Ailə üzvlərinin xüsusi həyatı və tərbiyə məqsədləri
Tərbiyə istedadların çiçəklənməsi prosesi deməkdir. Əlbəttə, bunun kənarında əmr be məruf, nəhy əz münkər kimi məsələlər var. Odur ki, tərbiyə məqsədi ilə şəxslərin xüsusi həyatına girməyin icazəli olub-olmadığı müzakirə edildikdə, tərbiyənin ümumi mənası nəzərdə tutulur. Şəxsi həyat ayə və hədislərdə olmayan bir başlıqdır.
Casusluğun haram olduğuna işarə edən “Vəla Təcəssəsu” (Hücürat: 12) ayəsi kimi şəxsi həyatın toxunulmazlığına hörməti göstərən başlıqlar gəlmişdir. Casusluq nədir? Casusluq, insanın başqalarından gizlətdiyi bir şeyi axtarması deməkdir. Deməli, Quran şəxsin icazəsi olmadan başqalarından gizlətdiyi yerə girməyi qadağan edir.
Başqasının evinə girmək və onlara qulaq asmağın haram olması söhbətimizə aid olan başqa mövzulardır. Həmçinin insanların başqalarından gizlətdikləri şeyləri axtarmaqdan çəkinmək haqqında ifadələr hədislərdə yer almışdır. Bu növ rəvayətlər göstərir ki, insanların başqalarından gizlətdikləri şeylərə yaxınlaşmamalıyıq. Bu, başqalarının şəxsi həyatına hörmətin nümunəsidir.
İndi sual yaranır ki, tərbiyə üçün hər üsuldan istifadə etmək olarmı? Deyilməlidir ki, həmişə belə deyil ki, hər zaman məqsəd vasitələrə haqq qazandırmır, çünki dində bəzən yalandan istifadəyə icazə verilib.
Fəqihlər bu barədə nə düşünürlər? Bizim iki fikrimiz var, biri budur ki, insanların şəxsi həyatına hətta tərbiyə məqsədi ilə girmək olmaz. Çünki bu iş düzgün vasitələrlə aparılmalıdır. Bəziləri bunun caiz olduğuna inanır və bu məsələyə dəlillər gətirir. Məsələn, bəzi hədislərdə bəzi hallarda qulaq asa biləcəyinizə icazə verilir. Nümunə olaraq, Peyğəmbər iki qulunun bir-birinə nalayiq sözlər dediyini gördü, Peyğəmbər onları gizlicə dinlədi və sonra onları ayrı bir şəhərə göndərdi. Bu sübutlar, şübhəsiz ki, gizlicə qulaq asmaq məsələsini xüsusilə təsdiqləyir .Əlbəttə, binda ixtilaf da ola bilər.
Bu məzmunda əsas dəlil Quranın bu ayəsidir: “Ey iman gətirənlər, özünüzü və ailənizi cəhənnəm odundan qoruyun” (Təhrim, 6). Bu ayədə özünüzü və övladınızı cəhənnəm odundan uzaq tutmağınız əmr edilmişdir. Bu ayə bütün hallara işarə edir və hamısını əhatə edir.
Bu baxışa əsasən, başqa seçim olmadığı hallar istisna olmaqla, ilkin vəziyyətdə başqalarının şəxsi həyatına daxil olmaq icazəli deyil. Odur ki, birinci cümləyə görə insanların şəxsi həyatına girmək mümkün deyil, ancaq şəxsi həyatın toxunulmazlığına girməkdən başqa tərbiyə etmək və qorumaq üçün başqa bir yol yoxdursa, qoruma vəzifəsi ilə şəxsi həyatın toxunulmazlığına hörmət arasında ziddiyyət yaranacaq. Bu zaman prioritetlər qiymətləndirilməlidir.
* Bu, ailə üzrə dini tədqiqatçı Hadi Əcəminin “Tərbiyə məqsədi ilə uşaqların və həyat yoldaşının şəxsi həyatına girməyə icazə verilmir” haqqındakı söhbətindən bir hissədir.
