برنامهای برای بازرسی آژانس از تأسیسات هستهای آسیبدیده نداریم
سخنگوی وزارت امور خارجه با رد ادعای آغاز گفتوگوهای هستهای و اعزام بازرسان آژانس به تهران، اعلام کرد: جمهوری اسلامی ایران برنامهای برای بازرسی از تأسیسات هستهای آسیبدیده در پی تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی ندارد و روند مذاکرات نیز پس از تهدیدات واشنگتن، تنها از مسیر میانجیها ادامه یافته است.
به گزارش ایکنا، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، امروز سهشنبه دوم تیرماه در نشست خبری هفتگی خود به پرسشهای خبرنگاران درباره موضوعات مختلف سیاست خارجی، پرونده هستهای، داراییهای بلوکهشده ایران و روند مذاکرات پاسخ داد.
وی در ابتدا گفت: در آستانه تاسوعا و عاشورای حسینی قرار داریم؛ روزهایی که در حافظه تاریخی و فرهنگی مردم ایران بهعنوان نماد ایستادگی، آزادگی و مقاومت شناخته میشود. فرهنگ عاشورا در طول قرنها نهتنها در آیینهای دینی، بلکه در شعر، ادبیات و ذهن جمعی این ملت ریشه دوانده و حضوری ماندگار داشته است.
سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد: شهادت سیدالشهدا(ع) و یاران وفادار ایشان، جلوهای عمیق از ترجیح عزت بر ذلت و انتخاب مسیر ایستادگی در برابر ظلم را به نمایش گذاشته است. این آموزه تاریخی، در بزنگاههای مختلف نیز الهامبخش ملت ایران بوده و بهویژه در شرایطی که تحلیلهای صرفاً مادی چشمانداز روشنی ارائه نمیکنند، نقش فرهنگ عاشورا در تقویت روحیه مقاومت و پایداری پررنگتر میشود.
بقایی در پاسخ به ادعاهای مطرحشده از سوی برخی مقامهای آمریکایی درباره آغاز گفتوگوهای هستهای و همچنین اعزام بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تهران، این ادعاها را رد کرد و گفت: تاکنون هیچ دیداری با رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، انجام نشده و اساساً برنامهای نیز برای بازرسی آژانس از تأسیسات هستهای آسیبدیده ایران در پی حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی وجود ندارد. در این زمینه هیچگونه سازوکار، شیوهنامه یا توافق مشخصی تعریف نشده و جمهوری اسلامی ایران همان روال معمول و تعهدات جاری خود را در چارچوب معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (انپیتی) دنبال خواهد کرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه به قطعنامه اخیر شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی اشاره کرد و با قدردانی از کشورهایی که به گفته او در برابر خواستههای آمریکا و برخی کشورهای اروپایی همراهی نکردند، افزود: از دولتهایی که در این روند رویکردی مسئولانه اتخاذ کردند تشکر میکنیم. او بهطور مشخص از رأی منفی روسیه، چین و نیجر بهعنوان موضعی مسئولانه یاد کرد و در عین حال از کشورهایی که به این قطعنامه رأی مثبت دادهاند انتقاد کرد.
وی رفتار دوگانه برخی دولتها در قبال موضوع هستهای ایران را غیرقابل قبول دانست و تأکید کرد: چنین برخوردهایی نه تنها کمکی به حلوفصل مسائل نمیکند، بلکه بر پیچیدگی فضای دیپلماتیک نیز میافزاید.
بقایی در بخش دیگری از این نشست در پاسخ به پرسشی درباره نحوه استفاده از اموال و داراییهای بلوکهشده ایران و نیز ادعاهای مطرحشده از سوی آمریکا در این زمینه، گفت: جمهوری اسلامی ایران درباره نحوه بهرهبرداری از این منابع مالی بر اساس مصالح ملی تصمیمگیری خواهد کرد. برای ایران جای تأمل دارد کشوری که هدفش از جنگ و فشار، از بین بردن تمدن ایران و فروپاشی کشور عنوان میشود، اکنون موضوع را بهگونهای مطرح میکند که گویی نتیجه این فشارها قرار است به ثروتمندتر شدن کشاورزان آمریکایی منجر شود. تصمیمگیری درباره این اموال کاملاً بر اساس منافع کشور انجام میشود و جمهوری اسلامی ایران در استفاده از این داراییها مطابق نیازها و اولویتهای خود عمل خواهد کرد.
