهشتماه در ۹۵ حوزه امتحانی سراسر کشور برگزار شد.
وی افزود: برای برگزاری این آزمون، رایزنیهایی با قائممقام وزیر کشور انجام شد و با ابلاغ به استانداران و فرمانداران، زمینه لازم برای برگزاری آزمون فراهم شد. در تهران نیز به دلیل محدودیتهای امنیتی، بهجای تجمیع داوطلبان در یک حوزه، آزمون در چند حوزه با ظرفیت ۱۵۰ تا ۲۰۰ نفر برگزار شد.
تقیزاده با اشاره به استقبال چشمگیر حافظان قرآن از این آزمون گفت: در مجموع ۹ هزار و ۸۰ نفر در آزمون ثبتنام کردند که ۸۸ درصد آنان در جلسه حضور یافتند. حدود ۷۰ درصد شرکتکنندگان را بانوان تشکیل میدادند و استان خراسان رضوی بیشترین تعداد ثبتنام را به خود اختصاص داد.
در ادامه، جاسم حسینزاده، نماینده وزارت آموزشوپرورش، گزارشی از سه کلانپروژه این وزارتخانه در حوزه حفظ قرآن ارائه داد و گفت: یکی از مهمترین این برنامهها، نهضت ملی حفظ جزء سی قرآن کریم است که سال گذشته ۲۰۰ هزار کلاس ابتدایی را تحت پوشش قرار داد و امسال تمامی ۳۶۵ هزار کلاس ابتدایی کشور را هدفگذاری کرده است.
وی افزود: برای اجرای این طرح، شبکهای از راهبران حفظ در استانها، مدیران مراکز دارالقرآن، کارشناسان قرآن و رابطان مدارس شکل گرفته است تا فرآیند آموزش و پیگیری بهصورت منسجم دنبال شود.
حسینزاده همچنین از راهاندازی مدارس رسمی حفظ قرآن خبر داد و گفت: براساس برنامهریزی انجامشده، تا سال ۱۴۰۷ باید یکهزار و ۲۰۰ مدرسه حفظ قرآن در کشور تأسیس شود. سال گذشته ۱۹۲ درخواست برای ایجاد این مدارس ثبت شد که تاکنون ۱۶۶ مجوز قطعی صادر شده است.
محمدی، نماینده سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی، با اشاره به تغییرات در کتابهای درسی گفت: محور حفظ قرآن کریم بهصورت جدی در فرآیند بازنگری کتب درسی دنبال میشود.
وی افزود: در سال گذشته، طرح ارتقای جایگاه قرآن کریم در ۲۶ حوزه و بخش مختلف آموزشوپرورش پیگیری شد و ارتباط میان حوزههای یادگیری مختلف، بهویژه عربی، فارسی و تعلیمات دینی با قرآن کریم مورد بررسی قرار گرفت.
محمدی همچنین از تدوین برنامه درسی حفظ قرآن کریم خبر داد و گفت: این طرح بهصورت آزمایشی در ۱۵ مدرسه شهر تهران اجرا شده و امیدواریم از سال تحصیلی آینده در سطح گستردهتری عملیاتی شود.
سیدمحمود چاوشی، مسئول طرح تشویق مربیان حفظ قرآن کریم، نیز در این جلسه با اشاره به اجرای این طرح برای نخستین بار در کشور گفت: سامانه تشویق از نیمه دوم سال ۱۴۰۴ آغاز به کار کرد تا از مربیان فعال حفظ قرآن حمایت شود.
مدیرعامل مؤسسه کشوری مهد قرآن افزود: در این طرح، هر مربی فعال که دستکم یک قرآنآموز داشته باشد، میتواند ثبتنام کند؛ مشروط بر اینکه قرآنآموزان او در آزمونهای حفظ عمومی یا تخصصی شرکت کرده و موفق به دریافت مدرک شوند و خود مربی نیز حداقل حافظ سه جزء قرآن کریم باشد.
