ضرورت توجه جدی دانشگاهها به مفهوم «پساجنگ»
مسعود امید با تأکید بر ضرورت توجه جدی دانشگاهها به مفهوم «پساجنگ»، اظهار کرد: نگاه ما این است که نشست «پساجنگ» مقدمهای برای شکلگیری فعالیتهای گستردهتر و حتی برگزاری همایشهای تخصصی در این حوزه باشد.
به گزارش ایکنا از آذربایجانشرقی به نقل از روابط عمومی دانشگاه تبریز، مسعود امید، رئیس دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی دانشگاه تبریز، امروز، دوم خردادماه، در نشست تخصصی «دانشگاه پساجنگ»، با حضور جمعی از محققان و پژوهشگران حوزه علوم انسانی و فلسفه در دانشگاه تبریز، با تأکید بر ضرورت توجه جدی دانشگاهها به مفهوم «پساجنگ»، اظهار کرد: نگاه ما این است که نشست «پساجنگ» مقدمهای برای شکلگیری فعالیتهای گستردهتر و حتی برگزاری همایشهای تخصصی در این حوزه باشد.
وی با بیان اینکه مفهوم پساجنگ فرصتی برای تأمل در حوزههای مختلف است، افزود: این حرکت در حوزههایی مانند اقتصاد، فناوری، هنر، سیاست و همچنین دانشگاه آغاز شده و حتی در برخی حوزهها از جمله اقتصاد، نشستهایی با عنوان «اقتصاد پساجنگ» برگزار شده است.
امید با اشاره به تقسیمبندی مطالعات مرتبط با جنگ گفت: ما سه حوزه پژوهشی شامل «پیشاجنگ»، «حین جنگ» و «پساجنگ» داریم و تمرکز اصلی ما در این نشست بر حوزه پساجنگ است.
رئیس دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی دانشگاه تبریز ادامه داد: در دانشگاه تقسیم کار وجود دارد و همه پژوهشها توسط یک استاد یا یک گروه انجام نمیشود؛ بنابراین میتوان در حوزه جنگ نیز چنین تقسیمبندیای را در دانشگاه تعریف کرد.
وی با اشاره به دلیل طرح موضوع «دانشگاه پساجنگ» تصریح کرد: علت توجه ما به این موضوع، غفلتی است که نسبت به آن وجود دارد و یکی از وظایف دانشگاه، حساسیت داشتن نسبت به موضوعاتی است که مورد غفلت واقع میشوند. ما در دوره پیشاجنگ و حین جنگ دارای دانشگاهی هستیم که موجود است اما مطلوب نیست و امید ما به دانشگاه پساجنگ، دستیابی به دانشگاهی مطلوبتر است.
رئیس دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی دانشگاه تبریز با بیان اینکه کار دانشگاه «خوداندیشی» و «دیگراناندیشی» است، گفت: دانشگاه باید همواره در همه حوزهها به فردا بیندیشد و «پساجنگ» در واقع همان فردای ماست.
وی اظهار کرد: ما هیچگاه از دانشگاه موجود دفاع کامل نمیکنیم و معتقدیم دانشگاه همواره در حال حرکت است و پساجنگ نیز یکی از مراحل آینده این حرکت خواهد بود.
امید با اشاره به دیدگاه خود درباره دانشگاه پساجنگ اظهار کرد: پیشنهاد من این است که با توجه به تجربه نیمقرن اخیر در ایران، دانشگاه را بهصورت جدی موضوع تحقیق علوم انسانی قرار دهیم.
رئیس سابق مؤسسه تحقیقاتی علوم اسلامی و انسانی دانشگاه تبریز افزود: علوم انسانی باید متولی تعریف، تدبیر و مدیریت بحث دانشگاه باشد؛ البته در گفتوگو با حوزههای غیرعلوم انسانی و با توجه به ظرفیتهای درونی و بیرونی دانشگاه.
