تقریب بین مذاهب از اقدامات ارزشمند آیتاللهالعظمی بروجردی بود
گروه اجتماعی: آیتاللهالعظمی بروجردی در زمینه تقویت و حفظ حوزههای علمیه نقش بسیار مهمی داشت و تقریب بین مذاهب در زمان وی اقدام ارزشمندی جهت وحدت بین شیعه و سنی بود.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، آیتاللهالعظمی سیدحسین بروجردی در یکی از روزهای آخر ماه صفر سال 1292 هجری، قمری در شهر بروجرد چشم به جهان گشود.
وی از سادات طباطبایی است و تبارش با سی واسطه به امام حسن مجتبی(ع) میرسد، ایشان از همان ایام کودکی مورد مهر و علاقه سرشار پدرش سیدعلی بود، وی در سن هفت سالگی به مکتبخانه رفت، پیشرفت سریع در امر تحصیل از یک طرف و نیز محیط مکتبخانه که قادر نبود احتیاجات تحصیلی وی را برآورد، موجب شد که پدرش او را از مکتبخانه به مدرسه بفرستد.
آیتاللهالعظمی بروجردی علوم مقدماتی را با صرف و نحو، منطق و معانی، بیان، بدیع و سطح فقه و اصول را نزد پدر دانشمندش و دیگر اساتید آن روز بروجرد فرا گرفت، برای ادامه تحصیل در سن هیجده سالگی بهسوی حوزه علمیه اصفهان رهسپار شد و در حوزه علمیه این شهر به مدت چهار سال در محضر اساتید بزرگی همچون میرزا ابوالمعالی کلباسی، سیدمحمدتقی مدرسی، سیدمحمدباقر درچهای، جهانگیر خان قشقایی و ملامحمد کاشانی به تکمیل اندوختههای علمی خود همت گمارد.
آیتاللهالعظمی بروجردی در سال 1314 برای امر ازدواج به بروجرد بازگشت و پس از چندی به همراه همسرش به اصفهان برگشت و دوباره به حوزه درس اساتید خود حضور یافت و در این مدت بیشترین وقت خود را صرف مطالعه کرد بهطوریکه هیجده ساعت از یک شبانهروز را به مطالعه میپرداخت.
وی بنا به درخواست پدرش از اصفهان به بروجرد برگشت و پس از مدتی عازم نجف اشرف شد، وی علاوه بر شرکت در مجالس درس آیتالله آخوند خراسانی، از محضر علمای دیگر همچون شیخ الشریعه اصفهانی و مرحوم آقا سیدمحمد کاظم یزدی کسب فیض کرد. آیتاللهالعظمی بروجردی پس از 9 سال اقامت در نجف اشرف و کسب علم و دانش در سال 1328 در حالیکه از اساتید خود دارای اجازه اجتهاد بود به بروجرد عزیمت کرد و مورد استقبال وصفناپذیری قرار گرفت، هنوز چند ماهی از ورودش به بروجرد نگذشته بود که پدرش در سال 1329 قمری چشم از جهان فروبست، در همین سال، استادش آخوند خراسانی نیز دنیای فانی را وداع گفت و آیتاللهالعظمی بروجردی بارها میگفت که مرگ دو پدر بهدنبال هم مرا به ستوه آورد و سخت منقلب کرد.
وی از هنگام برگشت به بروجرد تا موقع رفتن به قم حدود سی سال در این شهر اقامت داشت و بهطور مستمر مشغول تحصیل و تألیف و تدریس فقه و اصول ... بود و اغلب آثار مکتوب و ابتکارات علمی ایشان حامل این دوران اقامت در بروجرد است. وی در سال 1345 قمری به قصد زیارت خانه خدا بهسوی عراق رهسپار شد و پس از مدتی اقامت در نجف اشرف و عتبات مقدسه، عازم بیتالله شد، آیتاللهالعظمی بروجردی در بازگشت از حج در مرز خسروی بهدنبال سیاستهای ضد اسلامی و ضد روحانیت رضاخان با دستور وی بازداشت شد و به تهران جلب و زندانی شد، پس از چند روز رضا خان دستور آزادی وی را از زندان صادر میکند، وی پس از آزادی به قصد زیارت امام رضا(ع) به مشهد مقدس رفت و به مدت هشت ماه در آنجا ماند.
آیتاللهالعظمی بروجردی پس از اصرار مردم بروجرد و ارسال تلگرافهای پیاپی، به وطن خود بازگشت و منزل وی در طول این مدت پایگاه علمی اهل فضل و پناهگاه مردم رنجدیده و محروم بود. وی در برابر درخواستها و اصرار بسیار زیاد علما و گروههای مختلف مردم قم برای عزیمت به شهر مقدس قم، تسلیم میشود و در محرم سال 1364 قمری میان استقبال گرم علما و فضلا و بازاریان، وارد شهر قم شد.