چاوشی ادامه داد: در مجموع ۱۸ هزار و ۲۴۱ مربی در این سامانه ثبتنام کردند که از این تعداد، شش هزار و ۶۹۳ نفر اطلاعات خود را تکمیل کرده و دو هزار و ۷۰۸ نفر نیز اطلاعات قرآنآموزانشان را ثبت کردند.
وی گفت: پس از تطبیق اطلاعات با سامانههای حفظ عمومی و تخصصی، ۶۹۸ مربی مشمول دریافت حمایت مالی شدند و در مجموع بیش از چهار میلیارد و ۲۰۰ میلیون تومان به آنان اختصاص یافت.
چاوشی افزود: بیشترین مبلغ پرداختی به یکی از مربیان حفظ قرآن در تبریز تعلق گرفت که ۱۴۸ میلیون تومان دریافت خواهد کرد.
در بخش دیگری از جلسه، یکی از اعضای ستاد به مشکلات حقوقی و اجرایی برخی مؤسسات قرآنی اشاره کرد و خواستار پیگیری این موضوع در مراجع ذیربط شد.
در ادامه بحرالعلوم نیز ضمن تشکر از ارائه گزارشها و اقدامات انجامشده، اعلام کرد در ادامه جلسه گزارشی تفصیلی از وضعیت اجرای برنامههای ملی حفظ قرآن کریم و اقدامات ستاد راهبری ارائه خواهد شد.
حجتالاسلام علیرضا شاهسونی، مدیرعامل مؤسسه بیتالاحزان در ادامه این نشست با قدردانی از برگزارکنندگان آزمون تخصصی حفظ قرآن گفت: اصل برگزاری آزمون در شرایطی که بسیاری از فعالیتها و آزمونها تعطیل شده بود، اقدامی ارزشمند و قابل تقدیر است، اما نوع طراحی سؤالات موجب گلایه گسترده حافظان قرآن شده است.
وی افزود: در روزهای پس از آزمون، تعداد زیادی از حافظان و شرکتکنندگان با ارسال پیامهایی از دشواری بیش از حد سؤالات و تغییر ناگهانی ساختار آزمون انتقاد کردند. بهویژه با توجه به اینکه بیش از ۳۰ درصد شرکتکنندگان را نوجوانان تشکیل میدادند، این مسئله موجب سرخوردگی و ناامیدی بخشی از آنان شده است.
شاهسونی خواستار بازنگری در شیوه طراحی سؤالات آزمون تخصصی حفظ قرآن شد و اظهار کرد: شورای ارزیابی حافظان قرآن کریم باید با بررسی دقیق نتایج و بازخوردها، در صورت لزوم نسبت به اصلاح روند آزمون و نحوه طرح سؤالات اقدام کند.
مدیرعامل مؤسسه بیتالاحزان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به وضعیت دشوار مؤسسات مردمی حفظ قرآن گفت: مؤسسات قرآنی بهویژه مراکز شبانهروزی، در سختترین شرایط اقتصادی به فعالیت خود ادامه میدهند. در این مراکز، مربیان و کارکنان تمام زندگی خود را وقف آموزش و حفظ قرآن کردهاند و بسیاری از آنان ماههاست حقوق دریافت نکردهاند.
وی افزود: با وجود آنکه صدها میلیارد تومان اعتبار برای توسعه حفظ قرآن در نظر گرفته شده، سهم مؤسسات مردمی بسیار محدود است. برای نمونه، مؤسسه بیتالاحزان با بیش از ۲۰۰ شعبه و ۱۵ مرکز شبانهروزی، تنها حدود ۷۰۰ تا ۷۵۰ میلیون تومان حمایت مالی دریافت کرده است؛ رقمی که در مقایسه با گستره فعالیتها بسیار ناچیز است.
شاهسونی با انتقاد از هزینهکرد بخشی از اعتبارات حفظ قرآن در سایر بخشها تصریح کرد: انتظار داریم اعتبارات اختصاصیافته به حوزه حفظ قرآن دقیقاً در همین حوزه هزینه شود و به صورت مستقیم به دست حافظان و مؤسسات فعال برسد.
