دو فرضیه درباره آرامگاه ابنسینا در اصفهان
محل اقامت، درگذشت و دفن ابنسینا در اصفهان همچنان محل اختلاف روایتهای تاریخی است؛ موضوعی که در نشست «ابنسینا به روایت اصفهان» با طرح دو محدوده احتمالی، ضرورت مطالعات میدانی و کاوشهای باستانشناختی را برجسته کرد.
به گزارش ایکنا از اصفهان، نشست «ابنسینا به روایت اصفهان» بهمناسبت گرامیداشت یکهزار و چهلوششمین زادروز شیخالرئیس بوعلیسینا، شنبه، 31 مردادماه در مدرس تاریخی ابنسینا در اصفهان برگزار شد.
در این نشست، حسین مسجدی، عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور استان اصفهان با اشاره به گستردگی منابع درباره زندگی ابنسینا، کمبود پژوهش مستقل درباره رابطه او و اصفهان را یکی از زمینههای مهم پژوهشی دانست و اظهار کرد: بخش قابل توجهی از یکسوم پایانی زندگی ابنسینا در اصفهان سپری شده است.
وی رابطه ابنسینا و اصفهان را تعاملی دانست و افزود: باید بررسی شود، ابنسینا چه خدماتی به اصفهان ارائه کرده و این شهر چه زمینههایی برای فعالیت علمی و فکری او فراهم آورده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه پیام نور اصفهان با اشاره به ورود ابنسینا به اصفهان و ارتباط او با حکومت علاءالدوله بیان کرد: براساس روایتهای موجود، ابنسینا در محدودهای که در منابع با نام قلعه تبرک یا محله گنبد از آن یاد شده است، مستقر شد و مورد توجه علاءالدوله قرار گرفت.
وی با اشاره به فعالیتهای علمی و پزشکی ابنسینا در اصفهان، این دوره را مرحلهای مهم در زندگی علمی او دانست و از شکلگیری یا نگارش شماری از آثار و رسالههای او در این دوره سخن گفت.
مسجدی همچنین بخشی از روایتهای تاریخی درباره درمان بیماران و جلوگیری از بعضی کشتارها در اصفهان را مطرح کرد و ادامه داد: این روایتها نیازمند بررسی منابع هستند و نمیتوان همه آنها را با یک درجه از قطعیت تاریخی پذیرفت.
وی درباره محل فوت و دفن ابنسینا نیز با اشاره به شواهد و روایتهای مختلف تأکید کرد: درباره رابطه ابنسینا و اصفهان همچنان زمینههای پژوهشی فراوانی وجود دارد.
آلبویه و شکلگیری بستر تمدنی اصفهان
در ادامه اصغر منتظرالقائم، عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه اصفهان با بررسی زمینه تمدنی اصفهان در دوره آلبویه اظهار کرد: رشد تمدن نیازمند شکلگیری نظامهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است و در دوره آلبویه، این زمینهها در ایران و بهویژه در مراکز مهمی مانند اصفهان توسعه یافت.
وی توجه آلبویه به دانشمندان و انتخاب وزیران دانشمند، توسعه علمی و فرهنگی، ساخت بناها، مساجد و بیمارستانها و شکلگیری مجالس علمی، فلسفی و ادبی را از مؤلفههای این دوره برشمرد.
عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان دوره آلبویه را یکی از کانونهای مهم رشد دانش و اندیشه دانست و گفت: این فضای علمی در بالندگی فکری ابنسینا نیز مؤثر بود. ابنسینا پس از شکست سیاسی در همدان به اصفهان آمد و در این شهر به فعالیت علمی خود ادامه داد.
وی با اشاره به آثاری مانند شفا، نجات، اشارات و قانون، بر اهمیت دوره اصفهان در روند فکری و علمی ابنسینا تأکید کرد و تعامل میان جریان علمی اصفهان و اندیشه شیخالرئیس را مورد توجه قرار داد.
مدرس ابنسینا؛ ظرفیتی برای باستانشناسی شهری
علی شجاعی اصفهانی، عضو هیئت علمی گروه باستانشناسی دانشگاه هنر اصفهان نیز مدرس تاریخی ابنسینا را نمونهای مهم برای مطالعه باستانشناسی شهری اصفهان دانست و گفت: این بنا و بافت پیرامونی آن در طول زمان دستخوش تغییرات زیادی شده است.
وی با اشاره به دیدگاه برخی مورخان، مدرس ابنسینا و مسجد جورجیر را از بناهای مهم دوره پیش از سلجوقی دانست و افزود: مقایسه ویژگیهای معماری این بنا با گنبدخانههای مسجد جامع اصفهان نیز از موضوعات مهم پژوهشی است.
عضو هیئت علمی دانشگاه هنر اصفهان نبود نقشه دقیق و مستند از بنا را یکی از کاستیهای مطالعاتی خواند و بر ضرورت شناخت ساختار اولیه آن تأکید کرد.
وی با بررسی منابع تاریخی اظهار کرد: درباره حضور ابنسینا در محله گنبد و محل درگذشت و دفن او روایتهای متفاوتی وجود دارد و منابع مختلف میان همدان و اصفهان اختلاف دارند.
شجاعی با اشاره به منابع متأخر، سنت شفاهی و روایتهای مربوط به وجود سنگ قبر تاریخی ابنسینا، دو محدوده مدرس تاریخی ابنسینا و حوالی مسجد شیخ لطفالله و مدرسه خواجه نظامالملک را در شمار گزینههای مطرحشده قرار داد، اما تأکید کرد که هیچیک بدون بررسی میدانی قابل اثبات قطعی نیست.
وی انجام مطالعات و کاوشهای باستانشناختی در پلاکهای باقیمانده پیرامون مدرس ابنسینا و محدوده پشت میدان و مسجد شیخ لطفالله را ضروری دانست و گفت: شواهد میدانی میتواند در ارزیابی فرضیههای موجود و کاهش ابهام درباره محل دفن ابنسینا مؤثر باشد.
انتهای پیام
