جایزه «ابنمقله» میتواند مکتب کتابت قرآن در شیراز را احیا کند
محمد نعمتی با اشاره به ظرفیتهای تاریخی شیراز در جهان اسلام و تأکید بر اینکه پیشنهاد جایزه بینالمللی «ابنمقله» ظرفیت پذیرش جهانی دارد، گفت: اگر این جایزه با زمینهسازی جدی، ایجاد کلاسهای آموزشی تخصصی و حمایت از هنرمندان داخلی همراه باشد، میتواند در چند سال آینده منجر به تربیت نسل جدیدی از قرآننویسان و احیای مکتب اصیل کتابت قرآن در شیراز شود.
چندی پیش مهدی پارسایی، معاون هماهنگی امور گردشگری و زیارت استانداری فارس در گفتوگو با ایکنا با اشاره به پیشینه تاریخی شیراز در هنر کتابت قرآن و نمادهایی نظیر «طاق قرآن» و «خدایخانه»، پیشنهاد داد جایزهای بینالمللی با عنوان «ابنمقله» تعریف شود تا هر سال از سوی شیراز به یکی از خوشنویسان برجسته جهان اسلام اهدا شده و جایگاه این شهر بهعنوان یکی از مراکز مهم کتابت قرآن در جهان اسلام بازسازی شود. پیرامون این پیشنهاد و بررسی ابعاد مختلف آن، به سراغ یکی از شاخصترین اساتید و پیشکسوتان هنر کتابت قرآن در شیراز رفتیم.
محمد نعمتی، از اساتید پیشکسوت خوشنویسی که از سال ۱۳۴۶ فعالیت هنری خود را آغاز کرده و کارنامهای مشتمل بر کتابت ۲۴ نسخه قرآن کریم و خلق ۵۰۰ تابلوی قرآنی دارد، در گفتوگو با خبرنگار ایکنا، نسبت به آینده این هنر در شیراز ابراز نگرانی کرد و ضمن بیان اینکه انسانها ذاتاً به مشوق و جایزه نیاز دارند، تصریح کرد: در طول سالها شاگردان بسیاری پرورش دادم، اما بسیاری از آنها بهدلیل نبود وجه تمایز، حمایتهای معنوی و بازار مناسب برای آثار قرآنی این مسیر را نیمهکاره رها کردند.
این کاتب قرآن با تأکید بر اینکه انتظار نیست مسئولان صرفاً هزینههای مالی بپردازند، افزود: اگر مسئولان و صاحبنظران، آثار فاخر قرآنی را با نرخهای کارشناسی خریداری کنند میتوان به حفظ و احیای این هنر دیرینه امیدوار بود. در حال حاضر شیراز از نبود قرآننویسان نسل جدید رنج میبرد و اگر فکری برای این خلأ نشود، میراث گرانسنگ گذشتگان بیش از پیش به فراموشی سپرده خواهد شد.
خط نسخ ایرانی؛ قربانی چاپهای رایگان خارجی
نعمتی با اشاره به جایگاه تاریخی «ابنمقله» و «علی بن هلال» از هنرمندان بزرگ شیعی در جهان اسلام در این هنر که اهل شیراز بودهاند، گفت: متأسفانه سبک نسخ ایرانی که از دوران صفویه تکامل یافته و از نسخ عربی و ترکی پیشرفتهتر است امروز به حاشیه رفته است.
وی علت این امر را رواج گسترده چاپ قرآن «عثمانطه» دانست و اظهار کرد: بهدلیل اینکه ناشران ما بدون پرداخت حقالزحمه قرآن عثمانطه را بهصورت مجانی چاپ میکنند، رغبتی برای چاپ قرآنهای فاخر هنرمندان ایرانی وجود ندارد. من خود قرآنی به شیوه عثمانطه کتابت کردهام، اما متأسفانه هیچ مشتری برای چاپ آن پیدا نمیشود.
پیشنیازهای احیای مکتب خوشنویسی شیراز
این کاتب پیشکسوت با اشاره به اینکه برای اجرای طرحهایی نظیر جایزه ابنمقله، ابتدا باید زمینهسازی و مقدمهچینی جدی صورت گیرد، بیان کرد: ما در شیراز با فقدان کلاسهای آموزشی تخصصی برای کتابت قرآن مواجه هستیم و تقسیمبندیهای غلط در برگزاری همایشها نیز وضعیت را دشوارتر کرده است.
وی با تصریح بر اینکه صرف تعریف جایزه بدون تدارک مقدمات، فرصت را برای پیشی گرفتن هنرمندان کشورهای رقیب فراهم میکند، افزود: برای اینکه جایزه ابنمقله به ابزاری برای احیای هویت هنری ما تبدیل شود، باید ابتدا به زیرساختها توجه کنیم. برگزاری کلاسهای آموزشی تخصصی، حمایت معنوی از هنرمندان و اهلیتسنجی در آثار، از جمله پیشنیازهای ضروری است.
نعمتی با تأکید بر اهمیت اهلیت و استعداد واقعی در هنر کتابت افزود: نباید اجازه داد عنوان «قرآننویس» به سهولت و تنها با حضور در محافل غیرتخصصی اعطا شود، چراکه قرآننویسی، هنری متکی بر استمرار، مرارت و دانش تخصصی است و نباید معیارهای حرفهای آن با رفتارهای سطحی مخدوش شود.
نعمتی در پایان با تأکید بر ضرورت پرهیز از اقدامات هیجانی و کوتاهمدت تصریح کرد: تا زمانی که از هنرمندان بومی حمایت ریشهای نشود و زیرساختهای لازم برای بازگشت دوباره شیراز به چرخه چاپ و نشر قرآن فراهم نشود، تعریف جوایز بینالمللی بدون تدارک مقدمات لازم، تنها منجر به پیشی گرفتن هنرمندان کشورهای رقیب خواهد شد که سالهاست با برنامهریزی و جدیت در این مسیر سرمایهگذاری کردهاند.
انتهای پیام
