در فرهنگ مسلمانان، بعضی روزها بهدلیل برکت و خیری که در آنهاست، عید نامیده شده است. یکی از این روزهای والامقام، روز عید غدیر خم است که از سوی پیامبر(ص)، برترین عید امت لقب گرفته است. حضرت فاطمه(س) نیز در حدیثی، غدیر خم را اتمام حجت خداوند با مسلمانان میداند تا در برگزیدن جانشین رسول گرامی اسلام(ص) به انحراف نیفتند.
خبرنگار ایکنا از قم بهمناسبت عید غدیر با حجتالاسلام والمسلمین کریم مؤمنی استاد حوزه علمیه گفتوگویی کرده است که مشروح آنرا در ادامه میخوانیم:
هیچگاه جامعه بعد از غدیر به جامعه قبل از غدیر باز نخواهد گشت؛ هر چند این حادثه مورد بیمهری قرار گرفت، اما این اتفاق چنان با اهمیت است که هرگز از حافظه تاریخ پاک نخواهد شد، زیرا پیامبر اکرم(ص) آغاز مسیری را معرفی کردهاند که پایان و امتداد آن را قیامت میدانند.
در خطبه غدیر برای امت این مسئله روشن میشود که پایان اتفاقی که امروز افتاده در قیامت است که نقطه عطفی در تاریخ محسوب میشود. در روایت امام صادق(ع) آمده است که یکی از چهار زمانی که شیطان ناله کرد در عید غدیر بود. مفهوم این ناله این است که در این روز مسیر هدایت تا روز قیامت به امت نشان داده شده و هرگز این مسیر مسدود نخواهد شد. هدف اصلی شیطان اغوا و فریب مردم است، اما خدای سبحان با واقعه غدیر، هادیان امت را معرفی کرد. همچنین اینکه تعداد رهپویان کمتر باشد باعث کم ثمر بودن این اعلان نمیشود.
پیامبر اکرم(ص) صراط مستقیمی را به امت معرفی کردند که اگر مردم این صراط مستقیم را بروند هدایت میشوند پس مهم نیست تعداد رهپویان این مسیر چقدر باشند، تنها جنبه اهمیتش این است که فرد بر خلاف بزرگی و عظمت علم هدایت که مشخص شده حرکت نمیکند. اهل بیت(ع) فرمودهاند که ما صراط مستقیم هستیم و این صراط مستقیم در غدیر احداث و معرفی شد.
این روز افتتاحیه شاهراه هدایت بود که این شاهراه همان مسیر غدیر است و این جاده با هیچ چیز خراب نمیشود. این مسیر صحیحترین و کوتاهترین مسیر است حال اینکه چه تعداد از انسانها مسیر مستقیم را انتخاب و چه تعدادی مسیر فرعی را انتخاب کنند، دست خودشان است، اما پیامبر اکرم(ص) با مردم اتمام حجت کرد.
همانگونه که در قرآن میخوانیم: «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ؛ خدایا تو ما را به صراط مستقیم هدایت کن،» (سوره فاتحه/ آیه 6) خداوند بهوسیله پیامبرش این مسیر را به مردم معرفی کردند. جامعه مسلمانان در زمان پیامبر اکرم(ص) بعد از غدیر دو دسته شدند، عدهای با تمام قوت بر این صراط مستقیم باقی ماندند و عدهای هم با وجود اینکه میدانستند صراط مستقیم چیست باز هم با لجاجت به مسیر غلط رفتند و عدهای هم با جهل و نادانی خود گمراه شدند.
جاهلانی که در کوره راهها و مسیرهای فرعی گمراه شدند دو دسته هستند؛ یکی جاهلانی که در تحقیق و بررسی برای پیدا کردن مسیر حق کوتاهی کردند و عدهای فهم و درکشان بیشتر نبوده است. ما معتقدیم کسانی که گمراهی و کوتاهی کردند مورد عقاب قرار خواهند گرفت و خود را هلاک میکنند. پیغمبر اکرم(ص) در غدیر فرمود: «انّی تارِکٌ فیکُمُ الثَّقَلَینِ: کِتابَ اللِّٰهِ وَ عِترَتی اَهلَ بَیتی ما اِن تَمَسَّکتُم بِهِما لَن تَضِلّوا اَبَدًا وَ اِنَّهُما لَن یَفتَرِقا حَتّیٰ یَِردا عَلَیَّ الحَوضَ؛ من در میان شما دو چیز گرانبها باقی میگذارم: کتاب خدا و عترتم، یعنی اهل بیتم. تا وقتی به این دو تمسک کنید، هرگز گمراه نخواهید شد. و این دو هرگز از یکدیگر جدا نمیشوند تا آنگاه که در کنار حوض [کوثر] بر من وارد شوند.»
