قیام امام حسین(ع)؛ مکتبی فراتر از مرزها

علی اکبری‌چناری، پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان‌رضوی با اشاره به ابعاد جهانی محبت و ارادت به امام حسین(ع) اظهار کرد: عشق به امام حسین(ع) مرزهای جغرافیایی، دینی و فرهنگی را نمی‌شناسد و همین محبت عمیق است که هر سال انسان‌هایی از اقصی نقاط جهان را فارغ از هر دین، مذهب و مکتبی در میعادگاهی عظیم به‌نام اربعین گرد هم می‌آورد که در واقع جلوه‌ای از همبستگی انسانی حول محور ارزش‌هایی همچون عدالت‌خواهی، آزادگی و ایستادگی در برابر ظلم است؛ ارزش‌هایی که در قیام امام حسین(ع) به زیباترین شکل تجلی یافت.

وی ادامه داد: قیام امام حسین(ع) صرفاً یک واقعه تاریخی محدود به زمان و مکان خاص نیست، بلکه مکتبی زنده و الهام‌بخش برای همه نسل‌ها است. آن حضرت در شرایطی قیام کرد که ارزش‌های اصیل انسانی و دینی در معرض تحریف و نابودی قرار گرفته بود. امام حسین(ع) با نثار جان خود و یارانش نشان داد که حفظ کرامت انسانی و پاسداری از حقیقت حتی اگر به بهای جان باشد ارزشی والاست، از همین رو تا زمانی که انسانیت زنده است، عشق و ارادت به آن حضرت نیز هر روز فزون‌تر می‌شود و هرگز خاموش نخواهد شد.

پژوهشگر بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی با بیان اینکه قیام عاشورا الگویی جاودان برای مبارزه با ظلم و بی‌عدالتی است، افزود: امام حسین(ع) در برابر یزید زمان خویش ایستاد و با شهادت خود دین خدا را احیا کرد، از این‌رو تا زمانی‌که نام خداوند باقی است، نام حسین(ع) و مکتب او نیز زنده خواهد ماند. در حقیقت حرکت آزادگان جهان در برابر ستمگران و امتناع آن‌ها از تسلیم در برابر ظلم ادامه همان مسیر نورانی است که امام حسین(ع) بنیان نهاد.

وی با تأکید بر اینکه ارادت به امام حسین(ع) محدود به مسلمانان نیست، تصریح کرد: انسان‌های آزاده از ادیان و مذاهب مختلف نیز شیفته شخصیت و قیام آن حضرت هستند و پیام عدالت‌طلبانه و انسانی عاشورا را الهام‌بخش می‌دانند و هر ساله جلوه‌هایی از این ارادت جهانی را می‌توان در آیین‌های سوگواری محرم و به‌ویژه در راهپیمایی عظیم اربعین مشاهده کرد؛ مراسمی که در آن میلیون‌ها انسان از ملیت‌ها و ادیان گوناگون در کنار یکدیگر گرد هم می‌آیند.

این پژوهشگر با اشاره به آثار و دیدگاه‌های اندیشمندان غیرمسلمان درباره امام حسین(ع) گفت: در طول تاریخ، متفکران بسیاری از ادیان مختلف درباره عظمت شخصیت و قیام سیدالشهدا(ع) سخن گفته‌اند و آثار متعددی در این زمینه نگاشته‌اند. از جمله «انتون بارا» کشیش و نویسنده مسیحی که در کتاب «الحسین فی الفکر المسیحی»  که به فارسی با عنوان «حسین در اندیشه مسیحیت» ترجمه شده است، به بررسی جایگاه امام حسین(ع) در نگاه مسیحیان پرداخته است. او در این کتاب ضمن تحلیل علل قیام عاشورا، بارها از شخصیت والا و کم‌نظیر امام حسین(ع) یاد کرده و آن حضرت را گوهر جاودان ادیان الهی معرفی می‌کند.

