تدبیر؛ سر و سامان دادن امور تا رسیدن به عاقبت نیکو و نتیجه مطلوب
گروه اجتماعی: دلشادتهرانی در کارگاه آموزشی «اخلاق کارگزاران در نهجالبلاغه» به تعریف تدبیر پرداخت و گفت: تدبیر، تنظیم امور، ترتیب کار و سر و سامان دادن امور به بهترین نحو و استوارترین ساز کار است تا امور به عاقبت نیکو و نتیجه مطلوب برسد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اردبیل، کارگاه آموزشی «اخلاق کارگزاران در نهجالبلاغه»، امروز، 26 مردادماه، با سخنرانی مصطفی دلشادتهرانی، استاد نهجالبلاغه و عضو هیئت علمی دانشکده علوم حدیث در دانشکده علوم دانشگاه محقق اردبیلی برگزار شد.
دلشادتهرانی با اعلام اینکه بخش اعظمی از آموزههایی که حضرت علی(ع) برای ما به یادگار گذاشته آموزههای مدیریتی است، تصریح کرد: امام علی(ع) اعتقاد داشت اگر در جامعه مدیریت اصلاح شود کل مشکلات جامعه حل خواهد شد.
وی ادامه داد: وقتی آموزههای امام علی(ع) را مورد بررسی قرار میدهیم، در مییابیم که بیش از هر چیز به اصلاح مدیریت تأکید شده است و در نگاه ایشان نابسامانیها، فقر، مشکلات و معضلات اجتماعی نیاز به مدیریت دارد و باید جستجو کرد که چرا تدبیر لازم نشده است.
استاد نهجالبلاغه با اشاره به فرمایش حضرت علی(ع) که وجود فقر در جامعه از سوء تدبیر ناشی میشود، بیان کرد: حضرت امیر(ع) خطاب به مالک اشتر میفرماید «وقتی کسی را بر سرکار میگذاریم انتظار داریم تا امور را کفایت بکند و بهترین نحو حاکمیت داشته باشد در غیر این صورت باید برکنار و فرد شایسته جایگزین شود».
دلشادتهرانی افزود: اگر در جامعه معضلات اخلاقی و تربیتی داریم مشکل از مدیریت است که نتوانستیم فکر، تدبیر و مدیریت داشته باشیم.
وی با بیان اینکه در آموزههای حضرت علی(ع) اخلاق کارگزاران و اخلاق مدیریتی بسیار زیاد است، ادامه داد: 180 نامه مدیریتی داخل نهجالبلاغه از آن حضرت نشان از اهمیت این موضوع است همچنین بخش عمدهای از خطبهها و حکمتهای آن حضرت نیز به مدیریت تأکید دارد و در حوزههای مختلف، مهمترین گنجینه مدیریتی آن حضرت عهدنامه مالک اشتر است.
مبانی مدیریتی از نگاه حضرت علی(ع) نگاهشناسی، حقوقشناسی و طبقهشناسی است
این استاد نهجالبلاغه به تشریح عهدنامه مالکاشتر اشاره و بیان کرد: عهدنامه مالک اشتر در اواخر حکومت حضرت علی(ع) و در شرایطی که مصر دچار بحران بود اتفاق افتاده و حضرت علی(ع) مالک را از جزیزه احضار کرده و حاکمیت ولایتی که دچار بحران است بهایشان سپرد تا آن منطقه را سر و سامان دهد، بنابراین این نگاه که ما نمیتوانیم مدیریت را درست کنیم در دیدگاه حضرت علی(ع) جایگاهی ندارد بلکه معتقد است همه مشکلات با مدیریت حل شدنی است.
وی به تعریف تدبیر پرداخت و ادامه داد: تدبیر، تنظیم امور، ترتیب کار و سر و سامان دادن امور به بهترین نحو و استوارترین ساز کار است تا امور به عاقبت نیکو و نتیجه مطلوب برسد.
