درخشش مهد قرآن کاشمر در هجدهمین دوره رخداد قرآنی «ترنم وحی»

زهرا عاصمی، مدیر مؤسسه مهد قرآن کاشمر، در گفت‌وگو با ایکنا از خراسان رضوی، اظهار کرد: در هجدهمین دوره آزمون سراسری حفظ کل قرآن همراه با ترجمه، تدبر و تفسیر «ترنم وحی» در سال ۱۴۰۵ که توسط مؤسسه کشوری مهد قرآن برگزار شد، مؤسسه مهد قرآن کاشمر خوش درخشید و خانم‌ها فاطمه سعادتی‌مقدم، محدثه اویسی و شیما حسین‌نژاد حد نصاب قبولی را کسب کردند.

وی ادامه داد: از مجموع ۱۷۳ حافظ کل قرآن شرکت‌کننده عضو شعب و کانون‌های مهد قرآن از سراسر کشور در هجدهمین دوره رخداد قرآنی «ترنم وحی» و راه‌یابی بیش از ۷۰ نفر از مرحله مقدماتی آزمون‌های شفاهی حفظ کل قرآن و کتبی ترجمه، تدبر و تفسیر به مرحله نهایی، این آزمون با حضور داوران کشوری از سوی دفتر مرکزی مؤسسه مهد قرآن برگزار شد و حافظان کل قرآنی که حد نصاب قبولی در بخش شفاهی حفظ کل و کتبی (ترجمه، تدبر و تفسیر) را کسب کردند، به‌عنوان برگزیدگان دوره هجدهم «ترنم وحی» معرفی شدند که در این رویداد، مهد قرآن کاشمر نیز صاحب عنوان شد. قبول‌شدگان در هجدهمین دوره آزمون مرحله کشوری «ترنم وحی» ۱۴۰۵ از شعب مهد قرآن استان‌های یزد، اصفهان، تهران، خوزستان، خراسان رضوی، مازندران، سمنان، مرکزی و قزوین بودند.

عاصمی با بیان اینکه «ترنم وحی» یا همان تجوید و تدبر در خواندن و دریافت قرآن کریم، مفهومی چندلایه دارد که فراتر از صرف خواندن صحیح حروف است، افزود: این مفهوم به زیبایی، آهنگ، لحن و تأمل در معانی آیات اشاره دارد که پیام وحی را از یک متن خشک به یک تجربه معنوی زنده تبدیل می‌کند.

مدیر مؤسسه مهد قرآن کاشمر بیان کرد: خواندن قرآن با رعایت قواعد صوتی، آهنگین و با تأمل عمیق در معانی آن، شامل سه رکن اصلی تجوید صحیح، رعایت دقیق اوزان حروف، مدود و قواعد تلفظ، تلاوت آهنگین و استفاده از لحن‌های موسیقایی متناسب با مضمون آیات، به عنوان مثال مقام حجاز برای آیات حماسی یا مقام بیات برای آیات عاطفی و تدبر در آن با درون‌نگری و فهم معنای آیات در لحظه خواندن است.

وی با اشاره به تأثیر روان‌شناختی و عصب‌شناختی تجوید، ترتیل و تدبر در قرآن، تصریح کرد: تحقیقات جدید نشان داده‌اند که خواندن قرآن با لحن‌های آهنگین (ترنم)، موج‌های مغز را در حالت‌های خاص، مانند موج‌های آلفا، قرار می‌دهد. این حالت‌ها با آرامش عمیق، کاهش استرس و افزایش تمرکز همراه هستند. برخلاف خواندن سریع و بدون آهنگ، ترنم باعث می‌شود مغز فرصت پردازش عمیق‌تر اطلاعات را داشته باشد.

عاصمی همچنین به مسئله تقویت حافظه و تثبیت معانی اشاره کرد و گفت: آهنگ و ریتم، ابزارهای قدرتمندی برای تثبیت اطلاعات در حافظه بلندمدت هستند. ترنم وحی باعث می‌شود کلمات و مفاهیم قرآنی در ذهن مخاطب حک شوند. این امر به‌ویژه برای حفظ قرآن و انتقال نسل به نسل مفاهیم دینی حیاتی است.

وی با تأکید بر اینکه قرآن کریم کتابی عاطفی و دعوت‌کننده است، اظهار کرد: ترنم وحی پلی میان عقل و احساس می‌سازد. وقتی آیات با لحن‌های مناسب خوانده می‌شوند، قلب شنونده درگیر می‌شود و پیام‌های اخلاقی و الهی تأثیر عمیق‌تری بر رفتار و نگرش او می‌گذارند. این امر مانع از خشک‌سازی دین و تبدیل آن به صرفاً یک مجموعه قوانین خشک می‌شود.

مدیر مؤسسه مهد قرآن کاشمر با اشاره به زیبایی‌شناسی کلامی و ادبی قرآن، تصریح کرد: قرآن دارای زیبایی‌های ادبی و کلامی منحصربه‌فردی است که تنها با ترنم و آهنگین خواندن آشکار می‌شوند. آهنگ‌ها، وزن‌ها و قافیه‌های قرآن، با لحن‌های مناسب، این زیبایی‌های پنهان را آشکار می‌کنند و مخاطب را به لذت بردن از هنر کلام الهی دعوت می‌کنند.

وی با اشاره به تفاوت ترنم با موسیقی معمولی، افزود: نکته مهم این است که ترنم وحی، موسیقی معمولی نیست؛ ازاین‌رو، در ترنم قرآنی، کلام اولویت دارد و آهنگ در خدمت کلام است، نه برعکس. همچنین، ریشه در سنت اسلامی دارد، به‌طوری‌که مقام‌ها و لحن‌ها از سنت قاریان بزرگ اسلامی گرفته شده‌اند و انجام این مهم با هدف معنوی است؛ به‌طوری‌که هدف نهایی، یادآوری خداوند و تأثیرگذاری بر روح است، نه صرفاً لذت شنیداری.

عاصمی با اشاره به اینکه در دنیای امروز، ترنم وحی با چالش‌هایی مواجه است، گفت: یکی از این چالش‌ها سطحی‌شدگی است؛ به‌طوری‌که گاهی قاریان به آهنگ‌های پیچیده و نمایشی روی می‌آورند که معنای آیات را مخدوش می‌کند. چالش دیگر، کم‌توجهی به تدبر است و گاه تمرکز بر زیبایی صوتی باعث می‌شود مخاطب از فهم معنای آیات غافل بماند. چالش دیگر، تجاری‌سازی است؛ به‌طوری‌که استفاده از ترنم قرآنی در فضاهای تجاری یا تفریحی ممکن است از حرمت معنوی آن بکاهد.

عاصمی با بیان اینکه ترنم وحی هنری است که در آن کلام الهی با زیبایی‌های صوتی و معنوی ترکیب می‌شود، اظهار کرد: این رویداد پیام قرآن را زنده و تأثیرگذار می‌کند، آرامش روانی و معنوی ایجاد می‌کند، حافظه و درک عمیق‌تر از مفاهیم دینی را تقویت می‌کند و زیبایی‌های کلامی قرآن را آشکار می‌سازد.

وی گفت: برای بهره‌مندی کامل از ترنم وحی، باید تعادلی میان رعایت تجوید، زیبایی آهنگ و تدبر در معانی برقرار کرد. این تعادل، ترنم را از یک نمایش صوتی به یک تجربه معنوی کامل تبدیل می‌کند.