وی پیشنهاد کرد صندوقی مستقل زیر نظر شورای توسعه فرهنگ قرآنی ایجاد شود تا اعتبارات حوزه حفظ قرآن بدون واسطه و بهطور مستقیم به ذینفعان نهایی، یعنی مؤسسات و فعالان مردمی، اختصاص یابد.
در ادامه این نشست، حجتالاسلام والمسلمین علیرضا نجفی، حافظ قرآن و مدیر مؤسسه همیار قرآن کریم قم، با تأکید بر ضرورت تسهیل فرآیند آزمون تخصصی حفظ قرآن، گفت: اگر هدف ما تربیت ۱۰ میلیون حافظ قرآن است، باید بروکراسیهای موجود کاهش یابد و فرآیند آزمونها با سرعت و سهولت بیشتری انجام شود.
وی افزود: اعلام نتایج آزمونها نباید با تأخیر طولانی همراه باشد و حافظان قرآن باید در کوتاهترین زمان ممکن از نتایج خود مطلع شوند. همچنین هزینههای شرکت در آزمون باید به حداقل برسد تا مانعی برای حضور حافظان ایجاد نشود.
نجفی همچنین بر ضرورت حمایت از مربیان فعال در فضای مجازی، شبکهسازی میان حافظان و توجه ویژه به حافظان نابینا تأکید کرد.
در بخش دیگری از نشست، الهام ماندگارمهر، حافظ کل و مدرس قرآن با اشاره به برخی شیوههای غیرمتعارف در اجرای محافل قرآنی گفت: لازم است استانداردهای مشخصی برای اجرای برنامههای قرآنی توسط حافظان تدوین شود تا از ایجاد شبهه و برداشتهای نادرست در میان مخاطبان جلوگیری شود.
این داور مسابقات قرآن افزود: کارگروه علمی و محتوایی میتواند چارچوبهای آموزشی و اجرایی لازم را تدوین کند و کارگروه نظارت و ارزیابی نیز بر حسن اجرای آن نظارت داشته باشد.
در ادامه جلسه، کریم دولتی، عضو شورای ارزیابی حافظان قرآن کریم، با اشاره به انتقادهای مطرحشده درباره آزمون تخصصی حفظ قرآن گفت: در صورت آنکه نتایج آزمون نسبت به سالهای گذشته کاهش معناداری داشته باشد، شورای ارزیابی همانند دورههای قبل درباره نحوه اعمال نمرات و اتخاذ تصمیمات جبرانی بررسی لازم را انجام خواهد داد.
وی افزود: تغییر در نحوه تفکیک سؤالات حفظ و مفاهیم نیز براساس درخواستهای قبلی برخی اساتید صورت گرفته و در صورت عدم رضایت اکثریت شرکتکنندگان، امکان بازگشت به شیوه گذشته وجود دارد.
به گزارش خبرنگار ایکنا در بخش دوم این نشست، آییننامه حفظ موضوعی قرآن کریم ارائه و بررسی شد. در این بخش تأکید شد که حفظ موضوعی علاوه بر آنکه به فهم و کاربرد آیات در زندگی کمک میکند، میتواند به عنوان موتور محرک نهضت ملی حفظ قرآن عمل کند و زمینه مشارکت گستردهتر مردم را فراهم آورد.
براساس گزارش ارائهشده در این نشست از سوی سازمان دارالقرآن، تاکنون بیش از ۱۵ میلیون و ۸۴۰ هزار نفر در طرح «زندگی با آیهها» مشارکت کردهاند که از این میان، حدود ۵۸۷ هزار نفر بیش از ۱۰۰ آیه قرآن را حفظ کردهاند. حاضران در نشست این ظرفیت را فرصتی کمنظیر برای توسعه حفظ موضوعی و تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه دانستند.
