خداباوری و عدالتپروری؛ مهمترین خصوصیات کارگزارن از منظر علی(ع)/ اخلاص در عمل؛ اصلیترین مؤلفه در خداباوری
گروه اندیشه: از منظر امام علی(ع) یک کارگزار باید خداباوری، حقطلبی، عدالتپروری و خدمتگزاری داشته باشد، خداباوری میتواند منشأ امور و کارهایی باشد که این اصل را جزء اساسیترین باورهای یک حاکم، مدیر و یک انسان عادی قرار میدهد.
سیاوش بهرامی، استادیار گروه علوم سیاسی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم انتظامی امین در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، با اشاره به اینکه در مکتب امیرالمؤمنین علی(ع) ابعادی برای تربیت سیاسی کارگزاران تبیین شده است، اظهار کرد: تربیت را میتوان پرورش یافتن نیز تعبیر کرد.
وی با اشاره به اینکه ما سیاست را بیشتر از همه اداره کردن و در حقیقت اصلاح امور میدانیم، عنوان کرد: در سیاستی که مدنظر اسلام است، تدبیر و ساماندهی امور جامعه بیشار مدنظر، اصل و جان کلام است.
بهرامی، با بیان اینکه در ذهن ما کارگزار کسی است که از جنبههای مختلف، مأموریت میگیرد که بیشتر مقوله سیاسی در ذهن ما جای دارد، افرود: اما باید مقوله سیاسی، اجتماعی، و ویژگیهایی که هر کدام در جای خود اهمیت دارد را مد نظر گرفت، بنابراین تعبیر امیرالمؤمنین علی(ع) میتواند ترکیب بیشتر و کاملتری برای کارگزار در ذهن ما داشته باشد.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم انتظامی امین، با اشاره به اینکه اگر فقط بخواهیم بحث تربیت را بهطور خاص فقط از جنبه سیاسی آن بررسی کنیم، مطمئناً انسانهایی مدنظر هستند که برای این کار پرورده شدهاند، افزود: آنها انسانهای آگاه، متعهد، شایسته و ملزم به رعایت اصول حقه هستند.
وی با باین اینکه اگر بحث دینی، الهی و توحیدی را کنار این خصوصیات بگذاریم، وسعت آن بیشتر میشود و جنبه آن خیلی وسیعتر از جنبههای سیاسی است که مدنظر ماست، ادامه داد: این نوع تربیت خاص مکتب اسلام و هر دین توحیدی دیگر است، و این جنبهها بیش از حدود سیاسی است و میتواند حدود اجتماعی و اخلاقی و تربیت را نیز در بر بگیرد.
این استادیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه علوم انتظامی امین، با اشاره به اینکه هدف از تشکیل حکومت دینی، اجرای این شریعت و برآوردن نیازهای مادی و معنوی جامعه است، افزود: جان کلام هم این است که میتواند اصلیترین و هدف غایی یک حکومت دینی باشد.
وی اظهار کرد: اگر وسعت تربیت دینی، اخلاقی، اجتماعی و سیاسی را در نظر بگیریند، میتوان گفت: وسعت حیطه تربیت سیاسی در اسلام، بین تمام اقشار جامعه است.
تربیت سیاسی همه مردم را دربرمیگیرد
بهرامی با اشاره به اینکه شهروندان و کارگزاران به دو دسته کلی تقسیم میشوند، افزود: در هر صورت تربیت سیاسی همه مردم و گروههای انسانی را دربرمیگیرد و به این نکته اشاره دارد که ما بهعنوان یک شهروند و فرد از جامعه دارای وظایف سیاسی هستیم که با داشتن آگاهی و تعهد و مشارکت و توجه به بحثهایی اینچنین، میتوان یک درصد از آن را انجام داد.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم انتظامی امین افزود: اگر ما بهعنوان مدیر، کارگزار و یا خادم باشیم جنبه پرورشی تربیت سیاسی را نشان میدهد که مسلماً بار تعهدی بیشتری دارد و کنار آن علم و تعهد باید با هم باشند، چراکه علم بدون تعهد و تعهد بدون علم نمیتوانند دوام بیاورند.