آورده شده که روز قیامت قرآن شکایت میکند که عدهای از امت، ما را محجور قرار دادند. همانگونه که پیامبر اکرم(ص) فرمود: «قرآن و عترت از هم جدا نمیشوند.» در قرآن نیز آمده عدهای از اهل بیت(ع) دوری کردند. پیامبر(ص) فرمود: «اگر شما در مورد امامت و ولایت اهل بیتم کوتاهی کنید و دچار اختلاف شوید و بر محور اهل بیت(ع) نباشید دچار مشکل میشوید.»
پس از غدیر عدهای به صراط مستقیم باقی ماندند و مسیر هدایت را ادامه دادند که از دوران امیرالمؤمنین(ع) آغاز میشود و تا خاتمیت ادامه مییابد و اکنون در دوران غیبت آخرین وصی هستیم که پیغمبر اکرم(ص) در دوران غدیر معرفی و عدهای مخالفت کردند و هنوز هم در مخالفتها غوطهور شدند و بسیاری از مشکلات مسلمانان اعم از ناامنیها، مشکلات اقتصادی، مشکلات فرهنگی و امنیتی ناشی از این است که نگذاشتند بعد از واقعه غدیر، ائمه بر مردم رهبری کنند.
ما هرگز نمیتوانیم ابعاد یک اتفاق و فاجعههای نبود غدیر را بیان کنیم، اما در حد اطلاع میتوان گفت در قرآن آمده است که دشمنان قصد داشتند دین مردم را منحرف و مسیر هدایت را مسدود کنند، اما در غدیر اتفاق دیگری رخ داد که کفار مأیوس شدند، یعنی کفار قصد داشتند مسیر ضلالت و گمراهی را ادامه دهند و جهان را در گمراهی فرو ببرند، اما نور هدایت روشن شد.
اگر امام در غدیر معرفی نمیشد مانند این بود که بگوییم اگر خورشید بر زمین نمیتابید چه اتفاقی میافتاد، زیرا کار نور روشنایی است و نور باعث میشود من حقایقی را ببینم و به درک حقایق برسم. اگر غدیر نبود جهان در جهل و گمراهی فرو میرفت که آن جاهلیت گذشته و اکنون جاهلیت مدرن اتفاق افتاده، اما خورشید پشت ابر که وجود امام غایب است نگذاشت جهان در تاریکی محض فرو برود.
اگر ائمه(ع) معرفی نمیشدند دنیا در خوی جاهلیت فرو میرفت و بسیاری از حوادث بعد از غدیر رخ داد که سرمنشأ همه آنها غدیر بود. همیشه تعدادی بهعنوان آمران به معروف و ناهیان از منکر در سطح کلان وجود دارند، بهطور نمونه در انقلاب اسلامی ایران، امام خمینی(ره) یکی از مظاهر امر به معروف و نهی از منکر هستند.
تاکنون صدها قیام علیه ظلم واقع شده؛ اما همین که مردم در مقابل جنایتکاران عالم ایستادهاند از آثار غدیر است. اگر شیعیان امیرالمؤمنین(ع) از یمن، لبنان و فلسطین نبودند، ظالم دنیا را غرق در جهل و نادانی خود میکرد. غدیر باعث شد آمران به معروف و ناهیان از منکر در برابر ظلم بایستند و اگر نمیایستادند اثری از انسانیت باقی نمیماند.
