نشست «بهار و نگار وحی» در شیراز برگزار شد

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از فارس، به نقل از روابط عمومی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس، نشست قرآنی «بهار و نگار وحی» با همکاری و حمایت انجمن هنرهای تجسمی و سنتی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس و انجمن دوستداران زبان و ادبیات فارسی شیراز در کافه هنر گلستان شیراز برگزار شد.

در این نشست محمد مرادی، استاد دانشگاه، پژوهشگر و نویسنده اهل فارس، با طرح این سؤال که بعضی از آثار هنری که در بینش و هنر دینی با آن روبه‌رو هستیم چقدر می‌توانند دارای اصالت باشند، افزود: ادبیات مذهبی در طول دوران با دگردیسی و تعابیر مختلفی روبه‌رو بوده است.
این نویسنده و منتقد ادبی اظهار کرد: از طریق ارتباط هنر، ادبیات و مذهب می‌توان به اصالت و ردیابی آثار هنری و مذهبی و به‌ویژه دعاها و احادیث پی برد و ثابت کرد که اینها از زبان معصوم جاری شده و تعلق به زمانی دارد که از آن انتظار می‌رود.
مرادی با تأکید بر اینکه ادبیات فاخر وارد نسخه‌شناسی می‌شود تا متون را آسیب‌شناسی و بررسی کند، گفت: در هنری چون خوشنویسی نیز می‌شود با توجه به نوع مرکب، کاغذ، ترکیب‌سازی‌ها، اصالت و قدمت اشعار، روایات و دست‌نوشته‌ها را در کتب و آثار مشخص کرد.
وی استفاده از واژه مذهبی معصوم یا مظلوم در اشعار را مبنی بر رویکرد شاعر و اصالت نسخه اصلی دانست و اظهار کرد: شیخ اجل سعدی شیرازی با قدرت و توانایی ادبی خود و با منظر کلامی از واژه «معصوم» استفاده کرده است تا عمق اثر ادبی و هنری شعرش را صدچندان و مفهوم معنی و محتوی را حفظ کرده باشد.
این پژوهشگر ادب فارسی، به رباعی منصوب از ابن‌سینا در ستایش حضرت علی(ع) اشاره کرد و گفت: در این راستا مهم این است که از منظر نسخه‌شناسی با تأکید و ترکیب‌های هنری ثابت کنیم این شعر چقدر ممکن است و احتمال دارد از ابن سینا باشد.
این محقق و نویسنده ادامه داد: برای به‌دست آوردن قدمت منظومه یوسف و زلیخا نیز می‌توان به تاریخ‌نگاری قرن پنجم رجوع کرد و یا از نگاه هنر تعزیه و روضه‌خوانی وارد این مبحث شد چون بعضی از آثار از طریق هنر نگارگری مورد تحلیل و بررسی قرار می‌گیرند و این روش باعث روشنگری قدمت نسخه و همچنین اثر می‌شود.
وی اظهار کرد: از گره خوردن و ارتباط هنر، ادبیات و مذهب، می‌توان تحریف‌های راه‌یافته به آثار دینی، ادعیه، ادبیات و دین را ردیابی کرد و از نقوش برگرفته از معماری نیزبه انعکاس و تأثیرات آن در ادبیات پی برد.
مرادی گفت: با تشخیص شیوه معماری و پیدا کردن دوره تاریخی آن می‌توان به اشعار منصوب به عنصری در مقطع مورد اشاره به‌صورت کارکردی دست یافت و فهمید که شعر موردنظر قدمت زمانی خود را داراست.
وی بیان کرد: برای دستیابی به اینگونه نسخه‌شناسی که بتواند از منظر هنری، ادبی و مذهبی توانائی ردیابی داشته باشد، نیاز به مطالعه و پژوهش در زمینه‌های مختلف و تاریخ هنر به‌ویژه هنرهای اسلامی است.
مرادی با بیان اینکه شعرهای ابوعلی سینا به لحاظ جغرافیایی و عقاید می‌تواند زمینه‌های شیعی بودن وی را مطرح کند، گفت: برای اینکه بتوان ثابت کرد که شعر معروف «در ستایش حضرت علی(ع)» از این شاعر سروده شده باید از طریق سبک‌شناسی و نوع ترکیب خطوط به زمان خلق شعر یاد شده پی برد.
وی‌ این نوع شیوه و ترکیب‌سازی را ویژه کتیبه‌ها و هنر خط ثلث و مثنی‌نویسی معکوس دانست و افزود: این سبک هنری برمی‌گردد به بناهای دولت عثمانی که در قرینه‌سازی استفاده می‌کردند و در بناهای مساجد سده نهم نشانه‌های چنین ترکیبی را می‌توان دید که وارد هنر خوشنویس اسلامی شده و شعر ابن‌سینا را در چهارصد سال قبل مورد تأثیر قرار داده است.
