انسان موحد خدا را در همه پدیدهها میبیند
مؤلف تفسیر مشکاة با تبیین مفاهیم توحیدی آیات ۴۲ تا ۴۶ سوره نجم گفت: همه پدیدهها و مخلوقات در مسیر بازگشت به خداوند قرار دارند و انسان با نگاه توحیدی میتواند نشانههای حضرت حق را در سراسر هستی مشاهده کند.
به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدعلی انصاری، مفسر قرآن کریم و مؤلف تفسیر مشکاة، در سلسله نشستهای مجازی تفسیر سوره نجم، با بررسی سه اصل مطرحشده در آیات ۴۲ تا ۴۶ این سوره اظهار کرد: خداوند در این آیات سه حقیقت بنیادین را یادآور میشود، نخست؛ هیچکس بار گناه دیگری را بر دوش نمیکشد، دوم؛ هر انسان نتیجه تلاش خود را خواهد دید و سوم آنکه اعمال انسانها در قیامت بهطور کامل آشکار میشود و خداوند پاداشی عادلانه و کامل به آنان عطا میکند.
وی با اشاره به آیه «وَأَنَّ إِلَى رَبِّكَ الْمُنْتَهَى» گفت: این آیه تنها ناظر به قیامت و داوری الهی نیست، بلکه بیانگر آن است که همه پدیدهها و مخلوقات در جهان، مسیری بهسوی خداوند دارند و سرانجام تمام هستی به حضرت حق بازمیگردد.
صاحب تفسیر مشکاة با اشاره به حدیثی منسوب به امیرالمؤمنین علی(ع) با مضمون «ما رأیت شیئاً إلا ورأیت الله قبله و بعده و معه»، افزود: منتها و پایان همه امور، ذات اقدس الهی است و انسان با نگاهی توحیدی میتواند خداوند را در همه پدیدهها و نشانههای هستی مشاهده کند.
شادی و اندوه؛ زمینهساز تعادل شخصیت انسان
انصاری در تبیین آیه «وَأَنَّهُ هُوَ أَضْحَكَ وَأَبْكَى» بیان کرد: خداوند هر دو حالت شادی و اندوه را در وجود انسان قرار داده است و این دو حالت، در کنار یکدیگر، میتوانند زمینهساز تعادل و کمال شخصیت انسان باشند.
وی ادامه داد: شادی و اندوه زمانی ارزشمند است که از عمق جان انسان برخیزد و با معیارهای الهی هماهنگ باشد، مؤمن حقیقی نیز کسی است که در مواجهه با اندوه، صبر و وقار خود را حفظ میکند و با چهرهای گشاده با مردم روبهرو میشود؛ چنانکه از سیره پیامبر اکرم(ص) تبسم و خوشرویی نقل شده است.
این مفسر قرآن کریم با بیان اینکه قرآن میان اشک برخاسته از معرفت و خشیت الهی با اشک ناشی از تظاهر تفاوت قائل است، گفت: ارزش اشک به منشأ و جهتگیری آن بازمیگردد و گریهای که از معرفت، توبه و توجه به خداوند سرچشمه بگیرد، میتواند در تعالی روح انسان اثرگذار باشد.
مرگ و حیات؛ از شئون ربوبی خداوند
وی در تبیین آیه «وَأَنَّهُ هُوَ أَمَاتَ وَأَحْيَا» اظهار کرد: مرگ در نگاه قرآن بهمعنای نابودی مطلق انسان نیست، بلکه مرحلهای از مسیر وجودی او است و همانگونه که حیات به اراده خداوند تحقق مییابد، مرگ نیز در نظام آفرینش و تدبیر الهی معنا پیدا میکند.
انصاری با اشاره به آیه «كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنْتُمْ أَمْوَاتًا فَأَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ»، افزود: زندهکردن و میراندن هر دو از شئون ربوبی خداوند است و انسان در چرخه حیات و مرگ، همواره بهسوی او بازمیگردد.
زوجیت، قانونی جاری در آفرینش
این مفسر قرآن کریم با اشاره به آیه «وَأَنَّهُ خَلَقَ الزَّوْجَيْنِ الذَّكَرَ وَالْأُنْثَى» گفت: زوجیت در قرآن تنها به آفرینش زن و مرد محدود نمیشود، بلکه قانونی جاری در گستره هستی است و گیاهان، جانوران و دیگر مخلوقات را نیز دربرمیگیرد. آیه «وَمِنْ كُلِّ شَيْءٍ خَلَقْنَا زَوْجَيْنِ» بر وجود زوجیت در آفریدهها دلالت دارد؛ در حالی که ذات اقدس الهی یگانه، بیهمتا و منزه از هرگونه زوجیت و همانندی است.
انصاری با اشاره به آیه «مِنْ نُطْفَةٍ إِذَا تُمْنَى» بیان کرد: قرآن با یادآوری مبدأ مادی آفرینش انسان، او را از غرور و خودبینی بازمیدارد. ارزش و کرامت حقیقی انسان نیز به اتصال او با روح الهی و ظرفیت معنوی او بازمیگردد.
وی در پایان گفت: شگفتیهای آفرینش جسم و ساختار وجودی انسان، نشانه قدرت و حکمت الهی است و انسان نباید مبدأ ظاهراً ناچیز خود را فراموش کند، بلکه باید این حقیقت را زمینهای برای فروتنی، معرفت و حرکت در مسیر بندگی خداوند قرار دهد.
انتهای پیام
