فرهنگ جوان بودن کشور باید به یک گفتمان اجتماعی تبدیل شود
فاطمه ایرانی با تأکید بر اینکه جوانی جمعیت میتواند موتور محرکه توسعه، خلاقیت و نوآوری در جامعه باشد، مقابله با روند پیری جمعیت را ضرورتی حیاتی برای حفظ هویت و توسعه پایدار استان دانست و گفت: ترویج فرهنگ «جوان بودن کشور» را فرایندی عمیق فرهنگی ـ اجتماعی عنوان کرد که نیازمند رویکردی پایدار و چندوجهی است.
هفته ازدواج فرصتی مغتنم برای تأکید بر اهمیت نهاد خانواده و ترویج فرهنگ ازدواج پایدار است. در شرایطی که جامعه با چالشهایی چون کاهش نرخ ازدواج، افزایش سن ازدواج و نگرانیهای مربوط به فرزندآوری روبرو است، پرداختن به این موضوعات از اهمیت ویژهای برخوردار میشود.
استان لرستان نیز به عنوان بخشی از این سرزمین، با ظرفیتها و چالشهای خاص خود در این زمینه مواجه است. در این راستا، گفتوگو با مسئولان و کارشناسان حوزه زنان و خانواده میتواند راهگشای بسیاری از مسائل و ارائه دهنده راهکارهای عملی باشد که در این راستا خبرنگار ایکنا گفتوگویی را با فاطمه ایرانی، مدیرکل امور زنان و خانواده استانداری لرستان با هدف بررسی ابعاد مختلف هفته ازدواج، تشریح اهمیت حیاتی فرزندآوری برای پویایی و جوانی کشور، و همچنین واکاوی معضلات و پیامدهای پیری جمعیت ترتیب داده است و انتظار میرود دیدگاههای ایشان در خصوص سیاستها و برنامههای استان در این حوزهها، چراغ راهی برای علاقهمندان و فعالان این عرصه باشد.
ایکناـ نقش و اهمیت هفته ازدواج از دیدگاه شما چیست و استانداری لرستان چه برنامههایی را به مناسبت این هفته در نظر گرفته است؟
هفته ازدواج، فرصتی استراتژیک برای بازنگری در اهمیت بنیادین تشکیل خانواده، بهویژه از منظر حضور و نقش محوری بانوان در این نهاد مقدس است. ازدواج، پایهگذار اصلی خانواده محسوب میشود و بانوان، بهواسطه ظرافت، درایت و نقش مادری، ستون فقرات این نهاد محسوب میشوند. لذا، این هفته، فرصتی است برای ترویج فرهنگ ازدواج آگاهانه، مسئولانه، پایدار و مبتنی بر شناخت متقابل، با تأکید بر توانمندیهای بانوان در شکلدهی به کانون خانوادهای سالم و پویا.
اداره کل امور زنان و خانواده استانداری لرستان، در راستای تحقق این اهداف، برنامههای ویژهای را در این هفته پیشبینی کرده است از جمله:
برگزاری کارگاههای تخصصی مهارتهای زندگی مشترک و مدیریت خانواده با حضور روانشناسان و مشاوران مجرب
اجرای برنامههای آموزشی با محوریت حقوق و مسئولیتهای متقابل زوجین، با تأکید بر جایگاه زن در خانواده.
تشکیل کمیتههای مشترک با سمنهای فعال در حوزه زنان و خانواده برای ارائه خدمات مشاورهای و حمایتی رایگان به زوجهای جوان در موکبها
مراسم نمادین اهدای جهیزیه به مددجویان کمیته امداد
اهدای هدیه به کارکنانی که در سال گذشته ازدواج کردند یا صاحب فرزند شدند.
ایکناـ چه موانع و چالشهایی را در مسیر ازدواج آسان و بههنگام جوانان در استان لرستان مشاهده میکنید؟
موانع و چالشهای پیش روی ازدواج جوانان در استان لرستان، بهویژه بانوان، ماهیت چندوجهی دارند:
اولویتبخشی به تحصیل و اشتغال بانوان: در حالی که این یک دستاورد است، گاهی موجب تعویق ازدواج میشود، اگر بسترهای لازم برای ازدواج همزمان با تحصیل و اشتغال فراهم نباشد.
استانداردهای اقتصادی و اجتماعی: هزینههای بالای مسکن، جهیزیه، و برگزاری مراسم ازدواج، که فشار مضاعفی بر خانوادهها و بهویژه دختران وارد میکند.
موانع فرهنگی و اجتماعی: برخی کلیشههای جنسیتی، نگرشهای سنتی یا تجملگرایانه که انتخاب همسر را دشوار میسازد.
