نقش‌آفرینی حوزویان در فعالیت‌های فرهنگی و شبکه‌سازی تشکل‌های مردمی

به گزارش ایکنا از قم، همایش «حوزه علمیه سرآمد و پیشرو؛ از پیام راهبردی تا کنش اجتماعی مردمی» امروز چهارشنبه ۲۰ خرداد از ساعت ۸ صبح آغاز شد و تا ساعت ۱۷ ادامه داشت.

نوبت عصر این همایش ابتدا با گفت‌وگو و تبادل نظر  درباره شبکه‌سازی تشکل‌های مردم نهاد حوزوی، نحوه ارتباط تشکل‌ها با مدیریت حوزه و نقش حکمرانی و ارتباط با تشکل‌ها و حمایت از آنها شروع شد.

ظرفیت مسجد و تجمعات شبانه مردمی برای تحقق بخشیدن به فعالیت‌های فرهنگی

در آغاز حجت‌الاسلام سید محمد آقامیری، عضو شورای شهر تهران در همایش «حوزه علمیه سرآمد و پیشرو؛ از پیام راهبردی تا کنش اجتماعی مردمی» که امروز چهارشنبه ۲۰ خرداد در مجتمع یاوران مهدی برگزار شد، اظهار کرد: در دوره کرونا برای پررنگ کردن نقش مساجد میان مردم، نهضت دیدارهای مردم و مسئولین شکل گرفت، این کار تا دوره آقای زاکانی ادامه یافت و قرار شد هر شهردار حداقل هفته‌ای یکبار در مسجد دیدار مردمی داشته باشد.

وی ادامه داد: در ادامه کمیسیونی به اسم توسعه و گسترش فضای فرهنگی شهر تشکیل شد که در این کمیسیون بودجه برای ساخت و بازسازی مساجد تهران در نظر گرفته شد و تاکنون بیش از ۱۸۰۰ میلیارد تومان برای ساخت مساجد تخصیص اعتبار دادیم. همانطور که می‌دانید شهرداری تهران مسئولیت رسمی در بحث مرمت آسیب‌های جنگ تحمیلی سوم نداشت، اما گروه‌های جهادی به میدان آمدند و با همکاری این گروه‌ها اقدامات موثری در جهت بازسازی و مرمت مناطق آسیب دیده انجام شد.

آقامیری افزود: بیش از ۷ هزارنفری که خانه‌هایشان در جنگ رمضان آسیب دیده بود، در هتل‌های تهران اسکان داده شدند که هزینه ماهانه این تعداد بالغ بر هزار میلیارد تومان می‌شود، وضعیت روحی این خانواده‌ها در اوایل جنگ مناسب نبود و از طلاب خواستیم که برای روحیه بخشی به آسیب دیدگان جنگ رمضان به هتل‌ها بیایند که بسیار تاثیرگذار بود. طرح تربیتی «آرمان علی وردی» نیز از دیگر طرح‌های تاثیرگذار حوزه علمیه است که در ابتدا ۱۱ مسجد و دو دبیرستان پسرانه و دخترانه را در بر می‌گرفت که این طرح با افزایش استقبال مردمی، به بیش از ۸۰۰ مسجد و ۳۰۰ هزار دانش آموز رسید.

وی یادآور شد: همچنین نباید از ظرفیت تجمعات شبانه مردمی غافل شد، در تهران بالغ بر ۱۲۰ میدان اصلی وجود دارد که مردم هر شب به میدان‌ها می‌آیند و موکب‌های مردمی و فعالیت‌های فرهنگی جریان دارد.اگر تجمعات کمرنگ شود دیگر نمی‌توان مردم را با هیچ فراخوانی به میدان آورد، بنابراین حوزویان و طلاب باید از این ظرفیت بزرگ استفاده کنند.

