توجه به چراغ قرمز قانون و اخلاق؛ عامل حركت و شكوفايی جامعه

گروه انديشه: ايستادن پشت چراغ قرمز قانون و اخلاق می‌تواند نه به عنوان توقف و مانائی و ركود، بلكه به عنوان حركت و رشد و شكوفائی درك شود، زيرا شخص متوجه به اخلاق می‌داند با بداخلاقی مردود می‌شود و از سوی ديگر رعايت اخلاق و توجه به قانون، نشان‌گر درك درست از سلوك درونی انسان است.

حجت‌الاسلام و المسلمين سيدعلی‌اكبر حسينی، رئيس گروه تفسير ترتيبی مركز فرهنگ و معارف قرآن، در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن (ايكنا) با اشاره به تنش‌زايی حوزه سياست به طور كلی و اين كه با درگيری همه طيف‌های سياسی در التهابات در سال‌های اخير با نوعی خواب و خاموشی اخلاق سياسی مواجه بوده‌ايم، گفت: در اين زمينه توجه به توصيه‌هايی كه از زبان مقام معظم رهبری و امام(ره) و در قالب بيانات و الفاظی ساده مطرح شده است می‌تواند راهگشا باشد.

حسينی با اشاره به توصيه‌ای از حضرت امام(ره) با اين تعبير كه «بايد اخلاق همه در انتخابات اخلاق اسلامی باشد»، بيان كرد: اين تعبير حضرت امام(ره) هر چند تعبير ساده‌ای است و برای همه قابل فهم است، اما بايد دانست كه اگر صحنه سياست و قدرت صحنه ابتلا و امتحان است، اين تعبير بايد با توجه به اين لايه‌ها در نظر گرفته شود و برای محقق شدن آن ابتدا به بستر و شرايط آن توجه شود.

توحید؛ محور اخلاق اسلامی و اخلاق انتخاباتی اسلامی

وی با اشاره به تعبير علامه طباطبائی از اخلاق اسلامی گفت: ايشان می‌گويند كه اخلاق يا ادب اسلامی، تبلور رفتاریِ توحيد است؛ يعنی افرادی كه از توحيد سرشار و لبريز نيستند نمی‌توانند رفتار اخلاقی متناسب با آئين توحيدی و قرآنی را داشته باشند. بنابراين لازمه رعايت اخلاق اسلامی در انتخابات نيز سرشار بودن از توحيد و رفتار كردن براساس توحيد است.

حسينی بر همين اساس با اشاره به تأكيد امام(ره) در ادامه همان سخنان بر وام‌‌دار نبودن افراد حاضر در صحنه سياسی به شرق و غرب، عنوان كرد: وام‌‌دار نبودن به شرق و غرب صرفاً يك توصيه ساده نيست كه به راحتی از سوی افراد قابل عمل باشد؛ بلكه نيازمند مقدمات و شرايطی است. شرط دارا بودن اين ويژگی كه لازم برای يك سياستمدار در نظام اسلامی است، داشتن تلقی عميق و عزت‌‌مندانه از خود، از ايمان خود و از پيشينه تاريخی خود است و آنان كه چنين تلقی‌ای را ندارند از خودكم‌بينی رنج می‌برند و به دليل اين‌كه عزت اسلامی را درك نكرده‌اند نمی‌توانند وام‌دار شرق و غرب نباشند.

داشتن هيبت دين در دل؛ از شاخص‌های مهم برای قرار گرفتن در جايگاه حاكميتی در نظام اسلامی

وی لازمه احراز چنين سطحی از صلاحيت در يك كانديدا را بررسی و سنجش نگاه او به شرق و غرب و همچنين جايگاه دين و ضرورت آن و جايگاه نظام اسلامی در انديشه و بيان او دانست و اظهار كرد: داشتن يا نداشتن هيبت دين و آموزه‌های دينی در دل، از شاخص‌های مهم و جدی است كه بايد در يك بازه زمانی طولانی احراز شود. بنابراين اگر كسی دين در دلش عظمت پيدا نكرد و عزت ايمانی را احساس نكرد، نمی‌تواند شايسته قرار گرفتن در جايگاه حاكميتی در نظام اسلامی باشد. با توجه به تعبير خداوند در قرآن كريم كه می‌فرمايد «... وَ أَنتُمُ الأَعْلَوْنَ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ؛ و شما برتريد، اگر مؤمنيند»(آل‌عمران/139)، اگر بر اين اساس قله بودن خود را احساس نكرديم، نمی‌توانيم عظمت غرب و شرق را ناديده بگيريم و نمی‌توانيم در مقابل تهديدهای آنان ناآرام نشويم.