دلشادتهرانی ادامه داد: بخشی از آموزههای حضرت علی(ع) آیندهنگری براساس قوانین و سنن و تیزبینی است که یکی از ویژگیهای نهجالبللاغه هم توجه به همین موارد است.
وی عنوان کرد: حضرت علی(ع) معتقد است که مهمترین نقش عقل، تدبیر است و هیچ مملکتی و هیچ سازمانی جز با تدبیر نمیتواند پایدار باشد و در نگاه آن حضرت علت هلاکت جامعه بیتدبیری است و اگر در زندگی تدبیر نباشد آن زندگی موفق نیست و از هم پاشیده میشود.
این استاد دانشگاه مبانی مدیریتی از نگاه حضرت علی(ع) را نگاهشناسی، حقوقشناسی و طبقهشناسی عنوان کرد و افزود: اگر بخواهیم مدیریت را تغییر دهیم باید نگاه و دید ما تغییر یابد و حضرت علی(ع) پنج تغییر را از جمله نگاه به خدا، نگاه به خود، نگاه به کار و مسئولیت، نگاه به مردم و نگاه به مسئولان را به حاکمان خود تأکید میکرد و معتقد است هر مدیری بخواهد مدیریت بکند باید این تغییرات را انجام دهد.
بهترین دوستان و کارکنان کسانی هستند که از مدیران و مسئولان خود صادقانه انتقاد میکنند
دلشادتهرانی بیان کرد: امیر المؤمنین(ع) وقتی فرماندار بحرین را در آستانه جنگ صفین برکنار میکند او را با احترام و بدون نگرانی برکنار میکند و بهعنوان پشتیبانی برای جامعه نگاه میدارد. اگر در شغل نظر دادن و انتقاد کردن ممنوع باشد در آن امنیت شغلی وجود ندارد. بهترین دوستان و کارکنان کسانی هستند که از مدیران و مسئولان خود صادقانه انتقاد میکنند و اشتباهاتی که از ایشان دیدهاند را به آنان گوشزد میکنند.
عضو هیئت علمی دانشکده علوم حدیث با انتقاد از شیوه مهلت دادن به مدیران تا زمانی که مشهور به سوء مدیریت شوند، گفت: نظارت در دیدگاه امیرالمؤمنین(ع) فقط بازرسی و چشم داشتن نیست بلکه یکی از ثمرات آن دیدن خدمات، حمایت، تذکر، بازدارندگی و در نهایت برخورد با مدیر است و حضرت امیر(ع) شیوههایی سه گانه برای نظارت علنی و غیر علنی در زمان خود داشتند.
وی افزود: همه مردم باید ملاکهای مدیریت را بدانند و از مدیران کارهایی که باید انجام دهند را بخواهند و این یکی از شیوههای غیر علنی نظارت بر کارگزاران است.
امین فتحی، مسئول دفتر هماندیشی اساتید و مدیر گروه معارف دانشگاه محقق اردبیلی هم گفت: این کارگاه به همت این دفتر و معاونت فرهنگی جهاد دانشگاهی اردبیل از سری کارگاههای رخساره خورشید است که برای اساتید دانشگاه محقق اردبیلی برگزار شده است.
وی یادآور شد: اجرای این کارگاهها با استقبال خوب اساتید این دانشگاه مواجه بوده و با توجه به گستردگی موضوعات نهجالبلاغه و نگاههای تیزبین حضرت امیر(ع) درباره زندگی تداوم خواهد داشت.
نجیبه خروشی، مدیر فرهنگی جهاد دانشگاهی اردبیل هم در حاشیه این کارگاه، گفت: این کارگاهها از سری برنامههایی است که انجمن راستگویان از آن حمایت میکند و بنابراین است که در صورت امکان دانشجویان دانشگاهها نیز از این قبیل برنامهها بعد از آغاز ترم تحصیلی بهرهمند شوند.