وی در ادامه با اشاره به موضوع خرید کالا از محل این منابع مالی توضیح داد: در حوزه واردات کالا، بهویژه در بخشهای مرتبط با نیازهای کشور، وزارت جهاد کشاورزی و سایر دستگاههای ذیربط محدودیتی از این جهت ندارند و هر دستگاهی بر اساس تشخیص و ملاحظات تخصصی خود میتواند نسبت به تأمین نیازهای کشور اقدام کند. عبدالناصر همتی نیز پیشتر درباره سایر ابعاد هزینهکرد داراییهای مسدودشده ایران توضیحاتی ارائه کرده است. نکته اساسی این است که این داراییها اکنون در دسترس ایران قرار گرفته و امکان استفاده آزادانه از آنها برای کشور فراهم شده است؛ بنابراین جمهوری اسلامی ایران در چارچوب مصالح و اولویتهای خود درباره محل مصرف این منابع تصمیم خواهد گرفت.
سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه این نشست درباره نقش کشورهای اروپایی در روند مذاکرات و احتمال حضور آنها در هرگونه توافق نهایی نیز موضعگیری کرد و گفت: عملکرد اروپا در دو سال گذشته باعث شده این کشورها عملاً خود را از متن تحولات کنار بگذارند.
وی با اشاره به روندی که در ادبیات سیاسی با عنوان «اسنپبک» شناخته میشود، اظهار کرد: کشورهای اروپایی در آن مقطع نهتنها تلاش مؤثری برای ایفای نقشی سازنده از خود نشان ندادند، بلکه با رفتاری غیرمسئولانه، بیش از پیش از جایگاه یک بازیگر مؤثر فاصله گرفتند. اکنون افکار عمومی و جامعه جهانی بهخوبی شاهد این رویکرد هستند و اگر اروپا واقعاً تمایل دارد در روندهای آینده نقشی ایفا کند، باید در رفتار و رویکرد خود بازنگری کند. صرف گلایهمندی و انتقادهای لفظی نمیتواند جایگاه از دسترفته اروپا را احیا کند و این کشورها برای بازگشت به نقشآفرینی، ناگزیر از تغییر رفتار هستند.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین درباره علت عدم حضور ایران در نشست چهارجانبه سوئیس توضیح داد: جلسهای با حضور ایران، آمریکا و دو طرف میانجی برگزار شد و این نشست حدود یک ساعت و نیم ادامه داشت. در پایان این بخش از گفتوگوها قرار بر این شد که پس از یک وقفه نیمساعته، نشست ادامه پیدا کند، اما در فاصله همین توقف کوتاه، تهدیداتی از سوی آمریکا مطرح شد که مانع از تشکیل ادامه نشست چهارجانبه شد. پس از آن، ادامه گفتوگوها صرفاً از طریق میانجیها دنبال شد و هیچ تماس مستقیم دیگری میان ایران و آمریکا صورت نگرفت. در آن مقطع، مصلحت در این دیده شد که تبادل پیامها و پیگیری مذاکرات از مسیر میانجیها ادامه پیدا کند.
وی در پاسخ به پرسشی درباره سازوکار جلوگیری از درگیری در لبنان و نیز توافق مرتبط با عقبنشینی نیروهای صهیونیستی از این کشور، با اشاره به ادامه حملات رژیم صهیونیستی پس از آتشبس گفت: از زمان آغاز تفاهم توقف درگیریها تاکنون، تجاوزهای این رژیم علیه لبنان متوقف نشده، در حالی که اساس این توافق بر پایان جنگ استوار بوده و این موضوع یکی از ارکان اصلی آن به شمار میرود. مسئولیت آمریکا در این چارچوب کاملاً مشخص است و هیچ توجیهی برای عدول از آن پذیرفته نیست. بر اساس سازوکار مورد توافق، طرفهایی از جمله آمریکا، ایران و میانجیگران در روند اجرا نقش دارند و دولت لبنان نیز وظیفه نظارت بر اجرای بند نخست تفاهم و جلوگیری از وقوع درگیری نظامی را بر عهده دارد. با این حال ابعاد فنی و اجرایی این سازوکار همچنان نیازمند بررسیهای بیشتر است و موضوع از پیچیدگیهای قابل توجهی برخوردار است.
