الگوگیری از سیره فاطمی کشف منطق حاکم بر زندگی ایشان است
حجت‌الاسلام حسین ابراهیمی گفت: مراد از الگوگیری از سیره فاطمی، کشف منطق حاکم بر زندگی ایشان و پیروی از آن است، نه تکرار قالب‌های تاریخی و مصادیق زمانی رفتار ایشان، چراکه بزرگ‌ترین اشتباه اخباری‌گری و تحجر آن است که فرم و قالب منطبق با ابزار زمانه را با روح و حقیقت حاکم بر آن خلط می‌کنند.
سیره حضرت فاطمه زهرا(س) منظومه‌ای جامع از توحید، معرفت، ایثار و مسئولیت اجتماعی است و شناخت این سیره نباید به بازتولید ظواهر تاریخی یا تقلیل آن به خانه‌داری، حجاب و مادری محدود شود؛ چراکه آنچه برای انسان امروز اهمیت دارد، فهم منطق و ارزش‌های حاکم بر رفتارهای فاطمی است.
حضرت زهرا(س) در خشم و رضایت، معیار الهی را بر خواسته‌های شخصی و گروهی مقدم می‌دانست و در سبک زندگی ایشان، ایثار و مواسات، حتی در اوج نیاز، بدون چشمداشت و تنها برای رضای خدا انجام می‌شد. قطعاً بازخوانی این الگو می‌تواند راهی برای تقویت معنویت، عدالت‌خواهی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی در روزگار ما باشد.
در همین خصوص و به‌مناسبت شهادت حضرت فاطمه زهرا(س)، خبرنگار ایکنا از خراسان‌رضوی گفت‌وگویی با حجت‌الاسلام والمسلمین حسین ابراهیمی، پژوهشگر دینی، انجام داده است که در ادامه می‌خوانیم:
ایکنا ـ وقتی از «سیره حضرت فاطمه(س)» به‌عنوان الگوی جامع سخن می‌گوییم، دقیقاً از چه منظومه‌ای صحبت می‌کنیم؟
وقتی از «سیره» در علم اصول و کلام سخن می‌گوییم، مراد «متدولوژی زیست مؤمنانه» و هندسه ارزشی معصوم است، نه کالبد فیزیکی و مصادیق زمانی رفتار او. همان‌طور که شهید آیت‌الله مطهری در کتاب «اسلام و مقتضیات زمان» به زیبایی تبیین می‌کنند، بزرگ‌ترین اشتباه اخباری‌گری و تحجر این است که فرم و قالب منطبق با ابزار زمانه را با روح و حقیقت حکم خلط می‌کنند. الگوگیری از حضرت زهرا(س) ابداً به معنای بازتولید دستاس چوبی یا چرخ نخ‌ریسی مدینه در آشپزخانه‌های امروزی نیست، بلکه به معنای استخراج نرم‌افزار و «علت‌العلل» تصمیمات ایشان است. امام زمان(عج) در توقیع شریف مشهور می‌فرمایند: «وَ فِي ابْنَةِ رَسُولِ اللَّهِ لِي أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ»؛ بدیهی است امام معصومی که ولی عصر و دربردارنده احکام زمانه است، در قالب‌های شکلی از ایشان الگو نمی‌گیرد، بلکه منظومه جامع توحیدمحوری، تسلیم در برابر حق و انطباق کامل فردیت و جامعه با اراده الهی را امتداد می‌دهد.
پیامبر اکرم(ص) در روایتی متواتر و معتبر میان فریقین فرمودند: «إِنَّ اللَّهَ یَغْضَبُ لِغَضَبِ فَاطِمَةَ وَ یَرْضَى لِرِضَاهَا». خشم و خشنودی خدا تابع احساسات مقطعی هیچ انسانی قرار نمی‌گیرد، مگر اینکه آن انسان چنان در «اراده الهی فانی شده باشد» که جز برای خدا خشمگین نشود و جز برای او رضایت نداشته باشد. این یعنی توحید در اراده و حبّ و بغض.
الگوی توحیدی حضرت به انسان معاصر می‌گوید: ملاک موضع‌گیری‌های سیاسی، قضاوت‌های فضای مجازی، پسندها، رضایت و خشم در زندگی مشترک نباید «نفسانیت، منفعت شخصی یا تعصبات حزبی» باشد و هرگاه میزان خشم و رضایت ما منطبق بر حق و باطل الهی شد، در ساحت فردی به سیره توحیدی نزدیک شده‌ایم.
