نهضت عاشورا طی بیش از ۱۴ قرن، همواره بهعنوان یکی از مهمترین منابع الهامبخش مسلمانان و آزادگان جهان شناخته شده است. این حادثه بزرگ تاریخی، صرفاً روایتی از یک نبرد نظامی نیست، بلکه مکتبی جامع برای شناخت حق از باطل، دفاع از کرامت انسانی، حفظ عزت، مقابله با ظلم و ایجاد همبستگی اجتماعی بهشمار میرود.
در شرایطی که جمهوری اسلامی ایران با انواع فشارهای سیاسی، اقتصادی، رسانهای و امنیتی دشمنان مواجه است، بازخوانی آموزههای عاشورا میتواند به تقویت روحیه مقاومت، انسجام ملی و افزایش سرمایه اجتماعی کمک کند.
حجتالاسلام والمسلمین محمدصادق یوسفعلی، مدیر حوزه علمیه آیتالله پیشوا شیراز در گفتوگو با ایکنا از فارس درباره مهمترین پیامهای مکتب عاشورا برای جامعه امروز با بیان اینکه بسیاری عاشورا را صرفاً در قالب یک رخداد تاریخی مطالعه میکنند، گفت: اگر نگاه ما به عاشورا صرفاً تاریخی باشد، بخش عمده ظرفیت تربیتی و تمدنی این نهضت را از دست خواهیم داد. عاشورا یک مدرسه انسانسازی است که برای همه عصرها و نسلها پیام دارد و هر جامعهای که بخواهد عزت، استقلال و هویت خود را حفظ کند، ناگزیر باید از این مکتب الهام بگیرد.
وی افزود: قیام امام حسین(ع) برای کسب قدرت نبود، بلکه برای احیای ارزشهای دینی، اصلاح جامعه و مقابله با انحراف صورت گرفت. بنابراین، هر جامعهای که با ظلم، فساد، تحریف حقیقت یا سلطهطلبی مواجه شود، میتواند از این مکتب درس بگیرد.
مدیر حوزه علمیه آیتالله پیشوا شیراز مهمترین درس عاشورا را بصیرت دانست و اظهار کرد: دشمنان امروز بیش از آنکه در میدان نظامی وارد شوند، در عرصه جنگ شناختی، رسانهای و روانی فعالیت میکنند. آنان تلاش میکنند حق و باطل را در افکار عمومی جابهجا کنند، امید را از جامعه بگیرند و اعتماد مردم را نسبت به یکدیگر و نسبت به نظام اسلامی کاهش دهند.
وی ادامه داد: حادثه کربلا نیز نمونه روشنی از جنگ روایتها بود. دستگاه تبلیغاتی حکومت اموی تلاش میکرد امام حسین(ع) را خارج از دین معرفی کند، اما حقیقت چیز دیگری بود. امروز نیز اگر جامعه از بصیرت کافی برخوردار نباشد، ممکن است تحتتأثیر عملیات روانی دشمن قرار گیرد.
یوسفعلی تصریح کرد: بصیرت به معنای شناخت دقیق شرایط، تشخیص جبهه حق و باطل و تصمیمگیری آگاهانه است و این همان درسی است که عاشورا به همه نسلها میآموزد.
وی با اشاره به اهمیت انسجام اجتماعی در شرایط کنونی کشور گفت: یکی از اهداف اصلی دشمنان، ایجاد دوگانگی و شکاف در جامعه است. آنان تلاش میکنند اختلافهای سیاسی، قومی، مذهبی و اجتماعی را به بحران تبدیل کنند تا وحدت ملی آسیب ببیند.
مدیر حوزه علمیه آیتالله پیشوا شیراز افزود: عاشورا به ما میآموزد که در برابر دشمن مشترک باید از اختلافات غیرضروری عبور کنیم و حول ارزشهای مشترک، منافع ملی و آرمانهای الهی متحد باشیم.
وی تصریح کرد: انسجام ملی به معنای یکساناندیشی نیست، بلکه به معنای همدلی برای حفظ عزت و امنیت کشور است. ممکن است افراد دیدگاههای مختلفی داشته باشند، اما هنگامی که اصل استقلال، امنیت و منافع ملت مطرح میشود، همه باید در کنار یکدیگر قرار گیرند.
یوسفعلی با بیان اینکه مقاومت یکی از کلیدیترین پیامهای عاشوراست، اظهار کرد: مقاومت هرگز به معنای جنگطلبی نیست، بلکه به معنای تسلیم نشدن در برابر زور، ظلم و زیادهخواهی است.
وی ادامه داد: تاریخ نشان داده هر ملتی که در برابر فشارهای ظالمانه عقبنشینی کرده، دشمن به همان میزان مطالبات خود را افزایش داده است، اما ملتهایی که عزتمندانه ایستادگی کردهاند، توانستهاند استقلال خود را حفظ کنند.
