مباهله؛ نماد آشکاری از ارتباط انسانهای زمینی با آسمان/ اثبات حقانیت اسلام در این روز
گروه اندیشه: مدیر اجرایی ستاد زکات فارس با بیان اینکه مباهله در بزنگاههای زیادی توانسته حقانیت دین را به اثبات برساند، گفت: مباهله نماد آشکاری از ارتباط انسانهای زمینی با آسمان است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از فارس، در تاریخ اسلام برخی از ایام دارای ارزشها و قداستهای خاصی برای مسلمانان هستند که در آن بعضاً رخدادهای خوشیمنی برای جهان اسلام رخ داده است، 24 ذیالحجه یکی از آن روزهاست که بدان روز مباهله میگویند.
حقانیت تشیع و عزت اسلام در روز مباهله مبرهن شد
علت نامگذاری چنین روزی به اتفاقی که در آن روز برای پیامبر(ص) و اهل بیت عصمت و طهارتشان رخ داده است، باز میگردد. روزی که در آن حقانیت تشیع و عزت اسلام بر همگان مشخص و مبرهن میشود.
حجتالاسلام عبدالرضا خوشنویس، مدیر اجرایی ستاد زکات فارس در این رابطه به خبرنگار ایکنا گفت: آیه 61 سوره آلعمران «فَمَنْ حَآجَّکَ فِیهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْاْ نَدْعُ أَبْنَاءنَا وَأَبْنَاءکُمْ وَنِسَاءنَا وَنِسَاءکُمْ وَأَنفُسَنَا وأَنفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَل لَّعْنَةَ اللّهِ عَلَى الْکَاذِبِینَ؛ پس هر که در این [باره] پس از دانشى که تو را [حاصل] آمده با تو محاجه کند بگو بیایید پسرانمان و پسرانتان و زنانمان و زنانتان و ما خویشان نزدیک و شما خویشان نزدیک خود را فرا خوانیم سپس مباهله کنیم و لعنتخدا را بر دروغگویان قرار دهیم» گویای حادثهای که در روز 24 ذیالحجه سال دهم هجرت رخ داد.
اشاره به معنای لفظی مباهله
وی با اشاره به معنای لفظ مباهله افزود: مباهله از ماده بهل به معنای نفرین یا دعای با تضرع است و به همین دلیل اکنون در کنار تواشیح، هنری تحت عنوان ابتهال قرار گرفته است و دعایی که با صدا خوانده میشود، ابتهال گویند ولی در فرهنگ قرآنی که بر اساس این آیه شریفه تبیین شده، به معنای نفرین است.
حجتالاسلام خوشنویس با بیان اینکه مباهله به معنای نفرین دو سویه است یعنی دو طرف نفرین میکنند، گفت: در اینجا سؤالی که مطرح میشود این است که اصولاً فلسفه مباهله چیست؟ و این چنین پاسخ گفته میشود که برای گسترش دین ابزارهایی در دست انبیا بود و یکی از ابزارها بر اساس آیه 125 سوره نحل «ادْعُ إِلِى سَبِیلِ رَبِّکَ بِالْحِکْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُم بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ إِنَّ رَبَّکَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِیلِهِ...؛ با حکمت و اندرز نیکو به راه پروردگارت دعوت کن و با آنان به [شیوهاى] که نیکوتر است مجادله نماى در حقیقت پروردگار تو به [حال] کسى که از راه او منحرف شده داناتر ...» بحث حکمت است.
معاون مرکز رسیدگی به امور مساجد فارس ادامه داد: حکمت یعنی ادعا و با دلیل حکیمانه مردم را به سمت دین فرا خوانیم و در بخش بعد این آیه نصیحت و اندرز یعنی بازداری و واداری اندرزگون و بخش سوم نیز به مجادله اختصاص دارد.
وی با بیان اینکه سه نوع مجادله غیرحسن، حسن و احسنت وجود دارد، گفت: سه نوع مجادله و گفتوگوی بد، خوب و بهتر وجود دارد و مباهله یکی از شاخههای یک احتجاج برتر و کاملاً روشن است.
حجتالاسلام خوشنویس با اشاره به اینکه احتجاجات در قالبهای زیادی است، گفت: بهعنوان مثال یک احتجاج در قالب گفتوگو است و در این ارتباط کلامی ما به هم توهین نمیکنیم مثلاً امام علی(ع) در احتجاجی که با سران یهود داشت 18 بار به ایشان برادر یهودی من خطاب کرد.
مدیر اجرایی ستاد زکات فارس اضافه کرد: احتجاج یک فن است که باید در این فن تقریباً بهصورت عاطفی وارد شد تا طرف در مقابل ما موضع نگیرد یعنی از عواطف برای شکستن موضع در احتجاج استفاده میشود.
مباهله یکی از مصادیق احتجاج و اوج حقانیت فرد است
وی یکی دیگر از مصادیق احتجاج را مباهله دانست و گفت: مباهله اوج حقانیت فرد است و میگوید اگر من را بهعنوان حق قبول ندارند با مباهله یعنی ارتباط از زمین با آسمان این مسئله را اثبات میکند و من از خداوند درخواست میکنم شما هم از خداوند درخواست کنید و هرکس که حق است خداوند آن را استجابت میکند و شاید قویترین احتجاج نیز همین است.