علم و تعهد لازمه کارگزاران از نظر اسلام
وی با بیان اینکه از نظر اسلام اگر یک کارگزار میخواهد دارای تربیت و رشد و تعالی باشد، باید هم علم را داشته باشد و هم در تعهد و عملش به اصلیترین نکات توجه داشته باشد، ادامه داد: مطمئناً انجام وظایف در حد نهایت و کامل و داشتن اخلاق برخوردی را هم دربرمیگیرد.
بهرامی با اشاره به اینکه اصلیترین هدف تربیت سیاسی در اسلام، همراهی تعهد و تخصص است، اظهار کرد: نباید اینگونه باشد که بگوییم باید تعهد را داشت اما درمورد تخصص چیزی نگوییم و با اینکه فقط به تخصص توجه کنیم و دیگر به تعهد اهمیت ندهیم، این در حالی است که هم تعهد و هم تخصص در کارگزار و عملکرد او تأثیرگذار است و این نکته را باید درنظر داشت که یک کارگزار کارآمد ترکیبی از تعهد و تخصص را باید به همراه داشت باشد.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم انتظامی امین با بیان اینکه باید تدبر در خطابهها و خطبههای حضرت امیرالمؤمین علی(ع) میبینیم که بیشتر همه مردم را خطاب قرار داده است، اما نامههایی نیز دارند که بهطور خاص برای کارگزاران نوشته شده است و این مسلماً به مدیران، کارگزارن، استانداران و مأموران اشاره دارد، عنوان کرد: همه بحثهای تربیتی که امام(ع) در نهجالبلاغه بیان میکند، همه جامعه را هدایت کرده و در حقیقت تعهد و باری که وظیفه اصلی این افراد است را هدایت میکند.
نامههای امام علی(ع) در نهجالبلاغه خطاب به همه مردم است
وی با اشاره به اینکه با تدبر در نامههایی که امام(ع) بهطور خاص برای کارگزاران نوشته است، در مییابیم که دارای اثر جامع است و اصلیترین مباحثی که باید مدنظر قرار گیرد را بیان میکند، پس اینکه ما بگوییم فقط کارگزار و یا فقط مردم در این نامهها خطاب قرار گرفتهاند اشتباه است چراکه همه را در بر میگیرد، اذعان کرد: مسلماً اصلیترین مباحث نامهها و خطبههای حضرت بر این است که همه جامعه باید از این ظرفیت تعهدی و وظیفهشناسی در جنبههای مختلف بهره ببرد.
بهرامی با بیان اینکه عواملی وجود دارد که میتواند نگرش، تفکر و فکر، اندیشه و تفکری که در کنار آن نگرشها بتوانند به فرد، مسئول و حتی مردم عادی کمک کند را بهوجود آورد و در نهایت بتواند رفتار سیاسی را آرایش داده و به ظهور برساند، بیان کرد: برای رسیدن به این تربیت سیاسی که مد نظر اسلام و امیرالمؤمنین(ع) است باید دین، خانواده و شناخت شیطان را مدنظر قرار داد.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم انتظامی امین، اولین نکته در رسیدن به این تربیت سیاسی را دین دانست و افزود: دین یعنی توجه به خدا و شناخت نسبت به آنچه که خدا گفته و اطاعت از خواست خداوند است.
وی ادامه داد: باید این نکته را نیز مد نظر قرار داد که محیطی که افراد بزرگ شده و طبق آموزههایی که در آن محیط گرفتهاند وارد اجتماع میشوند، چگونه است؟ و چه چیزهایی را به عنوان ارزشهای جامعه پذیرفته است؟
بهرامی با اشاره به اینکه در نوع حاکمیت حکومت امام علی(ع)، مسلماً حکومت دینی اولین و اصلیترین موضوع است که نمیتوان آن را نادیده گرفت، اظهار کرد: اولین چیز از دیدگاه امام علی(ع) شناخت خدا و اطاعت از این شناخت است، و این نکته را نیز باید درنظر داشت که از دیدگاه خداوند چه چیزی در شناخت خداوند وظیفه و الزامآور است که افراد مختلف باید نسبت به آن عمل کنند.