ضعف در مهارتهای ارتباطی و حل تعارض: که در دوران آشنایی و پیش از ازدواج، کمتر به آنها پرداخته میشود.
این چالشها نیازمند رویکردی سیاستگذارانه و مداخلهای از سوی استانداری و دستگاههای مرتبط است تا موانع اقتصادی و فرهنگی تعدیل شده و بسترهای اجتماعی لازم برای ازدواج پایدار فراهم شود.
ایکنا ـ با توجه به فرمایشات مقام معظم رهبری و سیاستهای کلی نظام در خصوص افزایش نرخ باروری، اقدامات و برنامههای اجرایی استانداری لرستان برای تشویق و حمایت از فرزندآوری چیست؟
در چارچوب سیاستهای کلی نظام و تأکیدات رهبر شهید انقلاب، اداره کل امور زنان و خانواده استانداری لرستان، با رویکردی زنمحور و خانوادهگرا، اقدامات متعددی را برای تشویق و حمایت از فرزندآوری در پیش گرفته است:
حمایت از مادران شاغل: پیگیری اجرای کامل مرخصی زایمان و شیردهی، تسهیل شرایط دورکاری، و ایجاد یا تقویت مراکز نگهداری کودکان در محیطهای اداری.
بسترسازی برای سلامت مادر و کودک: توسعه خدمات غربالگری، مشاوره پیش از بارداری، سلامت دوران بارداری و پس از زایمان، و تقویت پوشش بیمهای خدمات ناباروری.
توانمندسازی اقتصادی بانوان: تسهیل دسترسی به تسهیلات اشتغالزایی و کارآفرینی که درآمد خانوار را افزایش داده و دغدغه اقتصادی را برای فرزندآوری کاهش دهد.
تغییر نگرش فرهنگی: اجرای برنامههای رسانهای و فرهنگی با محوریت جذابیتها و فواید فرزندآوری، با تمرکز بر نقش مادری به عنوان ارزشمندترین نقش اجتماعی زن.
اجرای قانون جوانی جمعیت: پیگیری جدی اجرای تمامی مفاد قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، بهویژه در حوزه مسکن، وامهای فرزندآوری و تسهیلات مرتبط با خانواده.
ایکنا ـ چه مشوقها و تسهیلاتی برای خانوادههای دارای فرزند، بهویژه فرزندان متعدد، در استان لرستان وجود دارد و آیا این تسهیلات کافی هستند؟
اداره کل امور زنان و خانواده استانداری لرستان، در جهت حمایت از خانوادههای دارای فرزند، بهخصوص فرزندان متعدد، کوشیده است تا با همکاری دستگاههای اجرایی، تسهیلات زیر را فراهم کند:
تسهیلات بانکی: اولویتدهی به خانوادههای دارای فرزند در اعطای وامهای مسکن، ودیعه مسکن، و وامهای ضروری.
حمایتهای معیشتی: توسعه پوشش بیمههای حمایتی و افزایش یارانه برای خانوادههای پرجمعیت.
خدمات رفاهی و آموزشی: تسهیل در ثبتنام فرزندان در مراکز آموزشی، مهدهای کودک، و اولویتدهی در استفاده از خدمات فرهنگی و ورزشی.
حمایت از مادران: پیگیری اجرای برنامههای حمایتی از مادران شاغل و خانهدار، از جمله تسهیلات مربوط به بیمه زنان خانهدار.
با این حال، اذعان داریم که این تسهیلات در شرایط اقتصادی فعلی، کافی نیستند و نیازمند بازنگری، افزایش کمی و کیفی، و تسهیل در فرآیند دسترسی به آنها هستند. لازم است تا نگاهی جامعتر به ابعاد رفاهی، اقتصادی و اجتماعی زندگی خانوادگی داشته باشیم.
ایکنا ـ نقش زنان سرپرست خانوار و خانوادههای تکوالد در تحقق سیاستهای جمعیتی چگونه دیده میشود و چه حمایتی از این خانوادهها صورت میگیرد؟
زنان سرپرست خانوار، با وجود چالشهای مضاعف، سرمایههای اجتماعی گرانبهایی هستند که در صورت حمایت صحیح، میتوانند نقشی کلیدی در استحکام بنیان خانواده و تربیت نسلی پویا ایفا کنند. سیاستهای جمعیتی ما، بدون توجه به این قشر، ناقص خواهد بود.
استانداری لرستان، در راستای حمایت از این خانوادهها، برنامههایی را در دست اجرا دارد:
توانمندسازی اقتصادی: ایجاد فرصتهای شغلی پایدار، آموزش مهارتهای فنی و حرفهای، و حمایت از مشاغل خانگی.