وی پس از استقرار در قم، ابتدا درس و بحث و اقامه نماز را در منزل برگزار کرد و کمکم برپایی نماز جماعت وی به صحن حرم مطهر حضرت معصومه(س) منتقل شد و جمعیت زیادی شرکت میکردند. با ورود آیتاللهالعظمی بروجردی به قم، مراجع ثلاث هم مقدم ایشان را گرامی داشتند بهطوریکه آیتالله صدر جای نماز خود را در صحن حرم مطهر به ایشان واگذار کرد، آیتالله حجت هم وقت تدریس خود را ـ که بهترین و مناسبترین زمان تدریس بود ـ به وی داد و آیتالله خوانساری در تکریم و بزرگداشت مرجعیت ایشان تلاش کافی از خود نشان داد.
در همین زمان مردم بروجرد برای بازگرداندن آیتاللهالعظمی بروجردی، تلاشها و تکاپوهایی کردند و به هر دری زدند ولی سودی نبخشید و آیتاللهالعظمی بروجردی در قم ماندگار شد، حوزه علمیه قم در این زمان فاقد یک مدیریت واحد بود و علاوه بر آن از یک مرجعیت واحد برخوردار نبود و سرپرستی آن بهعهده مراجع ثلاث بود.
تعدد مراجع در امر مدیریت حوزه، باعث ایجاد مشکلاتی شد؛ بنابراین علمایی همچون امام خمینی(ره) برای ایجاد یک مرجعیت واحد و سکونت مرجعیت تقلید در ایران و نیز وحدت و تقویت حوزه علمیه قم به تکاپو افتادند.
امام خمینی(ره) برای مرجعیت آیتاللهالعظمی بروجردی تلاش بسیاری کرد و حتی با نوشتن نامه به علمای شهرستانها، ایشان را بهعنوان مرجع معرفی میکرد و به شهرهای مختلف مسافرت و برای مرجعیت وی تبلیغ میکرد.
علاوه بر تلاشهای صورت گرفته، برجستگیهای اخلاقی و معنوی و شخصیت علمی و نیز حوادثی طبیعی که رخ داد، مرجعیت را به سرعت در شخص آیتاللهالعظمی بروجردی جمع کرد، در اوایل دهه سی، دو مرجع بزرگ یعنی آیتاللهالعظمی ابوالحسن اصفهانی و آیتاللهالعظمی قمی در نجف مستقر بودند، حدود یک و نیم سال بعد از ورود آیتاللهالعظمی بروجردی به قم، آیتاللهالعظمی ابوالحسن اصفهانی رحلت و در مدت کوتاهی آیتاللهالعظمی قمی نیز دارفانی را وداع گفتند و بدینگونه قشر عظیمی از شیعیان ایران و عراق و دیگر نقاط متوجه قم و تقلید از آیتاللهالعظمی بروجردی شدند و بدین ترتیب مرجعیت عامه ایشان از سال 1336 محرز و حوزه علمیه قم رونق کامل گرفت و با رحلت مراجع ثلاث، مرجعیت بیچون و چرای آیتاللهالعظمی بروجردی تثبیت شد.
با زعامت وی، اقداماتی در زمینههای مختلف فرهنگی، سیاسی و اجتماعی از طرف ایشان صورت گرفت و تحولات در حوزه علمیه قم بهوجود آمد.
خدمات آیتاللهالعظمی بروجردی
خدمات آیتاللهالعظمی بروجردی را میتوان به دو دسته خدمات فرهنگی ـ مذهبی و خدمات عمرانی ـ مذهبی تقسیم کرد از خدمات فرهنگی آیتاللهالعظمی بروجردی میتوان به طرح اصلاح حوزه، تأسیس نشریاتی در زمان مرجعیت آیتاللهالعظمی بروجردی و حمایتهای ایشان، احیای آثار بزرگان اعم از اینکه علمی یا عمرانی باشد، تربیت شاگردان بزرگی همچون امام خمینی(ره)، آیتالله گلپایگانی، آیتالله محقق داماد، اعزام مبلغان دینی به خارج از کشور، امتحان گرفتن از طلاب که از ابتکارات آیتاللهالعظمی بروجردی بود، اشاره کرد.
خدمات عمرانی
آثار و انبیهای که به دستور و یا به تشویق و یا به اجازه ایشان در شهرها و قصبات و دهات کشور و خارج از کشور ساخته شده بسیار زیاد است، تنها در شهر تهران بنا به اظهار یکی از نزدیکان آیتاللهالعظمی بروجردی، 134 بنا به اجازه و یا دستور ایشان ساخته شده است و هزاران مسجد و مدرسه و کتابخانه و حمام و بیمارستان در مدت شانزده سال زعامت ایشان در ایران، عراق، لبنان، آفریقا و اروپا ساخته شده است.