بقایی در ادامه درباره موضوع فروش نفت ایران و صدور مجوزهای مرتبط اظهار کرد: مجوزی که از سوی وزارت خزانهداری آمریکا صادر شده، از زمان انتشار، قابلیت اجرا داشته و قابل استناد است.
وی همچنین در خصوص ادعاها درباره نقش برخی کشورها در حمله به ایران تصریح کرد: مستندات و شواهد کافی در اختیار داریم که نشان میدهد تعدادی از کشورهای منطقه در جریان تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران نقشآفرینی داشتهاند و این موضوع به صورت جدی در حال ثبت و پیگیری است. او تأکید کرد: هرگونه مشارکت یا حتی تأیید این اقدامات میتواند مسئولیت حقوقی و سیاسی طرفهای دخیل را افزایش دهد، چرا که اقدام صورتگرفته از اساس غیرقانونی بوده و هر کشوری که امکانات یا فضای خود را در اختیار آن قرار داده باشد، باید پاسخگو باشد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به ادعاها درباره گنجاندن موضوع توان موشکی ایران در مذاکرات سوئیس گفت: ظرفیتهای دفاعی و موشکی جمهوری اسلامی ایران هیچگاه موضوع گفتوگوهای مذاکرهای نبوده و اساساً نیز در آینده چنین جایگاهی نخواهد داشت.
وی در واکنش به اظهارات مقامات فرانسوی نیز گفت: چنین مواضعی بیش از آنکه واقعبینانه باشد، نوعی لفاظی سیاسی است. برخی کشورهای اروپایی از یک سو خود را از فرآیندهای اصلی کنار میکشند و از سوی دیگر تلاش میکنند در مسیر آن اختلال ایجاد کنند. این رویکرد برای فرانسه سازنده نیست و اگر خواهان ایفای نقش است، باید در رویکردهای خود بازنگری کرده و به جای رفتارهای تخریبی، سیاستی مبتنی بر همکاری اتخاذ کند.
بقایی درباره داراییهای مسدودشده ایران نیز اظهار کرد: مسئله اصلی برای ما دسترسی به منابع مالی بلوکهشده ملت ایران است و جزئیات اجرایی آن در چارچوب تعهدات طرف آمریکایی تعریف میشود. آنچه اهمیت دارد، تحقق کامل این تعهدات و حصول اطمینان از اجرای آنهاست.
وی درباره عدم حضور ایران در نشست خبری اجلاس چهارجانبه سوئیس گفت: هدف از حضور در این نشست، فعالیت رسانهای یا تبلیغاتی نبود، بلکه پیگیری اجرای تعهدات طرف مقابل مدنظر قرار داشت و هر اقدامی که میتوانست تمرکز بر هدف اصلی را تحتالشعاع قرار دهد، ضرورتی نداشت؛ به همین دلیل در نشست خبری شرکت نکردیم.
وی در واکنش به گزارشها درباره مخالفت افکار عمومی در آمریکا با ادامه جنگ علیه ایران گفت: این درگیری ماهیتی تحمیلی دارد و از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و منطقه تحمیل شده است. طبیعی است که در چنین شرایطی، حتی در داخل آمریکا نیز مخالفتهایی شکل بگیرد، هرچند این اعتراضها محدود به یک کشور نیست و در سطح بینالمللی نیز چنین دیدگاههایی وجود دارد.
بقایی درباره روند گفتوگوهای هستهای و رفع تحریمها توضیح داد: این موضوعات در چارچوب زمانی مشخص در حال بررسی است، اما آغاز هرگونه مذاکره منوط به اجرای برخی تعهدات اولیه در متن توافق است. او افزود: در نشست سوئیس بحث جزئی و فنی درباره برنامه هستهای انجام نشد و صرفاً تبادل مواضع کلی صورت گرفت و هر طرف دیدگاههای خود را مطرح کرد.
وی درباره همکاریهای منطقهای گفت: جمهوری اسلامی ایران معتقد است امنیت پایدار در منطقه تنها از طریق همکاری کشورهای همسایه و بدون دخالت بازیگران خارجی قابل تحقق است و از هر ابتکاری در این مسیر استقبال میکند.
بقایی همچنین تأکید کرد: ایران برای اجرای کامل تعهدات طرف مقابل سازوکارهای لازم را در نظر گرفته و اصل تعاملات بر پایه تعهد متقابل استوار است؛ در صورتی که طرف مقابل به تعهدات خود پایبند نباشد، انتظار اجرای یکجانبه نیز منطقی نخواهد بود.