حجتالاسلام والمسلمین حمیدرضا اربابسلیمانی، معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و رئیس مرکز عالی قرآن و عترت این وزارتخانه، در ادامه این نشست با تأکید بر ضرورت طراحی دقیق سازوکار حفظ موضوعی قرآن گفت: حفظ موضوعی تخصصی میتواند برای حافظان کل قرآن یک ارزش افزوده علمی و مهارتی ایجاد کند و زمینه ورود آنان به عرصههای تخصصیتر مانند تدبر، تفسیر و کاربردیسازی آیات را فراهم آورد.
وی اظهار کرد: بسیاری از افراد موفق به حفظ کامل قرآن میشوند، اما پس از آن مسیر مشخصی برای ارتقای علمی و بهرهگیری تخصصی از محفوظات خود در اختیار ندارند. حفظ موضوعی تخصصی میتواند این خلأ را جبران کند و با اعطای مدارک معتبر، دستاوردهای علمی حافظان را به رسمیت بشناسد.
اربابسلیمانی افزود: در حفظ موضوعی عمومی، ممکن است افراد متناسب با نیازهای علمی و شغلی خود به حفظ مجموعهای از آیات مرتبط با حوزه تخصصیشان بپردازند؛ برای مثال یک پزشک میتواند آیات مرتبط با سلامت و بهداشت را حفظ کند. اما در بخش تخصصی، لازم است شرایط و ضوابط دقیقتری در نظر گرفته شود.
وی با تأکید بر حساسیتهای این موضوع تصریح کرد: اگر قرار است وارد این عرصه شویم، باید با احتیاط و بهصورت آزمایشی عمل کنیم تا پس از بررسی نتایج، نقاط قوت و ضعف آن مشخص شود و سپس درباره توسعه گسترده آن تصمیمگیری شود.
در ادامه جلسه، حجتالاسلام علی مقنی نصرآبادی، مسئول کارگروه محتوایی و آموزش ستاد راهبری حفظ قرآن کریم با اشاره به پیشینه فعالیتهای حوزههای علمیه در زمینه حفظ موضوعی گفت: اصل این موضوع سابقهای طولانی دارد و از سالها پیش با تأکید علما و مراجع، برنامههای متعددی در این زمینه تدوین و اجرا شده است.
وی افزود: از حدود ۱۵ سال پیش، کتابها و طرحهای مختلفی در حوزه حفظ موضوعی تهیه شده و مورد تأیید بزرگان قرار گرفته است؛ بنابراین نمیتوان این موضوع را اقدامی شتابزده تلقی کرد.
مقنی همچنین با اشاره به توصیه رهبر معظم انقلاب درباره حفظ قرآن برای طلاب گفت: معظمله تأکید داشتند طلابی که امکان حفظ کل قرآن را ندارند، دستکم به حفظ موضوعی آیات بپردازند تا بتوانند در عرصه تبلیغ و پاسخگویی به نیازهای جامعه از آیات قرآن بهره بگیرند.
در بخش دیگری از نشست، برخی اعضا از جمله حجتالاسلام والمسلمین مقنی و تعدادی از اعضای کارگروه علمی و محتوایی، نسبت به برخی جزئیات آییننامه حفظ موضوعی، از جمله نحوه معادلسازی، تعریف قطعهها و تعیین حجم محفوظات، نقدها و پیشنهادهایی مطرح و تأکید کردند اصل حفظ موضوعی مورد قبول است، اما آییننامه پیشنهادی در برخی بخشها نیازمند بازنگری و اصلاح کارشناسی بیشتر است.
کریم دولتی، عضو شورای ارزیابی حافظان قرآن کریم، در پاسخ به این دیدگاهها گفت: بحث حفظ موضوعی بیش از دو سال است که در شورای ارزیابی حافظان قرآن کریم در حال بررسی است و پیشنهاد فعلی حاصل جلسات متعدد کارشناسی است.
وی افزود: هدف از طرح موضوع در این نشست، تعیین چارچوب کلی است و طبیعی است که جزئیات اجرایی و برخی سختگیریها با توجه به نظرات کارشناسان در آینده قابل اصلاح و تکمیل خواهد بود.
