توجه به سبب نزول آيات قرآن در مواردی باعث تضييق معنای آن شده است

گروه انديشه: سهيلا پيروزفر در مقاله «بررسی ميزان تأثير روايات سبب نزول در تفسير»، از مقالات شماره 63 فصلنامه «علوم حديث»، با مناقشه در فايده و سودمندی روايات اسباب نزول، بيان كرده است كه در مواردی توجه به سبب نزول معنای عام آيه را محدود كرده و باعث تضييق معنا شده است.

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن (ايكنا)، مقاله «بررسی ميزان تأثير روايات سبب نزول در تفسير» نوشته سهيلا پيروزفر، عضو هيئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، يكی از مقالات شماره 63 فصلنامه علمی ـ پژوهشی «علوم حديث» است كه نقش اسباب نزول در تفسير آيات الهی و چگونگی ايفای اين نقش در بازيافت مفاهيم آيات و دلالت آن بر مراد خداوند را به بحث گذاشته و با ارائه نمونه‌هايی، اين سودمندی و فايده را قابل مناقشه دانسته است.

بنا بر اين گزارش، در ميان مفسران و صاحب‌نظران، در ميزان تأثير روايات اسباب نزول در تفسير و فهم، اختلاف نظر وجود دارد. بسياری از دانشمندان اسباب نزول را از جمله مقدمات دريافت مفاهيم و آموزه‌های آيات الهی تلقی كرده‌اند و بر اين باورند كه تفسير آيه، بدون دانستن سبب نزول، يا ممكن نيست و يا باعث سردرگمی و انحراف از اهداف تفسيری خواهد شد.

به عقيده نويسنده مقاله «بررسی ميزان تأثير روايات سبب نزول در تفسير»، اخبار و روايات اسباب نزول با اين كه در راهنمايی به فهم تفصيلی و درست آيات قابل توجه است و روشنگری آن‌ها را به عنوان قراين حاليه نمی‌توان منكر شد، چنين نيست كه اين اخبار و روايات منبع و مرجعی مستقل و اساسی در بيان فهم آيات قرآن و مقاصد الهی باشند و بدون دانستن آ‌نها فهم آيه ميسر نباشد؛ به گونه‌ای كه مفاد آيات قرآنی، بدون آن در هاله‌ای از ابهام باقی بماند.

در بخش پايانی مقاله آمده است: اعتقاد به تأثير اسباب نزول در تفسير آيات به معنای مسدود ساختن راه انديشه و تفكر در زمينه آن آيات و روی آوردن و سطحی‌نگری و محدودانديشی نسبت به پيام آن نيست. همچنين بايد توجه كرد كه در مواردی توجه به سبب نزول معنای عام آيه را محدود كرده و باعث تضييق معنا شده است و گاه بی‌توجهی به صحت و سقم روايات باعث شده فهم و برداشت نادرستی از آيات ايجاد شود.

يادآور می‌شود، «علوم حديث» فصلنامه‌ای علمی ـ پژوهشی است كه به صاحب امتيازی دانشكده علوم حديث و مديرمسئولی و سردبيری محمد محمدی نيك(ری‌شهری) منتشر می‌شود.