آرامگاه لسانالغیب شیرازی؛ زیارتگاه عاشقان + عکس
گروه اجتماعی: آرامگاه لسانالغیب از دیرباز، قبله اهل دل و زیارتگاه عاشقان بوده و معتقدان رفتن به آرامگاه او را با آدابی همراه میکنند، از جمله با وضو به آنجا میروند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از فارس، خواجه شمسالدین محمد متخلص به حافظ و ملقب به لسانالغیب در سال 726 هجری قمری در شیراز به دنیا آمد و در همین شهر نیز به کسب علم و دانش مشغول شد.
وی نزد استادان معروف آن دوره چون سید شریف جرجانی و ابوعبالله قوامالدین به کسب علوم و ادبیات پرداخت، سپس وارد عالم سیر و سلوک شد و مشرب عرفان اختیار کرد و یکی از عرفای نامور شد. علاوه بر این، حافظ همه قرآن را از برداشته و آن را با چهارده روایت میخوانده است.
عشقت رسد به فریاد گر خود بسان حافظ
قرآن ز بر بخوانی، با چارده روایت
حافظ از شاعران بنام و پر آوازه سده هشتم قمری است که با گذشت قرنها از مرگ وی هنوز دیوان او به زبانهای مختلف در سراسر جهان چاپ میشود. دیوان حافظ بیش از 6 هزار بیت دارد که شامل غزل، مثنوی، رباعی و قطعه است و عمده شاهکار حافظ غزلیات اوست.
وی در سال 791 هجری قمری چشم از جهان فرو بست و او را در گورستان مصلای شیراز به خاک سپردند.
دیوان حافظ از معدود کتابهایی است که در کنار کتب دینی در خانهٔ هر ایرانی وجود دارد و کوچک و بزرگ آن را میخوانند و به اندازهٔ درک خود از آن بهره و لذت میبرند.
به ابتکار بنیاد فارسشناسی هر ساله روز 20 مهر با عنوان «یادروز حافظ» مراسمی باشکوه در حافظیه برگزار میشود.
آرامگاه حافظ (حافظیه)
این مکان از دیرباز، قبله اهل دل و زیارتگاه عاشقان دور و نزدیک بوده و در جوارش عرفا و شعرای نامداری به خاک سپرده شدهاند. معتقدان این پیر صاحب کرامت، رفتن به آرامگاه او را با آداب و رسومی آئینی همراه میکنند، از جمله با وضو به آنجا میروند، در کنار آرامگاه حافظ کفش خود را از پای بیرون میآورند که این خود در فرهنگ مذهبی ایران نشانه احترام و قدسی بودن مکان است.
پس از به خاک سپردن حافظ در مصلی، تا مدتی قبر او بدون ساختمان بود. 65 سال پس از درگذشت او(سال 856 هجری قمری) و در زمان حکمرانی میرزا ابوالقاسم گورکانی، شمسالدین محمد یغمایی که استاد و وزیر حکمران نامبرده بود، بر فراز قبر حافظ ساختمانی گنبدی ساخت و جلوی آن حوضی بزرگ ساخت که به وسیله آب رکنآباد پر میشد.
این بنا در اوایل سده 11 قمری و در زمان سلطنت شاه عباس کبیر تعمیر شد. نقل است که نادر شاه نیز تعمیراتی در حافظیه انجام داده است.
از زمان ساخت این بنا تاکنون تعمیرهای بسیاری انجام گرفته است؛ اما بنیادیترین کار در زمان کریم خان زند انجام شد. او در سال 1188 هجری قمری ساختمانی اساسی بر روی آرامگاه حافظ ساخت. ساختمان او به شیوه بناهای زمان زندیه دارای تالاری با چهار ستون سنگی یکپارچه بود که از سوی شمال و جنوب گشاده و دو سوی چپ و راست آن دو اتاق ساخته شده بود؛ بهگونهای که آرامگاه حافظ در شمال تالار قرار میگرفت و در جنوب آن باغی بزرگ نمایان بود.
همچنین کریم خان دستور داد تا سنگی از جنس مرمر برای قبر حافظ بتراشند. پس از آماده شدن سنگ، دو غزل از بهترین غزلهای حافظ را به نستعلیق که توسط حاج آقاسی بیگ افشار آذربایجانی نوشته شده بود، بر روی آن حجاری کردند. سنگ کنونی، همان سنگ قبر زمان زندیه است.
پس از حکومت زندیه نیز افراد فراوانی آرامگاه را تعمیر و بازسازی کردهاند. در سال 1319 هجری قمری شاهزاده ملک منصور(ملقب به شعاعالسلطنه) والی فارس، معجری آهنین روی قبر حافظ ساخت و کتیبهای را نیز بر بالای آن قرار داد.
در سال 1310 خورشیدی فردی، به نام دبیر اعظم بهاری که استاندار فارس بود، سردر حیاط جنوبی و نارنجستان آن را سروسامان داد و خیابانی در جلوی آرامگاه ساخت و نام آن را خرابات(جاییکه خورشیدی میدمد) گذاشت که بعدها به گلستان تغییر نام پیدا کرد.