دولتی تصریح کرد: پیشنهاد شورای ارزیابی آن است که این آییننامه بهصورت آزمایشی اجرا شود تا در عمل نقاط قوت و ضعف آن شناسایی و نسخه نهایی با دقت بیشتری تدوین شود.
در جمعبندی این بخش از نشست، حاضران بر این نکته تأکید کردند که حفظ موضوعی علاوه بر برخورداری از اصالت و ارزش مستقل، میتواند حلقه اتصال میان حفظ قرآن و کاربرد آیات در زندگی فردی و اجتماعی باشد و نقش مهمی در گسترش فرهنگ حفظ قرآن در سطح عمومی جامعه ایفا کند.
حجتالاسلام والمسلمین سیدمصطفی حسینی، دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی در این نشست طی سخنانی با اشاره به سابقه شکلگیری حفظ موضوعی قرآن در حوزههای علمیه گفت: ایده حفظ موضوعی سالها پیش از سوی مراجع و بزرگان حوزه مورد تأکید قرار گرفت. آیتالله العظمی مکارم شیرازی نیز در دهه ۸۰ توصیه کردند طلابی که امکان حفظ کامل قرآن را ندارند، به حفظ موضوعی آیات روی بیاورند.
نماینده ولی فقیه در استان زنجان افزود: برهمین اساس، مجموعههایی برای بهرهمندی طلاب تدوین شد و به تدریج آثار و محصولات متنوعی از این تجربه شکل گرفت. از اینرو، تعبیر شتابزدگی درباره این طرح با واقعیتهای موجود سازگار نیست؛ زیرا مجموعههای مختلف قرآنی بیش از دو دهه است که در این عرصه فعالیت دارند.
دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی با اشاره به تولید آثار آموزشی متعدد در این حوزه اظهار کرد: برخی از مجموعههای شناختهشده مانند «نور باران» نیز از حدود ۱۵ سال پیش در این زمینه تدوین شده و مورد توجه و تأیید رهبر معظم انقلاب قرار گرفته است.
وی ادامه داد: طی حدود دو سال گذشته، موضوع حفظ موضوعی و نحوه ارزیابی آن بهصورت مستمر در شورای ارزیابی حافظان قرآن کریم مورد بحث و بررسی قرار گرفته و ابعاد مختلف آن در جلسات تخصصی مورد واکاوی قرار گرفته است.
حسینی با تأکید بر ضرورت حفظ چارچوبهای قانونی و ساختاری گفت: هر موضوعی که در ستاد ملی حفظ قرآن کریم مطرح میشود، باید از مسیر کارگروههای تخصصی عبور کند و پس از بررسی کارشناسی به جمعبندی نهایی برسد. بنابراین، این موضوع در مسیر مشخص و قانونی خود دنبال شده است.
وی با اشاره به برخی انتقادها درباره نحوه برگزاری آزمونهای حفظ قرآن تصریح کرد: دغدغههای مطرحشده درباره کم و کیف آزمونها، از جمله تسهیل فرایند ارزیابی و حذف نمره منفی، در شورا بررسی شده و سایر پیشنهادها نیز در جلسات آتی مورد توجه قرار خواهد گرفت.
دبیر شورای توسعه فرهنگ قرآنی با اشاره به راهاندازی مدارس تخصصی قرآن گفت: این طرح ظرفیت ارزشمندی برای توسعه آموزشهای قرآنی است، اما لازم است پیش از گسترش سراسری، الگوهای موفق آن بهصورت آزمایشی اجرا و ارزیابی شود تا استانها و شهرستانها بتوانند براساس نمونههای موفق عمل کنند.
وی همچنین بر اهمیت آمار و اطلاعات دقیق در برنامهریزیهای قرآنی تأکید کرد و افزود: همانگونه که رهبر معظم انقلاب فرمودهاند، آمار ستون فقرات برنامهریزی است. بدون دسترسی به دادههای دقیق درباره ظرفیتها و فعالیتهای دستگاهها، امکان تصمیمگیری مؤثر وجود نخواهد داشت.
