امام حسن عسکری(ع)؛ الگویی برای مقابله با انحرافات و زمینهسازی دوران غیبت
سیدعلیمحمد مصطفوینژاد گفت: امام حسن عسکری(ع) در دوران اختناق شدید حکومت عباسی، ضمن مقابله با جریانهای انحرافی، شبکه ارتباطی شیعیان را تقویت و جامعه شیعه را برای ورود به دوران غیبت حضرت ولی عصر(عج) آماده کردند.
سیدعلیمحمد مصطفوینژاد صحیفهپژوه و مدرس سطوح عالی حوزه علمیه قم، در گفتوگو با ایکنا از خراسان رضوی، در تشریح شرایط سیاسی و اجتماعی دوران امام حسن عسکری(ع) اظهار کرد: از دوران امام هشتم(ع) به بعد، فشار خلفای عباسی بر اهل بیت(ع) افزایش یافت و این فشار به اندازهای بود که سن شهادت ائمه(ع) از امام جواد(ع) به بعد کاهش پیدا کرد؛ بهگونهای که امام حسن عسکری(ع) در ۲۸ سالگی به شهادت رسیدند. تحمل حضور ائمه(ع) برای حکومت عباسی بسیار دشوار شده بود، چراکه فعالیتهای آنان در جامعه اسلامی گسترش پیدا کرده و ارتباط میان شیعیان و امامان(ع) روزبهروز بیشتر میشد.
تقویت شبکه وکالت در دوران ائمه(ع)
این صحیفهپژوه با اشاره به شرایط زندگی امام هادی(ع) و امام حسن عسکری(ع) در سامرا، بیان کرد: امام هادی(ع) را به سامرا تبعید کردند و در یک محیط نظامی و پادگانی تحت نظر قرار دادند و پس از ایشان نیز امام حسن عسکری(ع) در همین شرایط زندگی میکردند؛ با این حال، شبکهای که از زمان امام کاظم(ع) میان شیعیان شکل گرفته بود، به مرور انسجام بیشتری پیدا کرد. شبکه وکالت و ارتباط میان شیعیان و ائمه(ع) باعث شده بود ارتباطات جامعه شیعه با حضرات معصومین(ع) حفظ شود و این شبکه، بهویژه با ورود امام رضا(ع) به ایران، گسترش و نفوذ بیشتری پیدا کرد.
مصطفوینژاد با اشاره به حضور امام رضا(ع) در مناطق مختلف اظهار کرد: زمانی که امام رضا(ع) به سمرقند رسیدند و حدود دو سال در آن منطقه حضور داشتند، شرایط اجتماعی و نگاه مردم به اهل بیت(ع) تغییر کرد. در آن زمان، محمد بن اسماعیل بخاری که از علمای مشهور اهل سنت بود، در سمرقند حضور داشت و هنگامی که برای استقبال از او به نیشابور آمد، جمعیت زیادی از مردم برای استقبال از وی حاضر شدند؛ اما فعالیتهای امام رضا(ع) موجب شد توجه مردم به اهل بیت(ع)، فرزندان و نمایندگان آنان افزایش پیدا کند.
مقابله با حکومت و جریانهای انحرافی
وی با بیان اینکه گسترش ارتباطات شیعیان با اهل بیت(ع) موجب افزایش فشار حکومت عباسی شد، تصریح کرد: ائمه(ع) در این دوران باید در دو جبهه فعالیت میکردند؛ نخست، مبارزه با حاکمان عباسی و دوم، مقابله با افرادی که با ایجاد فرقهها و نحلههای مختلف، از معارف دین سوءاستفاده میکردند.
این مدرس سطوح عالی حوزه علمیه قم یکی از نمونههای فعالیت علمی امام حسن عسکری(ع) را مقابله با شبهات مربوط به قرآن دانست و گفت: فردی درباره تحریف قرآن کتابی نوشته بود. امام حسن عسکری(ع) از یکی از شاگردان خود پرسیدند: آیا کسی در میان شما نیست که بتواند پاسخ استاد شما را بدهد؟ وقتی آن شاگرد اعلام کرد که چنین فردی را نمیشناسد، امام(ع) پاسخ لازم را به او آموزش دادند.