عضو هيئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با اشاره به ادامه سخنان امام(ره) كه می‌فرمايند «... بر صراط مستقيم انسانيت و اسلاميت باشد»، بيان كرد: حضرت امام(ره) اين جا اسلاميت و انسانيت را تقريباً عكس بيان گرفته‌اند يعنی اسلام آئين‌نامه و مرام‌نامه چگونه انسان بودن است و نمی‌شود كه فرد پايبند به انسانيت باشد اما از مرام‌نامه اسلام كه عين توضيح چگونه انسان بودن است غافل باشد.

ايستادن پشت چراغ قرمز قانون و اخلاق؛ عامل حركت و رشد و شكوفايی

حسينی ضمن اشاره به توصيه‌های مقام معظم رهبری مبنی بر پرهيز از جنجال و تخريب و بداخلاقی در انتخابات و قلمداد كردن آن به عنوان يك هدف عالی و شيرين، اظهار كرد: خداوند در قرآن كريم می‌فرمايد: «هُوَ الَّذِی جَعَلَكُمْ خَلاَئِفَ الأَرْضِ وَ رَفَعَ بَعْضَكُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجَاتٍ لِّیَبْلُوَكُمْ فِی مَا آتَاكُمْ إِنَّ رَبَّكَ سَرِيعُ الْعِقَابِ؛ اوست كسى كه شما را در زمين جانشين [يكديگر] قرار داد و بعضى از شما را بر برخى ديگر به درجاتى برترى داد تا شما را در آنچه به شما داده است بيازمايد آرى پروردگار تو زودكيفر است» (انعام/165) زمانی كه شما اين زمينه را زمينه ابتلا و آزمايش دانستی كه عملكرد منفی در آن به مكافات و عملكرد مثبت به رشد و تعالی منجر می‌شود، از يك سو بداخلاقی جايگاهی نخواهد داشت؛ چرا كه می‌دانی با بداخلاقی مردود شده‌ای و از سوی ديگر و در صورتی كه فرد درك درستی از سلوك درونی داشته باشد ايستادن پشت چراغ قرمز قانون و اخلاق می‌تواند نه به عنوان توقف و مانائی و ركود بلكه به عنوان حركت و رشد و شكوفائی درك شود.

وی با تأكيد بر اثربخشی واقعی اين دو نوع نگاه، گفت: هر كدام از اين دو نوع نگاه رفتارهای ساده ما را نيز دگرگون می‌كنند اما لازمه دگرگونی مطلوب و عمل در جهت تأكيدات مقام معظم رهبری مبنی بر پرهيز از جنجال و تخريب و بداخلاقی، پايبندی به نگاه مطرح شده و مشروط به فهم تعبير حضرت امير(ع) است كه متذكر می‌شوند خلافت و حكومت طعمه نيست بلكه دار ابتلا و آزمايش آدم‌هاست.

رئيس گروه تفسير ترتيبی مركز فرهنگ و معارف قرآن با بيان اين كه لازمه ادای تكليف در چنين سطحی از حضور اجتماعی تحمل بارهای سنگينی است، به سخن امام صادق(ع) در مورد رنج و مشقت مؤمنان در عصر ظهور اشاره كرد و گفت: امام صادق(ع) به يكی از اصحاب خود می‌فرمايد كه اگر حضرت حجت(ع) بيايد رنج و مشقت برای مؤمنان هست چرا كه بايد بارهای سنگين و تكاليف بزرگ را به عهده بگيرند. بنابراين بايد به اين نكته توجه داشت كه قدرت در جامعه اسلامی مقدمه رسيدن به آزادی و لذت‌جوئی و از اين قبيل امور نيست.

حسينی اضافه كرد: در واقع در نگاه دينی نوعی ملازمه و توازی و تساوی ميان رسيدن به رياست كلان و مسئوليت سنگين‌تر و پاسخ‌گويی بزرگ‌تر در درگاه الهی وجود دارد. با توجه داشتن به همين نكته است كه آن ولع و هيجان و بی‌قراری كه فرد را به تخريب و بداخلاقی وادار می‌كند رنگ می‌بازد و بی‌معنا می‌شود.