تقیه، راهبرد امام کاظم(ع) برای حفظ انسجام جامعه شیعی بود

حجت‌الاسلام والمسلمین سعید علیزاده، عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز، در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا از آذربایجان‌شرقی با اشاره به جایگاه علمی و معرفتی امام موسی کاظم(ع) اظهار کرد: شرایط سیاسی حاکم بر جامعه اسلامی در دوران امامت آن حضرت موجب شده بود بخش زیادی از دانش و فضایل ایشان کمتر در معرض شناخت عمومی قرار گیرد، اما امام(ع) با بهره‌گیری از مناظرات علمی و پاسخگویی به پرسش‌های اندیشمندان، حقیقت علم امامت را برای مردم تبیین می‌کردند.

وی افزود: امام کاظم(ع) در مناظرات مختلف به سؤالات دانشمندان یهودی و مسیحی پاسخ می‌دادند و استدلال‌های دقیق ایشان موجب اقناع مخاطبان و آشنایی بیشتر آنان با معارف اسلامی می‌شد. این مناظرات تنها به اثبات جایگاه علمی امام محدود نبود، بلکه بخشی از معارف عمیق امامت و ولایت نیز از طریق آن برای جامعه آشکار می‌شد.

علیزاده با اشاره به شرایط خاص دوران امامت امام کاظم(ع) تشریح کرد: آن حضرت در کنار تبیین معارف دینی، با جریان‌های فکری منحرف نیز مواجه بودند و با روشنگری و پاسخ به شبهات، از اصالت آموزه‌های اسلامی پاسداری می‌کردند.

این استاد حوزه و دانشگاه همچنین تقیه را یکی از مهم‌ترین شیوه‌های مدیریتی و اجتماعی امام کاظم(ع) دانست و گفت: این روش موجب حفظ انسجام جامعه شیعی و کاهش فشارهای سیاسی بر پیروان اهل‌بیت(ع) می‌شد و نقش مهمی در تداوم فعالیت‌های فرهنگی و دینی آن حضرت داشت.

وی در تحلیل جایگاه علمی امام هفتم تصریح کرد: آن امام همام با تکیه بر دانش گسترده و ارتباطات عمیق با اقشار مختلف، توانستند در سخت‌ترین شرایط نظارت، شبکه‌ای از معرفت را در سراسر جهان اسلام گسترش دهند. 

علیزاده افزود: امام موسی کاظم(ع) با تکیه بر علم، مرزهای سخت زندان و نظارت را شکستند. ایشان به ما آموختند که وقتی دسترسی به قدرت سیاسی محدود است، باید بر قدرت معرفتی متمرکز شد. این همان استراتژی ترویج علم و اخلاق است که زیربنای هر انقلاب یا تحول اجتماعی بزرگی را می‌سازد.

عضو هیئت علمی دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تبریز معتقد است که پیوند میان «حوزه» و «دانشگاه» در حقیقت همان بازخوانی سیره امام کاظم(ع) است؛ یعنی تلفیق ایمان قلبی با استدلال‌های عقلانی برای اقناع جامعه و مقابله با شبهات.