حسینی با اشاره به ضرورت ایجاد سامانه جامع اطلاعات قرآنی اظهار کرد: با وجود گذشت سالها از فعالیت ستاد ملی حفظ قرآن، هنوز بسیاری از دستگاهها اطلاعات خود را در سامانههای مستقل نگهداری میکنند و همکاری لازم برای تجمیع دادهها بهطور کامل شکل نگرفته است؛ موضوعی که باید با جدیت پیگیری شود.
وی در پایان با اشاره به استقبال گسترده مردم از فعالیتهای قرآنی گفت: امروز جامعه آمادگی بیشتری برای حفظ سورهها و آیات پرکاربرد قرآن دارد و باید از این فرصت برای راهاندازی پویشهای فراگیر و مردمی استفاده کنیم. اگر متناسب با نیاز و اشتیاق مردم حرکت کنیم، میتوانیم جهشی قابل توجه در توسعه فرهنگ حفظ قرآن رقم بزنیم.
در بخش پایانی این نشست حجتالاسلام والمسلمین محمد قمی، رئیس شورای توسعه فرهنگ قرآنی با تأکید بر ضرورت بهرهگیری از ظرفیتهای موجود در کشور برای تحقق مطالبه تربیت ۱۰ میلیون حافظ قرآن گفت: امروز با واقعیتی روبهرو هستیم که میلیونها نفر از مردم کشور بخشی از آیات را همراه با معنا و مضمون در ذهن دارند و باید با سیاستگذاری مناسب، این ظرفیت گسترده را در مسیر نهضت ملی حفظ قرآن ساماندهی کنیم.
رئیس سازمان تبلیغات اسلامی گفت: حضور بزرگوارانی که با وجود مشغلههای فراوان علمی، اجرایی و آموزشی در این جلسه شرکت کردند، نشاندهنده اهمیت موضوع و دغدغه مشترک برای اعتلای فرهنگ حفظ قرآن است.
رئیس شورای توسعه فرهنگ قرآنی با تأکید بر ضرورت حفظ چارچوبهای قانونی و ساختاری موجود تصریح کرد: نباید به دلیل اختلافنظرهای کارشناسی، اصل ساختار شورای ارزیابی حافظان قرآن زیر سؤال برود. تصمیمگیری نهایی بر عهده این شورا است، اما لازم است از همه دیدگاههای تخصصی و مشورتی نیز بهرهمند شویم.
قمی با اشاره به ظرفیت عظیم مردمی در حوزه حفظ قرآن گفت: برآورد ما این است که شمار حافظان رسمی و ثبتشده قرآن هنوز کمتر از حد مطلوب است، اما در مقابل، میلیونها نفر از مردم کشور آیات متعددی را همراه با معنا و مفهوم حفظ کردهاند.
وی تصریح کرد: امروز دستکم ۱۴ تا ۱۵ میلیون نفر در کشور با بخشی از آیات انس دارند و حتی اگر بخشی از آنان نیازمند تقویت و ارزیابی مجدد باشند، همچنان با یک ظرفیت کمنظیر ملی روبهرو هستیم که باید آن را به رسمیت شناخت و هدایت کرد.
رئیس شورای توسعه فرهنگ قرآنی تأکید کرد: سیاست کلان ما باید بر شناسایی، حمایت و هدایت این سرمایه انسانی استوار باشد تا بتوانیم با سرعت بیشتری به تحقق آرمان تربیت ۱۰ میلیون حافظ قرآن دست یابیم.
وی ابراز امیدواری کرد با همافزایی نهادهای قرآنی، استفاده از تجربیات اساتید و اتخاذ سیاستهای دقیق و واقعبینانه، حرکت کشور در مسیر توسعه فرهنگ حفظ قرآن شتاب بیشتری گیرد.
انتهای پیام