ارتباطات حوزه و نظام فراتر از روابط اداری و سازمانی است

در ادامه حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی رجائی‌نیا، مسئول مرکز ارتباطات حوزه‌های علمیه و نظام با بیان اینکه روحانیت به دو شیوه اصلی در نظام و جامعه ایفای نقش می‌کند، اظهار کرد: بخشی از روحانیون با پذیرش مسئولیت‌های رسمی در ساختارهای حاکمیتی، در دستگاه‌های مختلف اجرایی، تقنینی، قضایی، دانشگاهی و فرهنگی مشغول خدمت هستند و نقش مؤثری در پیشبرد امور کشور ایفا می‌کنند.

رجائی‌نیا ادامه داد: هرچند شمار روحانیون حاضر در بخش‌های مختلف نظام محدود است، اما همین جمع اندک به دلیل حضور در جایگاه‌های مهم و تخصصی، آثار و دستاوردهای قابل توجهی را رقم زده‌اند. با این حال، در زمینه انعکاس و معرفی فعالیت‌های این قشر، کم‌کاری‌هایی وجود داشته و ظرفیت‌های آنان آن‌گونه که شایسته است به جامعه معرفی نشده است.

وی با اشاره به حضور روحانیون در دانشگاه‌ها به عنوان اعضای هیئت علمی، مسئولیت‌های مدیریتی در دستگاه‌های دولتی و فعالیت در بخش‌های مختلف قوه قضائیه، تصریح کرد: این مجموعه بخشی از ظرفیت عظیم روحانیت کشور را تشکیل می‌دهد که خدمات ارزشمندی را در حوزه‌های تخصصی ارائه می‌کنند.

مسئول مرکز ارتباطات حوزه‌های علمیه و نظام با اشاره به بخش دیگری از فعالیت‌های روحانیت، گفت: گروهی از روحانیون و طلاب بدون ورود به ساختار رسمی کشور، از طریق راه‌اندازی تشکل‌های مردمی، مؤسسات فرهنگی، گروه‌های جهادی و نهادهای اجتماعی به فعالیت مشغول هستند و در عرصه‌های مختلف خدمات گسترده‌ای ارائه می‌دهند.

وی افزود: با وجود اهمیت این فعالیت‌ها، ارتباط منسجم و وثیقی میان حوزه‌های علمیه و این مجموعه‌های مردمی شکل نگرفته است. البته معاونت‌های مختلف حوزه متناسب با مأموریت‌های خود با برخی از این مجموعه‌ها در ارتباط هستند، اما به نظر می‌رسد در سطح مدیریت کلان حوزه هنوز ارتباط و همکاری مطلوب و سازمان‌یافته‌ای با این ظرفیت‌ها برقرار نشده است.

رجائی‌نیا تصریح کرد: امیدواریم با برنامه‌ریزی‌های جدید، این خلأ برطرف شود و زمینه تعامل مؤثرتر میان حوزه‌های علمیه و مجموعه‌های فعال مردمی فراهم آید. ارتباطات در حوزه همانند سایر نهادها صرفا به روابط اداری و سازمانی محدود نمی‌شود، بلکه از عمق و گستردگی بیشتری برخوردار است.

مسئول مرکز ارتباطات حوزه‌های علمیه و نظام ادامه داد: علاوه بر ارتباطات رسمی حوزه با دستگاه‌ها و نهادهای مختلف کشور و نیز ارتباطات غیر رسمی طلاب با بدنه جامعه، مدیریت کلان حوزه باید با نگاهی جامع‌تر و عمیق‌تر به موضوع ارتباطات ورود کند و این ظرفیت عظیم را به‌صورت هدفمند سامان دهد.