مرادی اظهار کرد: ترکیب‌های خوشنویس و شیوه خوشنویس ترکان در زمان شوشتری ما را بر این فکر وا‌می‌دارد که شاید وی این شعر را به نام ابن‌سینا مرسوم کرده است و محل تولد شوشتری در شوش و نزدیکی مناطق حکومتی عثمانی نیز دلیلی بر این ادعا است.
بنابر این گزارش، در ادامه این نشست ادبی، سادات شریفی، یکی از مدرسان دانشگاه شعر و ادب فارسی نیز با تأکید بر اینکه باید باور کرد متون کهن ظرفیت زبانی ترجمه را دارند، افزود: این گونه کلمات و معانی پارس در حال فراموش شدن هستند و به بهانه خواندن قرآن بهتر است با جدیت بیشتری به آنها توجه کنیم و به نسل امروز انتقال دهیم.
وی، استفاده از ترجمه‌های سوره‌های کوتاه قرآن مبتنی بر معنی افعال و حروف در متون کهن ایرانی را برای درک بهتر آموزه‌های مذهبی واجب دانست و گفت: اینگونه فعالیت ترجمه را می‌توان در پی نوشت بیشتر توضیح داد تا حق مطلب به‌ویژه برای نسل جوان و نوجوان بیشتر روشن شود و این خود خدمت صادقانه‌ای به درک مفاهیم قرآنی محسوب می‌شود.
سادات شریفی به بهره جستن مرحوم آریان‌پور از حافظ و سعدی در واژه‌ها به‌عنوان اصطلاحات فلسفی اشاره کرد و گفت: از شعر «دیدن روی تو را دیده جان بین باید» ترکیب «جهان بینی» ساخته شده است که این خود قابلیت غبارزدائی در قواعد متون کهن مارا نمایان ساخته و مورد تأکید قرار می‌دهد.
وی بیان کرد: سوره‌های کوتاه کتاب آسمانی ما با شأن نزول ساده و به‌کارگیری متون کهن در ترجمه و تفسیر برای نسل امروز راحت‌تر و فهم پذیرتر است و در کنار آن می‌توان از ترجمه‌های ادبی ساده از این روش استفاده کرد.
این پژوهشگر با اشاره به سوره «ضحی» و به‌کار بردن کیفیت پرتو خورشید در ترجمه اشاره کرد و افزود: در اینجا به روشنایی روز قسم یاد شده که در رویکرد تفسیر ترجمانی می‌توان به جای توجه به جنبه «روز»، واژه فاخرتر و ادبی‌تری چون «بلند آفتاب» را به کار برد که در شاهنامه «تاریخ بیهقی» و در آثار سعدی تعابیری زیبا و پر رمز و رازی در‌نظر گرفته شده است.
وی ادامه داد: در تعبیر شاهنامه‌ای واژه «بلند آفتاب» به زمانی از روز گفته می‌شود که آفتاب در میانه آسمان است یا رو به اوج گرفتن است که با این تعبیر هم روشنی روز را داریم و هم آن کیفیت و زمانی از روز که اشاره شده است.
سادات شریفی ابراز کرد: باید دست‌مایه‌های ترجمه‌ای را برای نوجوانان در‌نظر گرفت که در آن هر کدام از این تغییرها توضیح داده شود تا هم توفیق خواندن قرآن باشد و هم بهانه‌ای برای آشنایی و رسیدن به فضای ادبی فراهم شود.
این نویسنده و منتقد ادبی در ادامه به تفسیر ترجمانی سوره «ضحی» و به‌کارگیری واژگانی از ادبیات کهن پارس چون «آرام گرفتن ماهتاب»، «تو را فرو نگذارده و با تو سرد مهر نشده است» اشاره کرد و گفت: آنجا که می‌فرماید «من الاولی» چون همه مردم نمی‌دانند که یکی از معانی این واژه در عربی نزدیکی است، پس بهتر است، عبارت «سرای آخرت بی گمان برای تو از اینجا بهتر است» به‌کار رود تا نزدیکی خداوند و پیامبر(ص) مشخص وعیان رخ کند.
در پایان این نشست  محمد کاظم توانگر زمین، معاون هنری اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس نیز با بیان اینکه فرهنگ و هنر با ذات حضرت باری تعالی و آموزه‌های قرآنی معنی می‌یابد، افزود: عرصه هنر صحنه مرده باد و زنده باد نیست و صحنه هنر، صحنه فرهنگ و رویکردهای آسمانی است.
وی در ادامه با اشاره به ظرفیت‎های انجمن‌های هنری، بر تلاش اعضای و نیز مسئولان تشکل‌های هنری مردم نهاد برای آزادسازی ظرفیت‎ها واستعدادهای قرآن آموزان تأکید کرد و گفت: تولیدات قرآنی بهترین آزمون برای شناخت هنرمندان خوش قریحه است.