محمدعلی انصاری:
غفلت از حسابرسی الهی، زمینهساز ضایع کردن حقوق مردم است
صاحب تفسیر مشکاة با اشاره به آیات سوره مطففین، گفت: ریشه بسیاری از رفتارهای نادرست اجتماعی از جمله ضایع کردن حقوق مردم به دلیل ضعف باور به قیامت و حسابرسی الهی است زیرا هنگامی که انسان خود را در برابر عدل الهی پاسخگو نداند، زمینه برای کمفروشی و کوتاهی در رعایت حقوق دیگران فراهم میشود.
به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدعلی انصاری مفسر قرآن کریم و صاحب تفسیر مشکاة در ادامه سلسله مباحث تفسیری خود درباره آیات سوره مطففین که محتوای آن از طریق کانالهای مجازی منتسب به وی منتشر میشود به بررسی ریشههای قرآنی پدیده تطفیف(کمفروشی) و آثار معنوی اعمال انسان پرداخت و با اشاره به آیات ابتدایی این سوره اظهار کرد: قرآن کریم در آغاز سوره مطففین با لحنی هشداردهنده به مسئله کمفروشی و ضایع کردن حقوق مردم میپردازد و کسانی را نکوهش میکند که در تعامل با دیگران، حقوق خود را کامل مطالبه میکنند اما هنگام ادای حق دیگران کوتاهی میورزند.وی افزود: مسئله کمفروشی تنها به حوزه دادوستد کالا محدود نمیشود بلکه میتوان آن را در عرصههای مختلف زندگی اجتماعی، خدماتی، اخلاقی و حتی روابط انسانی مشاهده کرد؛ در واقع هرجا که انسان از حق دیگران بکاهد یا در انجام مسئولیت خود کوتاهی کند بهنوعی مصداقی از تطفیف شکل گرفته است.
انصاری با بیان اینکه قرآن ریشه چنین رفتارهایی را تبیین کرده است، تصریح کرد: از منظر قرآن کریم منشأ اصلی اینگونه رفتارها ضعف یا فقدان باور جدی به قیامت و حسابرسی الهی است. هنگامی که انسان باور عمیق به حضور در پیشگاه عدل الهی و پاسخگویی نسبت به اعمال خود نداشته باشد زمینه برای ضایع کردن حقوق دیگران و رفتارهای نادرست فراهم میشود.
وی ادامه داد: پس از بیان این نکته، قرآن کریم با تعبیر «كَلَّا» این پندار نادرست را رد میکند و به حقیقتی مهم درباره سرنوشت انسانها در آخرت اشاره دارد. در ادامه آیات، سخن از گروهی به میان میآید که از آنها با عنوان «فُجّار» یاد شده است؛ کسانی که حدود الهی را میشکنند، حرمتها را نادیده میگیرند و حریم خداوند و بندگان او را پاس نمیدارند.
این مفسر قرآن کریم بیان کرد: قرآن درباره سرنوشت این گروه میفرماید کارنامه اعمال آنها در «سِجّین» قرار دارد؛ جایگاهی که نشاندهنده شرایطی سخت و دشوار برای آنها است. این تعبیر نشان میدهد که نتیجه رفتارهای انسان در دنیا، در حقیقتِ وجودی او و در سرنوشت اخرویاش انعکاس مییابد.
انصاری به تفسیر آیه «كَلَّا بَلْ رَانَ عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ مَا كَانُوا يَكْسِبُونَ» پرداخت و گفت: قرآن در این آیه به یکی از مهمترین آثار گناه و رفتارهای نادرست اشاره میکند. اعمال انسان در طول زندگی به تدریج لایههایی از غبار، زنگار و حجاب بر قلب او مینشاند و مانع از درک حقیقت میشود.
وی افزود: قلب انسان در نگاه معارف اسلامی جایگاه تجلی اسماء و صفات الهی و محل شناخت و معرفت است. این جان باید همچون آیینهای باشد که نور معرفت الهی در آن بتابد و انعکاس آن سراسر وجود انسان را روشن سازد. از همین رو در روایات نیز آمده است که «القَلبُ حَرَمُ اللّهِ فَلا تُسكِن حَرَمَ اللّهِ غَيرَ اللّهِ»؛ یعنی دل حرم الهی است و سزاوار نیست که غیر خدا در آن جای گیرد.
صاحب تفسیر مشکاة ادامه داد: هنگامی که انسان در مسیر عصیان، طغیان و رفتارهای ناپسند قرار میگیرد، این قلب الهی بهتدریج در حجاب و تیرگی فرو میرود. قرآن کریم برای توصیف این حالت از تعابیری همچون «رین»، «طبع» و «قفل» استفاده میکند که هرکدام بیانگر نوعی بسته شدن و پوشیده شدن حقیقت در قلب انسان است.
وی با اشاره به آیه «وَلَكِنْ تَعْمَى الْقُلُوبُ الَّتِي فِي الصُّدُورِ» اظهار کرد: در چنین شرایطی نابینایی واقعی نه در چشم ظاهری بلکه در قلب انسان رخ میدهد. وقتی قلب انسان دچار کوری معنوی شود از درک حقایق، شناخت راه درست و ارتباط با معارف الهی محروم میشود و این از غمانگیزترین حالات برای انسان است.
انصاری به آیه «كَلَّا إِنَّهُمْ عَنْ رَبِّهِمْ يَوْمَئِذٍ لَمَحْجُوبُونَ» اشاره کرد و گفت: قرآن کریم در ادامه این بحث، سرنوشت چنین افرادی را در قیامت بیان میکند و میفرماید آنها در آن روز از پروردگار خود در حجاب خواهند بود. محرومیت از قرب الهی و قرار گرفتن در حجاب نسبت به پروردگار یکی از دردناکترین سرنوشتهایی است که قرآن برای انسان ترسیم میکند چراکه نتیجه همان حجابهایی است که انسان در دنیا با اعمال و رفتار خود بر قلب خویش ایجاد کرده است.
انتهای پیام 
