فخرفروشی از نگاه قرآن/ غافل شدن از خود؛ از آفات فخرفروشی به نسب
گروه اجتماعی: فخرفروشی، «خدا فراموشی» را بهدنبال دارد، فردی که با مال دنیا یا فرزندان و یا قوم و قبیله و ... به خود میبالد و به آنها بها میدهد خداوند و نعمتهای او را فراموش میکند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، فامیل و تبار و ایل و قبیله خوب، یکی از عوامل قوام و پایداری آدمی است، بهویژه در روزگاران قدیم که امنیت و حیات هر فرد و خانوادهای در پناه فامیل و قبیله تأمین میشد، در آن زمان ـ حتی امروز هم ـ هر کس به محض معرفی خود، از نسب خویش سخن میگوید و اجداد خود را برمیشمرد.
اصل داشتن نسب، امر بسیار نیکو و پسندیدهای است و هرکس باید ریشه خود را بشناسد و بداند که اجداد و نیاکانش چه کسانی و چگونه بودهاند، اما آفت بزرگ آن، فخرفروشی است.
آیات قرآن در رابطه با فخرفروشی به نسب
خداوند متعال در آیات یک و دو سوره مبارکه تکاثر میفرماید: «أَلْهَاکُمُ التَّکَاثُرُ ﴿۱﴾ حَتَّى زُرْتُمُ الْمَقَابِرَ ﴿۲﴾؛ تفاخر به بیشترداشتن شما را غافل داشت (۱) تا کارتان [و پایتان] به گورستان رسید (۲)» همچنین در آیه 34 سوره کهف در این رابطه آمده است: «وَکَانَ لَهُ ثَمَرٌ فَقَالَ لِصَاحِبِهِ وَهُوَ یُحَاوِرُهُ أَنَا أَکْثَرُ مِنکَ مَالًا وَأَعَزُّ نَفَرًا؛ و براى او میوه فراوان بود پس به رفیقش در حالى که با او گفتوگو مىکرد گفت مال من از تو بیشتر است و از حیث افراد از تو نیرومندترم».
همچنین در آیه 13 سوره حجرات خداوند متعال فرموده است: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاکُم مِّن ذَکَرٍ وَأُنثَى وَجَعَلْنَاکُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاکُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِیمٌ خَبِیرٌ؛ اى مردم ما شما را از مرد و زنى آفریدیم و شما را ملت ملت و قبیله قبیله گردانیدیم تا با یکدیگر شناسایى متقابل حاصل کنید در حقیقت ارجمندترین شما نزد خدا پرهیزگارترین شماست بىتردید خداوند داناى آگاه است».
در آیه 103 آلعمران نیز خداوند میفرماید: «وَاعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللّهِ جَمِیعًا وَلاَ تَفَرَّقُواْ وَاذْکُرُواْ نِعْمَتَ اللّهِ عَلَیْکُمْ إِذْ کُنتُمْ أَعْدَاء فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِکُمْ فَأَصْبَحْتُم بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَکُنتُمْ عَلَىَ شَفَا حُفْرَةٍ مِّنَ النَّارِ فَأَنقَذَکُم مِّنْهَا کَذَلِکَ یُبَیِّنُ اللّهُ لَکُمْ آیَاتِهِ لَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ؛ و همگى به ریسمان خدا چنگ زنید و پراکنده نشوید و نعمت خدا را بر خود یاد کنید آنگاه که دشمنان [یکدیگر] بودید پس میان دلهاى شما الفت انداخت تا به لطف او برادران هم شدید و بر کنار پرتگاه آتش بودید که شما را از آن رهانید اینگونه خداوند نشانههاى خود را براى شما روشن مىکند باشد که شما راه یابید»، به این مسئله اشاره شده است.
فخرفروشی به نسب از دیدگاه روایات
از امام صادق(ع) روایت شده که شخصی شرفیاب محضر رسول خدا(ص) شد و گفت: ای رسول خدا من فلانی پسر فلانی هستم و تا 9 پشت خود را شمرد و رسول خدا(ص) فرمود: آگاه باش که تو نفر دهمی آنان هستی در جهنم» که معنای سخن پیامبر(ص) این است که فخر کردن به پدران و قبیله شما را سعادتمند نمیکند شما چون ایمان ندارید در دوزخ خواهید بود و این فخرفروشی آفت حسب و نسب است، همچنین، امام علی(ع) نیز در این رابطه فرموده است: دو چیز مردم را هلاک ساخته است: ترس از تهیدستی و به خود بالیدن.
از امام باقر(ع) نقل شده است که در روز فتح مکه پیامبر خدا(ص) به پا خاست و خطبه خواند و پس از حمد و ثنای پروردگار فرمود: ای مردم حاضران در این مجلس به آنان که از این مجلس غایب هستند بگویند: بهراستی که خداوند تبارک و تعالی به سبب اسلام، خودپسندی دوران جاهلیت و به خود بالیدن به پدران و قبلهها را از بین برد ای مردم بهراستی که تمام شما به یک پدر میرسید و آن آدم است و آدم از خاک آفریده شده است، آگاه باشید که بهترین شما در نزد پروردگار و گرامیترینتان نزد او باتقواترین شماست.
حجتالاسلام والمسلمین سیداحمد میرعمادی، نماینده ولیفقیه در استان و امام جمعه خرمآباد در این رابطه به خبرنگار ایکنا گفت: اینکه شخصی دائم از تبار و قبیله و حسب و نسب خود بگوید در پارهای مواقع باعث تحقیر و سرزنش کسانی است که شاید تبار فراوانی ندارند و علاوه بر این غفلت از خود را بهدنبال میآورد.
وی اضافه کرد: کسیکه همیشه پدران و اجداد خود را معرفی میکند معمولاً میکوشد که ضعفها و ناتوانیهای خود را در سایه آنان بپوشاند چنین فردی، توجه به توانهای خود نمیکند و تلاشی برای رشد استعدادهای خود ندارند او بهگونهای در حسب و نسب خود فرو رفته است که به خودفراموشی رسیده است و همین آفت بزرگی است.
فخرفروشی، خدافراموشی را بهدنبال دارد
حجتالاسلام میرعمادی ادامه داد: فخرفروشی، «خدافراموشی» را بهدنبال دارد؛ یعنی فخرفروشی انسان را از مسیر فروتنی و تسلیم بودن در برابر خداوند متعال منحرف میسازد، فردی که با فروتنی و تسلیم بودن در برابر خداوند متعال منحرف میسازد، فردی که با مال دنیا یا فرزندان و یا قوم و قبیله و ... به خود میبالد و به آنها بها میدهد خداوند و نعمتهای او را فراموش میکند.
نماینده ولیفقیه در لرستان گفت: شخص فخرفروش فراموش کرده آنچه را که از ثروت و اهل و عیال دارد و به مقامهای دنیایی که رسیده است همه و همه نعمتهایی است که خداوند بزرگ به او داده است چنین شخصی در برابر این نعمتهای فراوان باید از خداوند سپاسگزاری کند، نه آنکه به آنها ببالد و آنها را از لیاقت خود بداند، این اندیشه مایه ضعف دین و معنویت انسان میشود.
حجتالاسلام میرعمادی اظهار کرد: خداوند متعال در قرآن از ثروت و فرزندان، فزونی و تکاثر فامیل بهعنوان اسباب فخر نام برده است و معیار ارزش انسان را اسلام، ایمان، تقوا و پیروی از خداوند متعال دانسته است؛ لذا انسان میتواند به این ارزشها مباهات کند و به خود ببالد.