حافظ میگوید:
مقام اصلی ما گوشه خرابات است
خدا خیرش دهد هر که این ساختمان کرد
در سال 1314 خورشیدی به کوشش مرحوم علیاصغر حکمت(وزیر فرهنگ وقت) طرح و نقشه آرامگاه حافظ به شکل کنونی آن توسط آندره گدار، باستانشناس فرانسوی تهیه شد و به مرحله اجرا درآمد و در سال 1316 پایان یافت. طبق این نقشه، تالار چهار ستون وسط که در زمان زندیه ساخته شده بود، از دو سو امتداد یافت و حافظیه به دو محوطه، شامل باغ در جنوب تالار و آرامگاه در شمال آن تبدیل شد.
در این ساختمان، ساختمان قدیمی کریم خان زند بهصورت تالاری درآمد که 56 متر درازا دارد و بهوسیله 20 ستون سنگی بلند نگه داشته میشود که چهار ستون یکپارچه کریم خانی میان آنها قرار دارد و 16 ستون دیگر دو تکه است که در سال 1315 خورشیدی ساخته و نصب شده است.
بالای قبر وی گنبدی است که بهوسیله هشت ستون سنگی یکپارچه 5 متری به شکل ستونهای کریمخانی نگهداری میشود. سطح خارجی گنبد بهوسیله ورقهای مس ترک ترکی مانند کلاه قلندران و درویشان پوشیده شده و سقف گنبد با کاشیهای رنگین معرق، تزئین شده است. دور تا دور زیر سقف، ابیاتی به خط ثلث روی کاشی نوشته شده است. در جنوب صحن دو حوض آب قرار دارد که هر یک بهوسیله دو باغچه که درختان نارنج دارد، محصور است.
دور تا دور سمت شرقی و شمال غربی صحن نیز باغچههایی است که در آنها کاج، سرو و نارنج کاشته شده و چمنکاری شده است. در سمت غربی صحن نیز دیواری با اتاقهایی که داخل آنها آرامگاه اشخاص مختلف است، قرار دارد که هماکنون به کلاسهای هنری تبدیل شده است. در قسمت دیگر، آرامگاه خانواده قوامالملک شیرازی است که سردری مرتفع دارد.
پشت آرامگاه حیاطی کوچک است که در سمت غرب آن چندین آرامگاه شخصی و در وسط آن حوضی کوچک قرار دارد.
پس از انقلاب اسلامی محوطه زیبای آرامگاه حافظیه چندین هزار متر مربع گسترش یافته است. در نزدیکی قبر حافظ، شماری از شاعران، ادیبا، بزرگان و عارفان به خاک سپرده شدهاند که عبارتند از اهلی شیرازی، فرصتالدوله شیرازی، فریدون توللی، دکتر مهدی حمیدی، دکتر نورانی وصال شیرازی، حمید دیرین، دکتر علیرضا شاپور شهبازی و ...
در یک سال گذشته نیز طرحی به ابتکار دفتر نهاد نمایندگی ولی فقیه در استان فارس در جوار آرامگاه حافظ با عنوان «دولت قرآن» در جوار آرامگاه حافظیه برگزار شد که در عصرهای یکشنبه هر هفته محفل انس با قرآن و تفسیر آن با حضور قاریان برجسته کشوری و استانی و آیتالله ایمانی، نماینده ولی فقیه در استان فارس برگزار شد.
نمادشناسی آرامگاه حافظ
آرامگاه حافظ در مقابل یکی از شلوغترین و پررفتوآمدترین خیابانهای شیراز قرار گرفته و نمای آرامگاه از خیابان مذکور غیرقابل مشاهده است. این خیابان نماد اسارت در جهان صنعتی و مدرن است؛ چنانچه نمیتوان از طریق آن، آرامگاه حافظ را که نماد افکار و اندیشههای عرفانی اوست، نظارهگر بود.
بخش جنوبی آرامگاه نماد دنیای مادی و ظواهر فریبندهٔ آن است. با نزدیکترشدن به آرامگاه، انسان از بند هواهای نفسانی آزاد شده و بالارفتن از ایوان بهمنزلهٔ معراج عرفانی و سیر و سلوک در دنیای ملکوت است. به تدریج آرامگاه که نماد خورشید است، نمایان میشود و پایینآمدن از ایوان، نماد تعظیم در برابر این خورشید درخشان است. ایوان از ۲ ردیف پلهکان تشکیل شده که هر ردیف شامل ۹ پلهاست. در ادبیات فارسی، ۹ عدد آسمانها بوده و مقدس شمرده میشود.
بخش شمالی آرامگاه نماد دنیای ملکوت است؛ چراکه در این قسمت به آرامگاه میرسیم که نماد دستیابی به حقایق و رمزورازهای دنیا است. این بخش شامل ۸ درب ورودی و خروجی است؛ همچنین آرامگاه نیز از ۸ ستون سنگی تشکیل یافتهاست. عدد ۸ نماد سدهٔ هشتم(سدهای که حافظ در آن میزیسته) و هشت درب بهشت است.
نمای بیرونی گنبد آرامگاه، نماد آسمان بوده و به شکل کلاه درویشان ترک است. گنبد از دورن با رنگهای مختلف عرفانی آراسته شدهاست؛ آبی فیروزهای(نماد بهشت)، سرخ ارغوانی(نماد شراب ازلی)، سیاه و سفید(نماد شب و روز) و قهوهای سوخته(نماد خاک) است.
