
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از قم، حجتالاسلام والمسلمین مهدی فرمانیان، شامگاه ششم آبانماه در نشست تخصصی تاریخ تفکر سلفیگری که در مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) قم برگزار شد، گفت: دوره اول جریان سلفیگری دورهای 200 ساله است که از صحابه تا ظهور شافعی و احمدابن حنبل ادامه پیدامیکند و به منظور شناخت وهابیت و سلفیت باید با دوره اول آن جریان به خوبی آشنا باشیم.
وی ابراز کرد: دومین دوره، دوره ظهور اصحاب حدیث با ظهور شافعی و احمدابن حنبل است و در این دوره شاهد بودیم که بزرگان متعددی مانند صاحبان صحاح سته چون بخاری ظهور کردند.
رئیس پژوهشکده کلام مذاهب اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب ادامه داد: پس از این دوره سه گرایش فکری بوجود آمد که شامل سلفی و ... میشد و تا سال 700 هجری قمری ادامه پیدا کرد.
فرمانیان اظهار کرد: سومین دوره سلفیگری دوره تاسیس مکتب سلفیه بوسیله «ابن تیمیه» است و او در قرن هفت و هشت مکتب خود را به عنوان سلفیه مطرح کرد و قبل از او مکتبی به نام سلفیه نداشتیم.
وی با اشاره به این که وهابیون اصل وجود حضرت مهدی(عج) را قبول دارند گفت: برخی وهابیها مهدویت را زیر سئوال برده و این مقوله را تنها دارای رویکرد شیعی عنوان کردهاند.
فرمانیان ادامه داد: این در حالی است که حتی یکی از محققان سلفی بیش از 380 روایت در مورد مهدویت را بیان کرده است و از این تعداد 12 حدیث و 25 اثر صحیح داریم و سلفیها عنوان کردهاند که ما نیز امام مهدی(عج) را با نگاه خودمان قبول داریم.
رئیس پژوهشکده کلام مذاهب اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب افزود: وقتی آن محقق اوصاف امام زمان(عج) را در نگاه وهابیها مطرح میکند بسیاری از آن اوصاف در آثار و اقوال صحابه و تابعین موجود است و با توجه به بیان آن از سوی یکی از صحابی، برخی صفات حضرت مهدی(عج) را قبول میکنند.
وی تاکید کرد: غرب در راستای شناخت بیشتر ریشههای وهابیت و سلفیگری اقداماتی را انجام داده است اما در کشور ما هنوز تحقیقات مناسبی در مورد دورههای مختلف ایجاد تفکر سلفیگری انجام نشده است.
فرمانیان در ادامه بحث خود در نشست تخصصی تاریخ تفکر سلفیگری بیان کرد: با ظهور شافعی و احمدابن حنبل شاهد بروز جریان اصحاب حدیث بودیم، آنان ظاهر نص را میپذیرفتند اما مخالف تاویل بودند، این همان تفکری است که امروز وهابیت دارد، ظاهرگرا بوده و به تاویل اعتقادی ندارد.
وی اظهار کرد: وهابیها مادامی که خبر یا حدیث دارای قول صحابی باشد حتی فقه خود را بر اساس فتوای صحابی چیده و به سراغ سایر نصوص فقهی نمیروند.
فرمانیان افزود: جریانهای فکری در اصحاب حدیث برخی بر تاویل معتقد بودند و لذا افرادی که بر تاویل معتقد بودند در نزد وهابیها اعتبار ندارند.
وی ابراز کرد: دیگر جریان دراصحاب حدیث رویکرد تشبیهی است، آنان کسانی هستند که در باب خداوند آن قدر ظاهر را پذیرا شدهاند که داد اصحاب حدیث هم در آمده است اما این گونه رویکردهای تشبیهی مورد پذیرش وهابیها به شمار میرود.
وی ادامه داد: دیگر جریان موجود در اصحاب حدیث رویکرد به سمت سلف است، آنان دقیقا کسانی بودند که بعد از احمد بن حنبل گفتند آن چیزی را همواره میگوییم که سلف گفته است، آنان سلف را به معنای افراد پیشین خود برمیشمارند و ذرهای از نظر آنها عدول نکرده و حتی در مسائل مستحدثه سکوت میکنند.
فرمانیان با اشاره به این که در مورد سه جریان مذکور حتی در اهل سنت نیز تحقیقات جدی انجام نشده است گفت: تا پیش از ابن تیمیه گرایش به سمت سلف بوده است اما مکتبی به نام سلفیه بوجود نیامده بود و در هیچ کتاب مشهور قرنهای گذشته نامی از تفکر سلفیگری نمیبینیم.
وی اظهار کرد: در این بین در اصحاب حدیث شخصی به نام ابن تیمیه ظهور کرده و بیان میکند که سلف علم ندارد و تنها ایمان دارد.
وی ادامه داد: او همچنین بیان میکند که سلف نه تنها ایمان دارد بلکه بهترین فهم را دارد و از این جا به خاطر این نگاه، مفهوم و مکتبی به نام سلفیه آغاز میشود.
رئیس پژوهشکده کلام مذاهب اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب افزود: هر کس معتقد است فهم سلف بر فهم خلف برتر است از دیدگاه ابن تیمیه سلفی حساب میشود و طبق این تعریف بسیاری از سلفیهای امروز سلفی محسوب نمیشوند و بسیاری دیدگاه ابن تیمیه را قبول ندارند.
این محقق حوزوی یادآور شد: بسیاری از کسانی که اقدام به ترور و کشتار میکنند اذعان دارند اولین کتابهایی که مطالعه کردهاند از ابن تیمیه است و مطالب آن باعث میشود که عدهای اقدام به آدمکشی کنند.
فرمانیان بیان کرد: ابن تیمیه برداشتهای خود را از دین مطرح میکرد و متاسفانه همه فتواهای جدید و اجتهادات جدید خود را به اسم سلف به خورد طرفداران خود میداد.
وی همچنین نفی توسل از سوی وهابیها را بدون سند و دلیل ذکر کرد و افزود: وهابیها حتی یک روایت ندارند که توسل را نفی کند و آن را بهانهای برای موحد دانستن خود میدانند، این در حالی است که ما در شیعه حتی از پیامبراکرم(ص) احادیث بسیاری داریم که توسل را تایید میکند.