از جمله مساجدی که بههمت آیتالله بروجردی ساخته شده میتوان از مسجد اعظم قم، مسجد هامبورگ، مسجد نورآباد لرستان، مسجد ایرانشهر، مسجد شاهرود، مسجدی در طرابلس لبنان، مسجد ارگ تهران و از کتابخانهها نیز میتوان به کتابخانه مسجد اعظم قم، کتابخانه مدرسه آیتاللهالعظمی بروجردی در کرمانشاه، تجدید بنای مدرسه علمیه خان قم، مدرسه آیتاللهالعظمی بروجردی در کرمانشاه، حسینیه تهرانیها در کربلا، حسینیه و حمام در تهران، بیمارستان نکویی، قبرستان وادیالسلام، تأسیس کارخانه سیلو در بروجرد، تأسیس کارخانه برق بروجرد، احداث سد رودخانه قم نام برد.
شخصیت علمی آیتاللهالعظمی بروجردی
آیتاللهالعظمی بروجردی از درجه علمی بسیار بالایی برخوردار بود و در فقه و اصول، تفسیر و رجال و تاریخ صاحبنظر بود و به اکثر علوم و فنون معمول در حوزه تسلط کامل داشت، فقیه درجه اول زمان خود بود و در عین اینکه در فقه و اصول سبک نوینی داشت و صاحب ابتکار و نوآوری بود، در علم رجال یک عالم قوی محسوب میشد و در ادبیات تبحر خاصی داشت.
ایشان فقه را که در دوره اخیر متروک شده بود و دوباره احیا و رایج کرد و در درس خارج عمده نظرات و آرای عامه و اهل سنت طرح میکرد و اگر راهی برای جمع نظرات وجود داشت بیان میکرد.
آیتاللهالعظمی بروجردی در فقه شیوه متفاوتی با سایر علما داشت و بین احکامی که توسط امامان(ع) مستقیم تقریر و القا شده و در کتابهای قدیمی شیعه آمده با احکامی جدید که قرنهای بعد بهصورت فرعی و استیناطی اضافه شد، فرق میگذاشت اولی را ثابت و غیرقابل تغییر و اما دومی را قابل تغییر و تفسیر میدانست.
تألیفات آیتاللهالعظمی بروجردی
آیتاللهالعظمی بروجردی همانگونه که از نظر علمی و نیز تدریس علوم شخصیتی توانا بود در تألیف نیز بسیار قوی بود، وی دوران نویسندگی را از نجف اشرف آغاز کرده بود و هنوز سی سال از عمرش نگذشته بود که نوشتن حاشیه کفایةالاصول استادش آخوند ملا محمد خراسانی را آغاز کرد.
تألیفات عمده آیتاللهالعظمی بروجردی در چهار بخش شامل رجال، حدیث، فقه و اصول فقه است و در فلسفه، منطق، عقاید، شعر هم، آثاری از ایشان در دست است و با به ایشان نسبت داده شده است تعداد تألیفات و آثار علمی آیتاللهالعظمی بروجردی غیر از رسالههای علمی به چهل کتاب و رساله میرسد، سرانجام آیتاللهالعظمی بروجردی صبح روز پنجشنبه، 10 فروردین 1340 برابر با 13 شوال 1380 جان به جان آفرین تسلیم کرد.
حجتالاسلام والمسلمین سیداحمد میرعمادی، نماینده ولیفقیه در استان و امام جمعه خرمآباد در گفتوگو با خبرنگار ایکنا، با تسلیت بهمناسبت 13 شوال پنجاه و پنجمین سالگرد ارتحال آیتاللهالعظمی بروجردی گفت: آیتاللهالعظمی بروجردی مرجع بزرگ عالم تشیع و جهان اسلام بود و آثار و برکات فراوانی از وی برجای مانده است.
وی تربیت هزاران شاگرد، تقویت حوزههای علمیه و حفظ حوزههای علمیه در زمان رژیم ستمشاهی را پارهای از خدمات این مرجع جلیلالقدر جهان تشیع بیان کرد، تقریب بین مذاهب در زمان وی اقدام ارزشمندی جهت وحدت بین شیعه و سنی بود.
نماینده ولیفقیه در لرستان تأسیس مسجد اعظم قم و دهها مسجد، کتابخانه و مدرسه را از دیگر خدمات آیتاللهالعظمی بروجردی برشمرد و افزود: آیتاللهالعظمی بروجردی یک مکتب خاصی در علم رجال و حدیث داشت که این مکتب باعث شد یک شیوه نویی در استنباط احکام در حوزههای علمیه تشیع رواج پیدا کند که این اقدام یک اقدام نو و ابتکاری بود.
حجتالاسلام میرعمادی از بروجردی بهعنوان اوج معنویت، معرفت، دیانت و علم و دانش یاد کرد و گفت: امروز با گذشت 55 سال از رحلت آیتاللهالعظمی بروجردی حوزههای علمیه به وجود چنین عالم وارستهای افتخار میکند.