حجتالاسلام خوشنویس عنوان کرد: البته در قرآن کریم موارد دیگری نیز داریم که به آن تحدی میگویند یعنی مسابقه دادن بهعنوان مثال زمانی که کافران آیات الهی را تکذیب میکردند خداوند به آنان تحدی کرد و فرمود بگو اگر راست میگویید همانند آیات قرآن بیاورید.
وی با اشاره به اینکه مباهله در بزنگاهها و تنگناههای زیادی توانسته به فریاد دین رسیده و حقانیت آن را به اثبات برساند، گفت: مباهله نماد آشکاری از ارتباط ارتباط انسانهای زمینی با آسمان است که مورد موافقت تمام علمای نیز هست.
اشاره به واقعه مباهله
معاون مرکز امور رسیدگی به مساجد فارس با بیان اینکه در ابتهال و مباهله میخواهیم ثابت کنیم که ما انسانهای عادی نیستیم و آسمانی و ساکن زمین هستیم، گفت: بر اساس آیه مباهله، مسیحیان نجران که خود را بسیار قدیس میدانستند و احتمال نمیدیدند که درخواستشان پیش خدا رد شود، به پیامبر(ص) گفتند تو به رد ما قبول نداری و دست از پیامبری خود برنمیدارد؛ لذا با شما به استدلال کلامی هم بر نمیخیزیم پس مباهله میکنیم.
وی ادامه داد: خدا به پیامبر(ص) دستور داد اگر آنها حق هستند با فرزندان، زنان و جانهای خود بیایند که البته در اینجا منظور از زنان اقوام پیامبر(ص) حضرت زهرا(س) و جان هم منظور حضرت علی(ع) است.
حجتالاسلام خوشنویس عنوان کرد: در روایتها آمده است وقتی که پیامبر(ص) با اهل بیت(ع) وارد شدند، رئیس مسیحیان متوجه معنویت پیامبر(ص) و اطرافیانش بود که این گروهی که آمدند یک گروه معنوی است و به حقانیت آنها توجه دارد اما به آن ایمان ندارد و دلیل اینکه ایمان نمیآورد دنیاخواهی بود اما او فهمید که اگر این گروه آه کشند افلاک میسوزند؛ لذا سریع به همراهانش گفت که کنار روند که اگر پیامبر(ص) و اهل بیتش نفرین کنند حتی یک نفر هم نخواهد ماند و خدا سخن آنان را شنیده و برای همیشه دین تحریف شده آنان از میان خواهد رفت؛ لذا برای بقای دین تحریف شده زیر بار مباهله نرفتند اما به حقانیت آنان پی بردند که البته شعاع این مسئله زیاد نبود.
مدیر اجرایی ستاد زکات فارس گفت: اگر مباهله صورت میگرفت شعاع و تأثیرگذاری آن بیشتر بود پس بنابراین مباهله شاخهای از احتجاج مانند تحدی است اما فرقش این است که یک انسان زمینی ارتباط آسمانی پیدا کند و میخواهد ثابت کند که آسمانی اما ساکن زمین است و دارای حقانیت الهی و آسمانی است.
مباهله در زمانهای ائمه اطهار(ع) نیز رخ داد
وی افزود: نمونه این کار و مباهلهای که در زمان پیامبر(ص) صورت گرفت بهصورت پراکنده در زمان ائمه(ع) نیز صورت گرفته است یعنی از سیره امیرالمؤمنین(ع) بر میآید که حضرت علی(ع) هم به دشمنان خود پیشنهاد مباهله داد.
حجتالاسلام خوشنویس ابراز کرد: امام حسین(ع) در کربلا مباهله نکرد اما برخی را نفرین کرد که نفرین آن حضرت یا همان لحظه گرفت و یا با زماندهی بیشتر صورت گرفت بهطوری که تاریخنویسان مینویسند تمام کسانی که دستشان به نوعی به خون امام حسین(ع) آغشته بود یا نسلشان منقرض شد یا به درد نفرتانگیزی مبتلا شدند و از دنیا رفتند و یا در زمان امام جواد(ع) و امام هادی(ع) که زینب کذاب ظهور پیدا کرده بود یکی از این دو امام همام به مباهله تن داد اما زینب کذاب کنار رفت؛ لذا مباهله آخرین ابزار در دست اولیای خدا برای اثبات حقانیت دین است.
وی با بیان اینکه مباهله علاوه بر اینکه بخشی از احتجاج است، یک بخش یا شکلی از معجزه هم هست، گفت: مباهله تجلی از اعجاز است و لازمه اعجاز این است که طرف خیلی به خود اعتماد به نفس داشته و حقانیت را حفظ کرده باشد که بگوید دعا میکنم خدا بشنود.
اعمال روز مباهله
حجتالاسلام خوشنویس در پایان با بیان اینکه برای این روز اعمالی در روایتهای اسلامی آمده است، گفت: غسل، روزه، دو رکعت نماز مانند روز عید فطر، خواندن دعای مباهله، خواندن دعا بعد از دو رکعت نماز و هفتاد مرتبه استغفار، صدقه دادن، زیارت امیرمؤمنان(ع) و مناسبتر از همه خواندن زیارت جامعه کبیره از جمله اعمال این روز است.