وی تصریح کرد: پیشنهاد من این است که دانشگاه را برای تحقیق، به علوم انسانی بسپاریم؛ اما علوم انسانی باید در تعامل با سایر رشتهها این مسئولیت را بر عهده بگیرد تا بتوانیم به دانشگاهی توانمندتر نسبت به گذشته برسیم.
امید در ادامه با طرح مثالی درباره زلزله گفت: درباره زلزله نیز سه مرحله «پیش از زلزله»، «حین زلزله» و «پس از زلزله» وجود دارد و هر مرحله نیازمند نوع خاصی از پژوهش و برنامهریزی است.
رئیس دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی دانشگاه تبریز ادامه داد: در مرحله پس از زلزله، پرسشهای بنیادینی مطرح میشود؛ از جمله اینکه آیا باید همان بافت تخریبشده را دوباره به همان شکل بازسازی کرد یا اینکه ساختوساز در مکان دیگری صرفه اقتصادی و فرهنگی بیشتری دارد.
وی با تعمیم این مثال به حوزه دانشگاه گفت: اکنون نیز دانشگاه باید از خود بپرسد که در پنجاه سال اخیر چه مسیری را طی کرده و آیا میتوان مسئله دانشگاه را به خود دانشگاه واگذار کرد یا خیر.
رئیس دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی دانشگاه تبریز افزود: پیشنهاد من این است که این مسئله به علوم انسانی سپرده شود؛ البته نه علوم انسانی منفک و انتزاعی، بلکه علوم انسانیای که در تعامل با سایر علوم باشد و ظرفیتهای درونی و بیرونی دانشگاه، زیست ایرانی و شرایط جامعه را بشناسد.
امید در بخش دیگری از سخنان خود با طرح این پرسش که «علوم انسانی چیست؟» گفت: پاسخ من یک تعریف مصداقی است؛ علوم انسانی همین دانشکدهها، گروهها و حوزههایی مانند ادبیات، حقوق، علوم سیاسی، تاریخ، اقتصاد، روانشناسی، جامعهشناسی و انسانشناسی فرهنگی در دانشگاهها هستند. نیازی به مناقشههای پیچیده درباره تعریف علوم انسانی وجود ندارد و مصادیق آن روشن است.
دبیر علمی نشست دانشگاه پساجنگ با اشاره به پایانپذیر بودن جنگها اظهار کرد: همانطور که جنگ جهانی اول، جنگ جهانی دوم و جنگ ایران و عراق پایان یافتند، این جنگ نیز پایان خواهد یافت و ما باید از اکنون به فردا بیندیشیم تا دستمان برای آینده خالی نباشد.
امید ادامه داد: وظیفه دانشگاه در شرایط کنونی این است که از خود بپرسد معنای دانشگاه در دوره پساجنگ چیست، مصادیق آن کدام است و چه کارکردهایی باید داشته باشد؛ زیرا دانشگاه در دوره پساجنگ باید خدمت و سرویس ارائه دهد. جهتگیری فلسفی دانشگاه باید به سمت زندگی باشد و حتی فضای بیرون دانشگاه نیز باید برای این تحول آماده شود.
رئیس دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی دانشگاه تبریز با بیان اینکه دانشگاه دارای سه مؤلفه فرهنگ، علم و کارکرد است، گفت: دانشگاه صرفاً محل تربیت افراد باهوش نیست، بلکه باید انسان و سوژه تربیت کند؛ انسانی که هم دارای فرهنگ و علم باشد و هم کارآمدی داشته باشد. هم فارغالتحصیل دانشگاه باید کارآمد باشد و هم خروجی دانشگاه در حوزههای مختلف باید کارآمدی لازم را داشته باشد.
امید در پایان اظهار کرد: پیشنهاد من برای دانشگاه پساجنگ این است که مسئله دانشگاه در اختیار علوم انسانی قرار گیرد تا این حوزه با تکیه بر تواناییهای خود و در تعامل با سایر علوم، تعریف و تدبیری متناسب با آینده و نیازهای ایران برای دانشگاه ارائه کند.
انتهای پیام
