امام رضا(ع) شب جمعه يازدهم ذىالقعده در سال ۱۴۸ هجرى در مدينه طيبه به دنيا آمد، پدر بزرگوار آن حضرت امام هفتم موسى بن جعفر(ع) و مادرشان بهنام امالبنين بود؛ ایشان پس از آنكه حضرت موسى بن جعفر(ع) بهوسيله هارونالرشيد به شهادت رسيد، به امامت رسيدند.

به گزارش ایکنا از آذربایجان شرقی، امام رضا(ع) هشتمین خورشید فروزان آسمان امامت طبق قول مشهور در یازدهم ذی القعده سال 148 هـ ق. در شهر مدینه دیده به جهان گشود. مادر بزرگوار ایشان به اسامی متعددی خوانده می شدند. دوران پیش از امامت ایشان نیز چون سایر ائمه(ع) به واسطه اختناق و فشار حكومت خیلی روشن نیست. دوره ولادت، كودكی، نوجوانی و جوانی امام رضا (ع) در شهر مدینه سپری شد. علی بن موسی الرضا ـ علیه السّلام ـ همانند سایر ائمه طاهرین از همان دوران كودكی رشد و كمال عقلی و اخلاقی فوق العادهای داشت. پدرش از خود علاقه و اشتیاق فراوانی نسبت به او نشان میإداد و علوم و معارف و اسرار امامت را به وی تعلیم می داد و در تربیت فرزند خویش می كوشید.
امام موسی كاظم(ع) برای آنكه شیعیان پس از شهادتش سرگردان و حیران نگردند، مقام شامخ امامت فرزندش علی را به اصحاب نزدیك و شیعیان خاص و مورد اعتماد گوشزد میفرمود. مفضل بن عمر میگوید: «خدمت امام موسی بن جعفر(ع) مشرف شدم در حالی كه فرزندش علی بن موسی الرضا(ع) را در دامنش نشانده بود و می بوسید عرض كردم: فدایت گردم با مشاهده سیمای این كودك علاقه و ارادتی برایش در قلبم ریشه دوانید، كه نظیر آن برای احدی جز شما در دلم قرار نگرفته است. حضرت فرمود: نسبت او به من همچون نسبت من به پدرم می باشد. عرض كردم. آیا پس از شما او صاحب امر و حجت خدا بر روی زمین است؟ فرمود: آری هر كسی از او پیروی كند رستگار گردد و هر كسی از فرمانش سرپیچی نماید كافر می گردد.»
پس از آنكه حضرت موسى بن جعفر(ع) بهوسيله هارونالرشيد به شهادت رسيد، حضرت امام رضا(ع) به امامت رسيدند، مقدارى از دوران امامت آن بزرگوار در خلافت هارون و مقدارى در حدود چهار سال در خلافت امين و مدت ۲۰ سال در زمان خلافت مأمون بود؛ تا آنكه در زمان خلافت مأمون قضيه ولايتعهدى پيش آمد و علت عمده آن ترس مأمون از نفوذ معنوى حضرت امام رضا(ع) در ميان مردم بود و شايد همانطور كه از بعض تواريخ نيز مهشود است مأمون نسبت به مقام واقعى امام رضا(ع) واقف بود و از اين جهت در ابتدا ميل آنرا نداشت كه آسيبى به آن بزرگوار برساند، لكن بعد از آنكه ديد حتى با ولايت عهدى آن حضرت نيز گرايش مردم به آل پيامبر(ص) كم نشد و همينطور نفرت آنان از خاندان بنى عباس بيشتر مىشد ديگر تحمل نكرد و آن حضرت را به شهادت رسانيد.