حمایتهای حمایتی و اجتماعی: تسهیل دسترسی به خدمات کمیته امداد، بهزیستی، بیمه، و ارتقا سطح خدمات درمانی و روانشناختی.
کاهش موانع فرهنگی: مبارزه با انگ اجتماعی، ارتقاء جایگاه این بانوان در جامعه، و ترویج فرهنگ همبستگی.
حمایت از تحصیل فرزندان: تضمین دسترسی فرزندان این خانوادهها به آموزش با کیفیت و فرصتهای برابر.
ایکنا ـ پیری جمعیت چه پیامدهایی را برای جامعه و بهخصوص استان لرستان به همراه خواهد داشت؟
پیری جمعیت، چالش چندوجهی است که استان لرستان را نیز همانند سایر نقاط کشور، با پیامدهای عمیق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مواجه خواهد کرد:
کاهش نیروی کار فعال و مولد: که توانایی اقتصادی استان را تحتتأثیر قرار میدهد.
افزایش بار مراقبتی و بهداشتی: به دلیل افزایش سالمندان و نیاز به خدمات درمانی تخصصی.
کاهش پویایی و نشاط اجتماعی: که با کاهش سهم جوانان در جامعه رخ میدهد.
تأثیرات بر نظام تأمین اجتماعی و صندوقهای بازنشستگی: که با نسبت کمتری از شاغلان به بازنشستگان روبرو خواهند شد.
تضعیف توانمندیهای دفاعی و امنیتی: در بلندمدت.
بنابراین، مقابله با روند پیری جمعیت، یک ضرورت حیاتی برای حفظ هویت و توسعه پایدار استان لرستان است.
ایکنا ـ از منظر کارشناسی، مهمترین راهکارهای پیشگیری از پیری جمعیت و یا جبران پیامدهای آن در کشور و استان لرستان چیست؟
راهکارهای کلیدی، ترکیبی از اقدامات پیشگیرانه و جبرانی است:
1. اصلاح سیاستهای کلان اقتصادی و اجتماعی در جهت حمایت واقعی از خانواده و فرزندآوری.
2. تسهیل فراگیر و همهجانبه ازدواج جوانان، بهویژه بانوان، با رویکرد اقتصادی و فرهنگی.
3. تضمین رفاه، امنیت شغلی و مسکن برای خانوادههای جوان.
4. توسعه خدمات بهداشت باروری و درمان ناباروری، با دسترسی عادلانه و حمایتی.
5. تقویت نظام مشاورهای پیش از ازدواج و حین زندگی مشترک.
6. بازنگری در نگرشهای فرهنگی و رسانهای، با برجستهسازی ارزش فرزندآوری و جوانی.
7. حمایت ویژه از مادران شاغل و خانهدار، بهگونهای که فرزندآوری مانع پیشرفت اجتماعی و شغلی آنان نباشد.
8. استفاده از ظرفیتهای مردمی و سمنها در اجرای برنامههای حمایتی و ترویجی.
در لرستان، این راهکارها باید با توجه به بافت فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی خاص استان، اجرا و بومیسازی شوند.
ایکنا ـ چگونه میتوانیم فرهنگ جوان بودن کشور را در جامعه ترویج دهیم و اهمیت آن را به نسلهای آینده منتقل کنیم؟
ترویج فرهنگ «جوان بودن کشور» یک فرایند عمیق فرهنگی - اجتماعی است که نیازمند رویکردی پایدار و چندوجهی است:
بازنگری در نظام آموزشی: ادغام مفاهیم «اهمیت جوانی جمعیت» و «ارزش خانواده» در کتب درسی از سطوح پایه.
نقشآفرینی رسانهها: تولید محتوای فاخر، خلاقانه و تأثیرگذار (فیلم، سریال، مستند، برنامههای رادیویی و تلویزیونی) که قهرمانان جوان، خانوادههای پویا و موفقیتهای حاصل از جوانی را به تصویر بکشد.
الگوهای موفق: شناسایی و معرفی زنان و مردان جوان موفق در عرصههای مختلف علمی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی که توانستهاند با تکیه بر جوانی خود، دستاوردهای بزرگی کسب کنند.
فضای فرهنگی و هنری: برگزاری جشنوارهها، رویدادها و فعالیتهای فرهنگی و هنری که نشاط، امید و پویایی جوانی را منعکس کنند.
گفتمانسازی: ایجاد فضایی برای گفتگوی سازنده با جوانان، شنیدن دغدغههای آنان و پاسخگویی به سؤالاتشان در خصوص آینده و نقششان در آن.
باید «جوان بودن» را به عنوان موتور محرکه توسعه، خلاقیت و نوآوری در جامعه معرفی کنیم.
