رسالة الحقوق؛ بهترين منبع برای تدوين سبك زندگی/ نگاه غرب به زندگی سطحی و جزيی است
پژوهشگر حوزوی و قرآنی، رساله حقوق امام سجاد(ع) را از اجزای اصلی مدلسازی سبك زندگی اسلامی دانست و تاكيد كرد نگاه غرب به زندگی سطحی و جزيی است و نگاهی ذوابعاد و جامعنگرانه نيست از اين رو نمیتواند سعادت دنيا و آخرت انسان را رقم بزند.
گروه حوزههای علميه: پژوهشگر حوزوی و قرآنی، رساله حقوق امام سجاد(ع) را از اجزای اصلی مدلسازی سبك زندگی اسلامی دانست و تاكيد كرد: نگاه غرب به زندگی سطحی و جزيی است و نگاهی ذوابعاد و جامعنگرانه نيست از اين رو نمیتواند سعادت دنيا و آخرت انسان را رقم بزند.
حجتالاسلام والمسملين حسين احمدی قمی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) با اشاره به اهميت مسئله سبك زندگی اسلامی گفت: آنچه كه امروز مقام معظم رهبری داعيهدار و پرچمدار آن در كشور ما شدهاند، مبحث جايگزينی صحيح علوم انسانی اسلامی به جای علوم انسانی غربی است.
وی افزود: اين علوم انسانی همانگونه كه در بحثهای مختلف نيز بيان شده است، مبتنی بر تفكرات پوزيتيويستی، مادیگرايانه و تجربی است كه با حجمی از دادهها و خروجیهای قابل رويت اندازهگيری میشود و با مدل و تفكر اسلامی متفاوت است.
اين استاد حوزه، تصريح كرد: يكی از مسايل مورد توجه در روانشناسی امروز مسئله سبك زندگی است كه در تعريف روانشناسی غربی به آن «لايف استايل» گفته میشود؛ لايف استايل در تفكر غربی ابعاد مختلفی از زندگی بشر را نمايان میكند ولی اگر كسی با متون و معارف اسلامی آشنايی سطحی نيز داشته باشد به وضوح درمیيابد كه اين شيوه زندگی غربی در مقابل نگاه اسلام به زندگی، بسيار ناچيز و جزيی و سطحی است.
اغراق در اسلام جایی ندارد
وی افزود: بدون شك اگر نگاهی جامع به مجموعه ادبيات، احكام، دستورات و معارف دينی داشته باشيم، به روشنی در میيابيم در اين گفتار، ذرهای اغراق وجود ندارد زيرا دين اسلام مجموعهای از احكام امری، توصيهای و حقوقی است كه عمل به آنها مجموعهای كامل از زندگی انسان را در بر میگيرد و او را در دو ساحت دنيوی و اخروی سعادتمند میكند.
احمدی قمی تصريح كرد: يكی از متون حقوقی و معنوی در مكتب اسلام، رساله حقوق جامع امام سجاد(ع) است؛ ايشان در اين متن الهی به ظرافت و دقت بسيار بالا به زندگی انسان به مثابه موجودی اجتماعی كه دارای حقوق فردی و جمعی است نگريسته و آنها را بيان كرده است.
وی گفت: در اين رساله امام، به مجموعهای از حقوق انسانی توجه دارند كه به طور قطع هيچ متن دانشی در فرهنگ غربی به آن نپرداخته است؛ وقتی كه اين حقوق را مرور میكنيم و از آن به عنوان تنها بخشی از نظامنامه معرفتی اسلامی در حوزه زندگی اجتماعی و روانشناسی نگاه میكنيم، درمیيابيم كه اسلام دريای عظيمی از معارف الهی است كه قطعا هيچ انسان منصفی نمیتواند آن را با هيچ يك از مكاتب انسانی و غربی مقايسه كند.
اين فعال حوزوی و قرآنی كشور، تصريح كرد: در اين رساله حقوق متقابل انسان به اعضای بدن، همسايه، والدين، خويشاوندان، نصحيت شونده، حقوق جنگی، حق بندگی، حق رهبر و... به روشنی و شفافيت بيان شده است كه هر كدام از آنها به جرات میتواند شناسنامه رفتاری ابدی انسان در هر نقطه و منطقهای باشد و يكی از مزايای اين معارف نيز همين است كه در همه جا پاسخی يكسان دارد و همچون نسخههای روانشناسی غربی نيست كه در يك مكان نتيجه ديگر و در مكان ديگر نتيجهای غير داشته باشد.
حقوق مشترک زوجین
وی گفت: به عنوان مثال در اين متن الهی میخوانيم كه يكی از حقوق مشترك در زندگی زوجين، حق انس و الفتی است كه به واسطه زناشويی بين زوجين بوجود میآيد كه حفظ اين رابطه مهرانگيز، تابع رفتارهای دو طرف است كه از آن جمله میتوان به حفظ حرمت و احترام و محبت و صفای باطن اشاره كرد كه خود امام نيز در اين زمينه میفرمايند «فإن لها حق الرحمه و الموانسه و موضع السكون إليها قضاء اللذه التی لابد من قضائها و ذلك عظيم؛ و لا قوه الا بالله».
احمدی اظهار كرد: در اين رساله به حق پدر و مادر بر انسان به دقت و روشنی و ظرافت و جامعيت پرداخته شده است به طوری كه منشا اين حقوق را رابطه ايجادی انسان میداند و به نوعی اطاعت از آنان در راستای اطاعت از خالق میداند و به همين خاطر است كه در فرهنگ اسلامی هميشه احسان به والدين در كنار ايمان به خدا آمده است زيرا خداوند بر قدرشناسی منشا وجود هميشه تاكيد دارد و دوست دارد كه انسانها هميشه شكرگزار باشند؛ زيرا انسانی كه به والد خود احسان نكند و شاكر نباشد قطعا شاكر خداوند هم كه والد او را خلق كرده است، نخواهد بود.
وی با اشاره به فرازی از رساله حقوق امام سجاد(ع) در باب حق همسايه بر انسان، گفت: امام سجاد(ع) در اين فراز بيان میدارند كه «ما حق الجار فحفظه غائبا و كرامته شاهدا و نصرته و معونته فی الحالين جميعا لا تتبع له عوره ولا تبحث له سوء(ه) لتعرفها؛ فإن عرفتها منه عن غير إراده منك ولا تكلف ؛ كنت لما علمت حصنا حصينا وسترا ستيرا؛» امام به ما امر میكنند كه از حقوق همسايه در سبك زندگی اسلامی آن است كه حافظ حقوق و كرامت او در حضور و غيابش باشيم و آبروی او را نبريم و محرم اسرارش باشيم؛ مسئلهای كه متاسفانه كمتر شاهد آن هستيم و البته بايد گفت كه اين متون عظيم نيز كمتر برای مردم معرفی میشوند كه بدانند در مقابل هم در زندگی اجتماعی خرد و كلان چه وظايفی بر عهده دارند.
احمدی عنوان كرد: سبك زندگی اسلامی بدون شك بايد از اين گونه متون و سيره عملی اوليای خدا گرفته شود و متناسب با امروز جامعه مدلسازی شود؛ قطعا رسيدن به مدل سبك زندگی اسلامی نيازمند كار پژوهشی عظيم برای تدوين نقشه راه و مدل فرهنگی توسعه انسانی اسلامی دارد كه نيازمند متونی چون رساله حقوقی امام سجاد(ع) است.