داستان نذر حسنین(ع) و روزه‌داری اهل بیت(ع) و بخشیدن تنها قرص نان افطار به مسکین، یتیم و اسیر غیرمسلمان در سه شب پیاپی، که مفسران شیعه و اهل‌سنت ذیل آیات ۵ تا ۹ سوره انسان (هل أتی) آن را نقل کرده‌اند، اوج تجلی توحید در این دگرخواهی است: «إِنَّمَا نُطْعِمُکُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِیدُ مِنکُمْ جَزَاءً وَلَا شُکُورًا» (ما فقط برای رضای خدا به شما طعام می‌دهیم و هیچ پاداش و سپاسی از شما نمی‌خواهیم.)
حضرت حتی نان خود را به «اسیر» (که دشمنِ در بند بوده) داد؛ یعنی خدمت به انسان محروم، بدون شرط‌گذاری ایدئولوژیک و تحقیر. این همان اخلاص ناب و مطلقاً بی‌چشمداشت است؛ چراکه دگرخواهی فاطمی به‌دنبال فاکتور کردن کار خیر برای برندسازی شخصی یا شوهای تبلیغاتی نیست و عمل فقط «لِوَجْهِ اللَّهِ» است. این رفتار به‌نوعی مواسات در اوج نیاز است؛ چراکه ایثار از مازاد ثروت کار دشواری نیست.
هنر سیره زهرایی این است که انسان در اوج گرسنگی، نانِ حیات خود را به دیگری می‌بخشد. پس الگوگیری امروزین از این رفتار، مفهوم مواسات ملی در بحران‌های اقتصادی و همراهی عملی با محرومان جامعه است.
ایکنا ـ گاهی ابعاد معرفتی، سیاسی و اجتماعی حضرت فاطمه(س) نادیده گرفته می‌شود، چگونه می‌توان نقش و سیره اجتماعی ایشان را بازخوانی کرد؟
تقلیل دادن وجود اقدس صدیقه طاهره(س) به یک بانوی پرده‌نشین که فضیلتش صرفاً در چارچوب حواشی خانه و اشک و ناله خلاصه می‌شود، محصول غلبه نگاه‌های ذوقی، مداحی‌محور و گاه خرده‌فرهنگ‌های مردسالارانه بر متون اصیل وحیانی است. همان‌طور که شهید بهشتی در آثار خود و رهبر انقلاب در سلسله بیانات مربوط به ولادت حضرت زهرا(س) متذکر شده‌اند، اسلام زنی در طراز کوثر می‌سازد که اقیانوس بیکران معنویت و فضائل است. پس اگر حضرت در بستر خانواده، مادری بی‌بدیل برای حسنین و همسری همراه برای علی(ع) است («نِعْمَ الْعَوْنُ عَلَى طَاعَةِ اللَّهِ»)، این تنها یک فصل از کتاب زندگی ایشان است؛ فصلی که در هماهنگی کامل با رسالت‌های بزرگ اجتماعی معنا پیدا می‌کند، نه در انزوا و بی‌تفاوتی نسبت به سرنوشت امت.
ابعاد سیاسی و اجتماعی حضرت فاطمه(س) نه جنبه‌ای حاشیه‌ای و زینتی، بلکه بخش پیشران تاریخ تشیع است و خطبه فدکیه که در منابع کهن فریقین ثبت شده، سند بارز و مانیفست عقلانیت، جامعه‌شناسی سیاسی و فلسفه شریعت است. حضور حضرت در مسجد پیامبر، در نهایت وقار و حیا، اما با صراحت، شجاعت، بلاغت بی‌همتا و برهان عقلی، نشان‌دهنده آن است که دفاع از ولایت، استیضاح حاکمیت منحرف‌شده از غدیر و آگاهی‌بخشی به توده‌های غافل، مرز جنسیتی نمی‌شناسد. این اقدام، صرفاً مطالبه یک قطعه زمین کشاورزی (فدک) نبود، بلکه به تعبیر شهید آیت‌الله صدر در کتاب ماندگار «فدک فی التاریخ»، یک مقاومت مشروع علیه مبانی شکل‌گیری خلافت و کودتا علیه انحراف مسیر امت اسلامی بوده است.
انتهای پیام