ایکنا ـ در راستای تحقق سیاستهای جمعیتی و جوانی جمعیت، نقش زنان در خانواده و اجتماع را چگونه ارزیابی میکنید؟
زنان، در راستای تحقق سیاستهای جمعیتی و جوانی جمعیت، نقشی دوگانه و حیاتی ایفا میکنند:
در خانواده: آنان، معماران اصلی کانون خانواده، مدیران عاطفی و تربیتکنندگان نسل آینده هستند. انتخاب آنان برای مادر شدن، نقشی کلیدی در تصمیمگیری برای فرزندآوری دارد. حفظ سلامت، کرامت و امنیت روانی زن، مستقیماً بر پویایی خانواده و تصمیم به فرزندآوری تأثیرگذار است.
در اجتماع: زنان، به عنوان عناصر فعال و تأثیرگذار در عرصههای علمی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی، میتوانند به ترویج فرهنگ فرزندآوری، الگوسازی برای نسل جوان، و ایجاد فضایی مساعد برای رشد و شکوفایی خانواده کمک کنند.
بنابراین، توانمندسازی، حمایت و ارتقا جایگاه زنان در خانواده و اجتماع، یک شرط اساسی و غیرقابل انکار برای موفقیت سیاستهای جمعیتی است.
ایکنا ـ چه برنامههایی برای توانمندسازی زنان در عرصههای مختلف اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به منظور تقویت بنیان خانواده در استان لرستان در دست اجرا دارید؟
اداره کل امور زنان و خانواده استانداری، در راستای تقویت بنیان خانواده از طریق توانمندسازی بانوان، برنامههای جامعی را تدوین و اجرا کرده است:
توانمندسازی اقتصادی:
تسهیل دسترسی به تسهیلات خرد و کلان بانکی برای راهاندازی کسبوکارهای خانگی، مشاغل کوچک و متوسط، و تعاونیهای زنان.
برگزاری دورههای آموزشی تخصصی در حوزههای کارآفرینی، بازاریابی، مدیریت مالی و مهارتهای فنی.
حمایت از برندسازی محصولات تولیدی بانوان و تسهیل حضور آنها در بازارهای محلی و ملی.
توانمندسازی اجتماعی:
ارتقا سطح مشارکت زنان در تصمیمگیریها و فعالیتهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی در سطوح مختلف
برگزاری کارگاههای آموزشی حقوقی، مهارتهای زندگی، فرزندپروری و مدیریت خانواده.
تقویت و حمایت از سازمانهای مردمنهاد فعال در حوزه زنان
برنامههایی برای کاهش آسیبهای اجتماعی و حمایت از زنان در معرض آسیب
توانمندسازی فرهنگی:
ترویج الگوهای موفق زنانه در عرصههای مختلف، از جمله مادران موفق
حمایت از فعالیتهای فرهنگی و هنری بانوان و ارتقاء سطح سواد رسانهای آنها
گفتمانسازی در خصوص نقش زن در خانواده و جامعه با رویکردی متعالی و مبتنی بر هویت اسلامی - ایرانی
تأکید ما بر این است که زنان توانمند، خانوادههای قویتر و جامعهای پویاتر را رقم میزنند.
ایکنا ـ چه پیامی برای جوانان، زوجهای جوان و خانوادههای استان لرستان در خصوص اهمیت ازدواج، فرزندآوری و پویایی جامعه دارید؟
پیام ما به جوانان، زوجهای جوان و تمامی خانوادههای سرافراز استان لرستان این است:
شما، پشتوانه و سرمایه اصلی این استان و این مرز و بوم هستید.
ازدواج، نقطه آغاز شکوفایی و تداوم هویت خانواده است؛ انتخابی آگاهانه، مبتنی بر درک متقابل و سازگاری، که آیندهای روشن را برای شما و جامعه رقم خواهد زد.
فرزندآوری، نه صرفاً یک وظیفه، بلکه هدیهی الهی و تضمینکننده پویایی، بالندگی و بقای اجتماعی ماست. هر فرزند، دریچهای از امید و نیروی تازه به سوی آینده است.
خانواده پرنشاط، جوان و بالنده، ستون فقرات جامعهای قدرتمند، امن و رو به پیشرفت است.
استانداری لرستان، با تمام توان، در کنار شماست تا مسیر ازدواج آسان، فرزندآوری مسئولانه و تربیت نسلی شایسته را هموار سازد. دست در دست هم، برای ساختن لرستانی جوان، خانوادهمحور و سرشار از امید، تلاش خواهیم کرد.آینده این استان، در دستان پرتوان و امیدوار شماست.
انتهای پیام