تشکل‌های مردمی؛ زمینه‌ساز جامعه مدنی اسلامی

رجائی‌نیا با اشاره به جایگاه تشکل‌های مردمی در نظام‌های حکمرانی، افزود: امروز در سطح جهانی، تشکل‌های مردمی نقش بسیار مهمی در فرآیندهای حکمرانی ایفا می‌کنند و شبکه‌های اجتماعی و مردمی از ظرفیت و تأثیرگذاری قابل توجهی برخوردارند. در جوامع غربی از این مفهوم با عنوان «جامعه مدنی» یاد می‌شود، اما در حکمرانی اسلامی باید بر اساس مبانی و ارزش‌های خود، تشکل‌های مردمی را توسعه داده و تقویت کنیم تا زمینه شکل‌گیری جامعه مدنی اسلامی فراهم شود.

مسئول مرکز ارتباطات حوزه‌های علمیه و نظام ادامه داد: رویکرد این بخش از فعالیت‌های مرکز نیز ناظر به همین موضوع است؛ یعنی تقویت ارتباط با تشکل‌های مردمی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های آنان در مسیر پیشرفت و حل مسائل جامعه.

رجائی نیا با اشاره به تنوع فعالیت‌های تشکل‌های حوزوی، گفت: در میان این تشکل‌ها، مجموعه‌هایی وجود دارند که توسط حوزویان شکل گرفته‌اند و می‌توان آن‌ها را در پنج یا شش عرصه مختلف دسته‌بندی کرد.

وی یادآور شد: برخی از این تشکل‌ها رویکردی جامع دارند و در حوزه‌های مختلفی همچون آموزش و پرورش، تأسیس و اداره مدارس، فعالیت‌های دانشگاهی، اقدامات جهادی، عرصه سلامت، محرومیت‌زدایی و سایر حوزه‌های اجتماعی فعالیت می‌کنند. البته طبیعی است که فعالیت در عرصه‌های متعدد با محدودیت‌ها و چالش‌هایی همراه باشد.

رجایی‌نیا افزود: در مقابل، برخی تشکل‌ها و گروه‌های جهادی به‌صورت تخصصی در یک حوزه مشخص فعالیت می‌کنند. بنابراین ما با هر دو نوع تشکل، یعنی مجموعه‌های چندمنظوره و تشکل‌های تخصصی، مواجه هستیم.

وی با تأکید بر لزوم ایجاد ارتباط منسجم میان این مجموعه‌ها اظهار کرد: ضروری است این تشکل‌ها به‌صورت هدفمند سازماندهی شوند و ارتباطی وثیق و مستمر میان آن‌ها برقرار شود. حوزه نیز باید تا آنجا که در توان دارد، از این مجموعه‌ها حمایت معنوی و در صورت امکان حمایت‌های مادی به عمل آورد.

رجائی‌نیا شبکه‌سازی میان تشکل‌های مردمی را از اولویت‌های مهم دانست و بیان کرد: یکی از اهداف اصلی، ایجاد بستری برای تعامل و هم‌افزایی میان تشکل‌هاست تا هر یک بتوانند از ظرفیت‌ها، تجربیات و امکانات سایر مجموعه‌ها بهره‌مند شوند.

مسئول مرکز ارتباطات حوزه‌های علمیه و نظام افزود: ممکن است برای تحقق این هدف، نیازمند ایجاد برخی زیرساخت‌ها و سازوکارهای ارتباطی باشیم. امیدواریم با پیشنهادهای دقیق، کارشناسی و عمیقی که از سوی فعالان این عرصه ارائه خواهد شد، بتوانیم به اهداف پیش‌بینی‌شده در فلسفه برگزاری این نشست دست یابیم.

رجائی‌نیا در پایان با اشاره به برنامه‌ریزی برای ادامه این جلسات گفت: به نظر می‌رسد در نشست‌های آینده باید جلسات تخصصی‌تری برگزار شود تا تشکل‌هایی که در حوزه‌های مشخص و تخصصی فعالیت می‌کنند، بتوانند در کنار یکدیگر به تبادل نظر و تجربه بپردازند.

یادآور می‌شود، بیانیه پایانی این همایش نیز قرائت شد.