وی افزود: آن شاگرد نزد استاد خود رفت و پاسخ امام حسن عسکری(ع) را مطرح کرد. استاد متوجه شد که این پاسخ از سوی امام(ع) ارائه شده است و در نهایت کتابی را که درباره تحریف قرآن نوشته بود، کنار گذاشت و نوشتههای خود را از بین برد. این ماجرا نشان میدهد که ائمه(ع) علاوه بر مقابله با حکومتهای ظلم، با جریانهای فکری و انحرافی نیز مبارزه میکردند و از معارف اصیل دین دفاع داشتند.
آمادهسازی شیعیان برای دوران غیبت
مصطفوینژاد یکی از مهمترین فعالیتهای امام حسن عسکری(ع) را آمادهسازی شیعیان برای دوران غیبت حضرت مهدی(عج) دانست و اظهار کرد: امام عسکری(ع) تلاش کردند شیعیان را با مسئله غیبت فرزندشان آشنا کنند و برخی از شیعیان خاص را با حضرت مهدی(عج) مواجه کردند تا ایمان و اطمینان آنان نسبت به وجود امام زمان(عج) افزایش پیدا کند.
این صحیفهپژوه با اشاره به دیدار احمد بن اسحاق با امام حسن عسکری(ع) گفت: احمد بن اسحاق که در منطقه سرپلذهاب کرمانشاه مدفون است، از جمله افرادی بود که به محضر امام حسن عسکری(ع) رسید و در آنجا با حضرت مهدی(عج) ملاقات کرد. شیعیان خاص با دیدن حضرت مهدی(عج) اطمینان بیشتری پیدا میکردند، اما طبیعی بود که درباره دوران غیبت و وظیفه خود در آن دوران از امام حسن عسکری(ع) سؤال کنند.
مصطفوینژاد با اشاره به توصیه امام حسن عسکری(ع) درباره مراجعه به راویان احادیث و فقها در دوران غیبت بیان کرد: امام(ع) شیعیان را به راویان احادیث اهل بیت(ع) ارجاع دادند و معیارهایی برای مراجعه به آنان بیان کردند؛ از جمله اینکه فقیه باید اهل تقوا باشد، نفس خود را حفظ کند، با هوای نفس مخالفت داشته باشد و مطیع امر الهی و امام خود باشد. این دستور، زمینهای برای شکلگیری نظام مراجعه شیعیان به فقها در دوران غیبت فراهم کرد و در ادامه نیز مسئله نیابت خاص در دوران غیبت صغری و سپس نیابت عام مطرح شد.
ارتباط امام(ع) با شیعیان در شرایط امنیتی شدید
این مدرس حوزه علمیه قم درباره نحوه ارتباط امام حسن عسکری(ع) با شیعیان در شرایط امنیتی سامرا گفت: امام(ع) با استفاده از تقیه و روشهای مختلف، ارتباط خود را با شیعیان حفظ میکردند و حتی در دستگاه حکومت نیز افرادی وجود داشتند که به امام(ع) کمک میکردند.
وی ادامه داد: برخی از اصحاب نیز با پوششهای مختلف نزد امام(ع) میرفتند؛ برای نمونه، گاهی فردی در قالب فروشنده روغن به محضر امام مراجعه میکرد و در همان فرصت، ارتباط علمی و دینی میان امام و یاران ایشان برقرار میشد.
مصطفوینژاد با بیان اینکه امام حسن عسکری(ع) بهشدت تحت نظر حکومت قرار داشتند، اظهار کرد: حکومت عباسی میدانست که فرزند امام حسن عسکری(ع) همان موعودی است که در روایات وعده داده شده است؛ به همین دلیل خانه امام(ع) بهشدت تحت مراقبت قرار داشت و چندین بار مأموران حکومت برای دستگیری حضرت مهدی(عج) به خانه امام حسن عسکری(ع) وارد شدند، اما موفق به یافتن ایشان نشدند.
وی در پایان با اشاره به ماجرای جعفر، برادر امام حسن عسکری(ع) گفت: در تاریخ درباره نقش جعفر و ارتباط او با حکومت گزارشهایی مطرح شده است و حتی احتمال داده شده که برخی اخبار مربوط به خانه امام حسن عسکری(ع) را به حکومت منتقل میکرد. با این حال، در مواردی که راههای عادی برای حفظ جان امام و فرزند ایشان وجود نداشت، به اذن و اراده الهی، حضرت از طریق کرامات و امدادهای الهی حفظ میشدند.
انتهای پیام