مدیر حوزه علمیه آیتالله پیشوا شیراز افزود: امام حسین(ع) با وجود همه سختیها حاضر نشد عزت اسلام را با سازش بر سر اصول معامله کند. این نگاه امروز نیز برای ملت ایران الهامبخش است و نشان میدهد حفظ عزت ملی نیازمند مقاومت هوشمندانه، صبر، وحدت و امید است.
وی یکی دیگر از آموزههای مهم عاشورا را احساس مسئولیت نسبت به سرنوشت جامعه دانست و گفت: یکی از آسیبهای جوامع، بیتفاوتی مردم نسبت به مسائل اجتماعی است. عاشورا به ما میآموزد که هیچ فردی نباید خود را نسبت به سرنوشت جامعه بیمسئولیت بداند.
یوسفعلی افزود: امر به معروف و نهی از منکر که از اهداف اصلی قیام امام حسین(ع) بود، صرفاً یک توصیه فردی نیست، بلکه مسئولیت اجتماعی برای اصلاح جامعه، مقابله با فساد، دفاع از عدالت و حمایت از ارزشهای اخلاقی است.
مدیر حوزه علمیه آیتالله پیشوا شیراز با اشاره به نقش مردم در اقتدار کشور گفت: امنیت پایدار تنها با تجهیزات نظامی تأمین نمیشود، بلکه مهمترین پشتوانه هر کشوری اعتماد مردم، همبستگی اجتماعی و سرمایه اجتماعی آن است.
وی اظهار کرد: دشمنان تلاش میکنند این سرمایه ارزشمند را با شایعه، ناامیدسازی، تحریف واقعیتها و ایجاد بیاعتمادی تضعیف کنند، در حالیکه فرهنگ عاشورا مردم را به همدلی، ایثار، صداقت، مسئولیتپذیری و اعتماد متقابل دعوت میکند.
یوسفعلی با تأکید بر اینکه نباید عاشورا را صرفاً از منظر مصیبت نگاه کرد، گفت: اگرچه عاشورا سرشار از حماسه و مظلومیت است، اما در عمق خود پیامآور امید، عزت، پیروزی حق و ماندگاری حقیقت است.
وی افزود: اگر امام حسین(ع) از منظر ظاهری به نتیجه قیام نگاه میکرد، شاید هرگز چنین حرکتی شکل نمیگرفت، اما نگاه ایشان به انجام تکلیف الهی بود و همین اخلاص سبب شد پیام عاشورا تا امروز زنده بماند.
مدیر حوزه علمیه آیتالله پیشوا شیراز در ادامه با اشاره به نقش نسل جوان اظهار کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری باید پیام عاشورا را با زبان قابل فهم برای جوانان تبیین کرد. نسل جوان اگر حقیقت این نهضت را بهدرستی بشناسد، درمییابد که عاشورا صرفاً متعلق به گذشته نیست، بلکه الگویی برای زندگی فردی، اجتماعی و حتی مدیریت بحرانهای امروز است.
وی افزود: حضور جوانانی همچون حضرت علیاکبر(ع)، حضرت قاسم(ع) و دیگر یاران نوجوان و جوان امام حسین(ع) نشان میدهد که جوانان همواره موتور محرک حرکتهای بزرگ اجتماعی بودهاند.
یوسفعلی با اشاره به مسئولیت رسانهها گفت: همانگونه که حضرت زینب(س) و امام سجاد(ع) پیام عاشورا را از طریق جهاد تبیین به تاریخ منتقل کردند، امروز نیز رسانههای مسئولیتپذیر وظیفه دارند واقعیتها را با صداقت، دقت و سرعت برای مردم تبیین کنند.
وی تأکید کرد: در عصر رسانه، هر خبر نادرست یا روایت تحریفشده میتواند افکار عمومی را تحتتأثیر قرار دهد، بنابراین رسانهها باید با تقویت آگاهی عمومی، افزایش امید اجتماعی و مقابله با تحریف، نقش خود را در حفظ انسجام ملی ایفا کنند.
مدیر حوزه علمیه آیتالله پیشوا شیراز در پایان گفت: اگر بخواهیم پیام عاشورا را در یک جمله خلاصه کنیم، باید بگوییم که این نهضت، مدرسه عزت، آگاهی، وحدت، مسئولیت و مقاومت است. هر جامعهای که این اصول را حفظ کند، در برابر فشارها و تهدیدهای خارجی مقاوم خواهد بود.
وی تصریح کرد: امروز بیش از هر زمان دیگری باید از اختلافات و دوقطبیهای آسیبزا پرهیز کنیم، سرمایه اجتماعی کشور را تقویت کنیم، وحدت ملی را پاس بداریم و با الهام از مکتب سیدالشهدا(ع)، در برابر زیادهخواهی مستکبران، جنگ رسانهای و فشارهای دشمنان، با بصیرت، امید و همدلی ایستادگی کنیم، چراکه عاشورا تنها متعلق به سال ۶۱ هجری نیست، بلکه چراغ راه همه ملتهایی است که عزت، استقلال و آزادی را بر هرگونه سلطهپذیری ترجیح میدهند.
انتهای پیام