یک شاخهای از غدیر، حادثه عاشورا و یک شاخه دیگر نیز قیام سادات علوی و شاخه دیگر تمام مخالفتهایی است که جامعه مسلمین با ظلم داشتند و همچنان ادامه دارد. اگر غدیر بهوقوع نمیپیوست تمام اتفاقات، اسیر طاغوت میشد. خداوند در قرآن میفرماید: «اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِيَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ؛ خداوند سرور كسانى است كه ايمان آوردهاند آنان را از تاريكیها به سوى روشنايى به در مىبرد و كسانى كه كفر ورزيدهاند سرورانشان [همان عصيانگران] طاغوتند كه آنان را از روشنايى به سوى تاريكیها به در مىبرند آنان اهل آتشند كه خود در آن جاودانند.» (سوره بقره/ آیه 257)
اولیای کفار، طاغوت است. اگر غدیر اتفاق نمیافتاد، سراسر دنیا مانند جزیره اپستین میشد و کفار بر مردم حکومت میکردند. در طول تاریخ میلیاردها انسان بعد از واقعه غدیر در دنیا کار خوب انجام دادند و هر اتفاقی که بعد از آن افتاده از سوی کسانی بوده که در سوی دیگر غدیر بودند.
اگر انسان الهی حاکم مطلق جهان هستی بود اقتصاد، فرهنگ و امنیت مردم تأمین میشد، مسیر هدایت تنها مربوط به دنیا نیست و تمام مؤمنانی نیز که به مقصود ابدی رسیدند بهواسطه غدیر است. اگر غدیر نبود مسیر سعادت مردم هرگز باز نمیشد و مهدویت اتفاق نمیافتاد و مسیر تاریخ تغییر میکرد و آینده دنیای مردم که با مهدویت تضمین شده مشخص نبود.
بنابراین، غدیر تضمینکننده ظهور و مسیر نجات انسان در عالم آخرت است و در غدیر شاخص به مردم معرفی شد که شاخص مانند خطکشی است که مسیر حق و باطل را بهواسطه آن میتوان تشخیص داد؛ قرآن میفرماید: «يَوْمَ نَدْعُو كُلَّ أُنَاسٍ بِإِمَامِهِمْ فَمَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِيَمِينِهِ فَأُولَئِكَ يَقْرَءُونَ كِتَابَهُمْ وَلَا يُظْلَمُونَ فَتِيلًا؛ روزى كه هر گروه از مردم را با امامشان فراخوانيم، كسانى كه كارنامهشان به دست راستشان داده شود، كارنامه خود را شادمانه میخوانند و به آنان به اندازه ذره ناچيزى هم ستم نرود.» (سوره اسراء/ آیه 71)
این مسئله اصطلاحی نیست که عموم مردم آن را اختراع کرده باشند بلکه در روایات اهل بیت(ع) آمده است. روایاتی داریم که گفته شده عید غدیر، عیدالله الاکبر است یعنی عید بزرگ الهی معرفی شده است، اینکه پیغامهای مهمی از سوی بزرگان اسلام در این روز ابلاغ شده به دستور خداوند سبحان بوده است.
اعیادی داریم که مردم براساس سلایق خود آن روز را عید مینامند، اما عید غدیر را خداوند سبحان عید نامیده است و تنها مخصوص مسلمانان نیست. عیدالله الاکبر یعنی بزرگترین عید خداوند یعنی روزی که برکات الهی و رحمتهای الهی و تکلیف هدایت مردم مشخص میشود.
خداوند در آیه سوم سوره مبارکه «مائده» میفرماید: «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی وَ رَضِیتُ لَکُمُ الإِسْلاَمَ دِینا؛ روزی که دین به کمال خود رسید و نعمت بر بندگان تمام و دین اسلام بهعنوان دین امت معرفی شد.»
پیامبر اکرم(ص) در غدیر مردم را مأمور کرد که بگویید آن چه را گفتم شنیدید. مردم تبریک گفتند و دست دادند. بنابراین، پیامبر اکرم(ص) در غدیر از مردم میثاق یعنی پیمان بسیار محکم گرفت. گفته شده که در امتهای پیشین هم از مردم میثاق گرفته شده که ایمان بیاورند که پیغمبر آخرالزمان و اوصیای پیامبر ادامهدهنده راه هستند.
آیات متعددی از قرآن داریم که میفرمایند: «الَّذِینَ یُوفُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ» یعنی کسانی هستند که به عهد خود وفا میکنند و میثاق را نقض نمیکنند. همچنین آیاتی داریم که میفرماید: «يَنْقُضُونَ عَهْدَهُمْ» یعنی عهد الهی را نقض میکنند. خدای سبحان این روز را عید دانسته و رحمت خود را مشمول امت کرده و اسلام مورد رضایت را به مردم معرفی کرده است.
انتهای پیام