اکبری‌چناری ادامه داد: کریس هیور، دیگر اندیشمند مسیحی نیز در سخنان خود تأکید می‌کند که امام حسین(ع) در مقام «سیدالشهدا» الگویی برای همه انسان‌ها در تسلیم کامل در برابر اراده الهی است و زندگی و شهادت آن حضرت نمونه‌ای برجسته از عبودیت خالص و ایمان راستین به‌شمار می‌رود، همچنین «موریس دوکبری» از دیگر اندیشمندان مسیحی امام حسین(ع) را الگویی برای آزادگان جهان در ایستادگی در برابر ظلم و طغیان معرفی می‌کند. وی با الهام از سخنان آن حضرت می‌گوید: «حسین علیه‌السلام زیربار استعمار نرفت پس ما نیز باید روش او را سرمشق قرار دهیم و برای رهایی از سلطه ستمگران، مرگ با عزت را بر زندگی با ذلت ترجیح دهیم».

وی به دیدگاه اندیشمندان غیرمسیحی اشاره کرد و گفت: تامداس توندون، اندیشمند هندو نیز درباره شخصیت امام حسین(ع) و قیام شجاعانه ایشان می‌نویسد: «شهادت امام حسین(ع) از همان زمان کودکی تأثیری عمیق و اندوه‌بار بر من گذاشت». به باور وی فداکاری‌هایی همچون شهادت سیدالشهدا(ع) موجب ارتقای سطح فرهنگ و وجدان بشری می‌شود و یاد و خاطره چنین فداکاری‌هایی باید همواره زنده نگه داشته شود.

این پژوهشگر با اشاره به سخنان مهاتما گاندی اظهار کرد: رهبر بزرگ مردم هند نیز با مطالعه زندگی امام حسین(ع) و بررسی واقعه کربلا به این نتیجه رسیده است که اگر ملتی بخواهد به پیروزی و رهایی دست یابد، باید از سرمشق آن حضرت پیروی کند. گاندی بیان می‌کند که مبارزه امام سوم شیعیان برای حقیقت و عدالت الهام‌بخش حرکت‌های آزادی‌خواهانه در سراسر جهان بوده است.

وی افزود: توماس ماساریک، اندیشمند و سیاستمدار معروف نیز پس از اشاره به مصائب حضرت مسیح(ع) و امام حسین(ع) با مقایسه این دو واقعه تاریخی می‌نویسد: مصائبی که بر مسیح(ع) وارد شد در برابر مصائبی که بر حسین(ع) وارد شد همچون پر کاهی در برابر کوهی عظیم است». توماس کارلایل اندیشمند اسکاتلندی نیز با تأمل در حادثه عاشورا می‌گوید: «حسین(ع) و یارانش ایمانی استوار به خداوند داشتند و نشان دادند که در نبرد حق و باطل، کثرت عددی تعیین‌کننده نیست. او تأکید می‌کند که پیروزی معنوی امام حسین(ع) با وجود یاران اندک، شگفت‌انگیز و الهام‌بخش است.

اکبری‌چناری در پایان گفت: برخی از پیروان ادیان دیگر نیز با حضور در آیین‌های ماه محرم ارادت خود را به امام حسین(ع) نشان می‌دهند. مالخار سانگولا شویلی، اسقف مسیحی، حضور پیروان ادیان مختلف در این مراسم‌ را نشانه‌ای از پیروزی پیام امام حسین(ع) می‌داند و معتقد است آن حضرت نماد عدالت، محبت و همبستگی میان انسان‌ها است. او این آیین‌ها را فرصتی می‌داند تا انسان‌ها فارغ از اختلافات، در کنار یکدیگر قرار گیرند و برای التیام زخم‌ها و دردهای بشری تلاش کنند؛ تجربه‌ای که اگر در زندگی روزمره نیز تداوم یابد می‌تواند جهان را به مکانی امن‌تر، صلح‌آمیزتر و انسانی‌تر تبدیل کند.