
به قلم عباسعلی رهبر، عضو هیئت علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
یکی از موضوعات مهم در ادبیات جامعهشناسی سیاسی، مسئله تابآوری ملی با رویکرد شناخت جامعه است. وقتی از تابآوری ملی سخن میگوییم، منظور این است که یک کشور و یک ملت در کنار دولت خود چگونه میتوانند با چالشها و بحرانها مقابله کنند و ثبات اجتماعی، اقتصادی و سیاسی را نهتنها حفظ، بلکه تقویت کنند. تابآوری به معنای آن است که جامعه بتواند پس از مواجهه با بحرانها، ظرفیت بازسازی سریع خود را حفظ کند و از همین ظرفیت برای پیشرفت، توسعه و مقابله با تهدیدها، چه تهدیدهای طبیعی و چه بحرانهای خودساخته بشری، بهره ببرد.
بر همین اساس است که رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله العظمی امام سید مجتبی خامنهای، در پیام خود به مناسبت سیوهفتمین سالگرد ارتحال حضرت امام خمینی(ره)، نکتهای بسیار مهم را مطرح فرمودند. ایشان با اشاره به شرایط کنونی کشور تأکید کردند که دشمن پس از آنکه در مصاف با فرزندان دلاور این سرزمین در میدانهای مختلف با شکست مواجه شده و چه در عرصه نظامی و چه در میدانهای اجتماعی و سیاسی، تحقیر معناداری را تجربه کرده است، اکنون به دنبال بهرهگیری از جنگ ترکیبی است.
رهبر معظم انقلاب با دقت و شناخت کامل، دو نقطه اصلی تمرکز دشمن در این جنگ ترکیبی را تبیین کردند؛ نخست، تابآوری مردم و دوم، ایجاد خطا در دستگاه محاسباتی مسئولان کشور. این دو محور، اهداف اصلی دشمن برای ضربه زدن به اقتدار ملی جمهوری اسلامی ایران محسوب میشوند.
نکته بسیار مهم آن است که ابزار این حرکت مذبوحانه دشمن نیز کاملاً مشخص است. دشمن تلاش میکند از طریق ایجاد تردید، یأس، بدبینی و اختلاف در جامعه به اهداف خود دست یابد. گاهی این تردیدها و اختلافها از سوی دشمنان آشکار مطرح میشود و گاهی ممکن است از زبان برخی افراد ناآگاه یا کسانی که به ابعاد مسئله توجه کافی ندارند، بازتاب پیدا کند. از همین رو، رهبر معظم انقلاب بر ضرورت ایستادگی، انسجام، اعتماد متقابل و پرهیز از همصدایی با دشمن تأکید فرمودند.
همصدایی با دشمن زمانی رخ میدهد که در جامعه تردید ایجاد شود، ترس گسترش یابد و یأس بر افکار عمومی سایه بیفکند. در چنین شرایطی، جامعه از درون دچار فرسایش میشود و دشمن میتواند به اهداف خود نزدیک شود. در حالی که تجربههای اخیر نشان داده است که ملت ایران و جبهه مقاومت در برابر فشارها و تهدیدها نهتنها عقبنشینی نکردهاند، بلکه با قدرت و اقتدار بیشتری در صحنه حاضر شدهاند.
همانگونه که در تحولات اخیر منطقه مشاهده شد، زمانی که به ساحت مقاومت و محور مقاومت تعرض صورت گرفت، ایران مقتدر چه در میدان و چه در عرصه نبرد، توانایی و ظرفیت خود را به نمایش گذاشت و در مدت کوتاهی دشمن را در شرایط استیصال قرار داد؛ بهگونهای که همان دشمنان بار دیگر درخواست توقف درگیری و آتشبس را مطرح کردند. این نشان میدهد که ایران اسلامی در زمان لازم میجنگد، در زمان مناسب مذاکره میکند و هرگاه ضرورت اقتضا کند، با اقتدار در صحنه حضور مییابد.
از این رو، تلاش برای القای یأس، ناامیدی و تضعیف اعتماد عمومی در جامعه ایران مقتدر، بخشی از همان جنگ ترکیبی دشمن است که با هدف کاهش تابآوری ملی دنبال میشود. در مقابل، ملت ایران با حفظ روحیه امید، اعتماد و انسجام، این راهبرد دشمن را خنثی کرده است.
نکته مهم دیگری که در این زمینه باید مورد توجه قرار گیرد، تأکیدات گذشته رهبر شهید انقلاب درباره مسئله تابآوری نظام اسلامی است. ایشان سالها پیش فرمودند که مهمتر از پدید آمدن نظام اسلامی، حفظ و تداوم آن است و این امر بدون برخورداری از تابآوری ملی امکانپذیر نخواهد بود. رهبر شهید انقلاب در سال ۱۳۹۸ نیز با نگاهی دقیق و واقعبینانه به ظرفیت ملت ایران اشاره کردند و فرمودند که ناظران جهانی از میزان مقاومت و پایداری مردم ایران در برابر فشارهای دشمنان شگفتزده هستند.
قائد شهید تصریح کردند که اگر تنها بخشی از فشارهایی که بر ملت ایران وارد شده، بر برخی ملتهای دیگر تحمیل میشد، آن جوامع دچار فروپاشی میشدند اما ملت ایران با صلابت و استواری در برابر این فشارها ایستاده است. امروز نیز میتوان مشاهده کرد که همان روحیهای که در سالهای گذشته مورد تأکید قرار گرفته بود، در جامعه ایران همچنان زنده و پویاست و مردم با بصیرت، آگاهی و قدرت تحلیل خود، نقش مهمی در حفظ ثبات و اقتدار کشور ایفا میکنند.
البته در این میان، نقش خواص، نخبگان، اصحاب رسانه، اصحاب هنر، اندیشمندان و مسئولان کشور بسیار مهم و تعیینکننده است. این گروهها باید قدر این سرمایه عظیم اجتماعی را بدانند و برای حفظ و تقویت آن تلاش مضاعف داشته باشند. اختلافنظرها و تفاوت دیدگاهها در روشها و راهکارهای اجرایی امری طبیعی است اما نباید اجازه داد این اختلافها به سطح جامعه کشیده شود و به ابزاری برای سوءاستفاده دشمن تبدیل شود.
همه ظرفیتهای کشور باید در مسیر تقویت امنیت، ثبات، آرامش و اقتدار ملی به کار گرفته شوند تا ملت بزرگ ایران، ملتی که امروز مورد احترام آزادگان جهان است و بسیاری از ملتهای مستقل به آن افتخار میکنند، بتواند با قدرت مسیر پیشرفت خود را ادامه دهد.
باید یادآور شد که رهبر معظم انقلاب اسلامی، آیتالله سید مجتبی حسینی خامنهای در این پیام بر نقش اعتماد به وعدههای الهی، توجه به حضرت ولیعصر(عج)، حرکت در مسیر اسلام ناب محمدی(ص)، بهرهگیری از عقلانیت اسلامی، خردورزی، عدالت و مقاومت هوشمندانه تأکید کردند. این عناصر در کنار یکدیگر میتوانند ضامن افزایش تابآوری ملی و خنثیسازی راهبرد دشمن در جنگ ارادهها باشند.
امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند حفظ وحدت، تقویت امید اجتماعی، اعتماد متقابل و تکیه بر ظرفیتهای عظیم ملت ایران هستیم؛ ظرفیتهایی که بارها در بزنگاههای حساس تاریخی کشور را از گردنههای دشوار عبور دادهاند و همچنان مهمترین پشتوانه اقتدار جمهوری اسلامی ایران به شمار میروند.
انتهای پیام