شناخت خدا و توجه به دین عامل اصلی در آشنایی مردم با وظایف
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم انتظامی امین، با اشاره به خطبه 189 نهجالبلاغه، ادامه داد: در این خطبه اشاره شده است که؛ باید دین اسلام را محترم و بزرگ داشته و از آن پیروی کنیم که حق آن را ادا کنیم، که این نشاندهنده این است که امام(ع) شناخت خدا و توجه به دین را عامل اصلی در حرکت مردم به سمت حرکت و آشنایی با وظیفه میداند که خود آن نیز باعث جلوگیری از انحراف انسان است.
وی اظهار کرد: اصلیترین نامه امام علی(ع) که در رابطه با تربیت سیاسی بیان شده است، را میتوان نامه 53 نهجالبلاغه یا همان نامه امام(ع) به مالک اشتر دانست، که با تدبر در آن نیز میبینیم که امام(ع) در این نامه اصلیترین موضوع را شناخت خدا و توجه به اینکه خداوند چه جیزهایی را از ما خواسته است، و با توجه به خواستههای او عمل کنیم، را مد نظر قرار داده است.
بهرامی نکته دیگر نامههای امام(ع) به کارگزارانش را شناخت شیطان و پیروی نکردن از او دانست و افزود: این موضوع را امام(ع) در نامهای که به عمروعاص نوشتهاند، این نکته را مدنظر قرار داده و در حقیقت توجه را به این نکته میدهد که اگر خدا را شناختی باید از او تابعیت کنی و اگر شیطان را شناختی باید از او دوری کنی و این نکته را میبینیم که به شکلهای مختلف با ما گوشزد میشود.
خانواده دومین عامل در تربیت سیاسی افراد
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم انتظامی امین با اشاره به اینکه دومین عامل در تربیت سیاسی افراد، خانواده است، ادامه داد: خانواده محیطی است که فرزند در آن چشم باز کرده و بزرگ میشود، این درحالی است که امروزه محققان این نظر را دارند نقش خانوده کمرنگ شده است و لی به نظر من اینگونه نیست و ما خودمان داریم به شکلهای مختلف ابعاد خانواده و تأثیرات آن را کمرنگ میکنیم.
وی اذعان کرد: ما باید این نکته را در نظر داشته باشیم که در این خانوده و محیط خانه نسبت به مسائل جامعه چگونه رفتار و تفکری وجود دارد، چراکه انسانها نسبت به جوی که در خانواده حاکم است رشد پیدا میکنند، که اگر سابقه خانواده مثبت و درست باشد باعث ترقی و تعالی شده و اگر منفی باشد مطمئناً باعث نزول فرد خواهد شد.
بهرامی ادامه داد: در نامهای که امام علی(ع) به معاویه نوشته میبینیم که ایشان به بحث اتصالشان به خانواده پیامبر اکرم(ص) توجه میدهد که چه کسی بوده و چه تأثیری داشته است که با این کار محیط را برای بحث آماده میکند و میگوید: ای معاویه شما کی لیاقت حکمرانی، رهبری و زمامداری مسلمانان را داشتهای، بدون سابقه خیر و نیکو و دارا بودن بزرگواری، اجر و منزلت در میان مردم.
عضو هیئتعلمی دانشگاه علوم انتظامی امین، با طرح این سؤال که آیا ارزشها و سنتهایی که در هر جامعهای اصل و اساس استف حاکم و پذیرفته شده است؟، افزود: توجه به این ارزشها و سنتها میتواند برای تربیت سیاسی مد نظر امام علی(ع) و اسلام مؤثر و جایگاه ویزهای داشته باشد، چراکه درهمین خطبه میبینیم که امام(ع) توجه مالکاشتر را به این نکته جلب میکند که؛ هرگز سنت نیکی را که از پیشینیان این امت به آن عمل نمودهاند مشکنید، سنتی که موجب انس و الفت بین مردم گردیده و ملت براساس آن به زندگی شایستهای دست یافتهاند.
وی با اشاره به اینکه از منظر امیرالمؤمنین علی(ع) یک کارگزار باید چهار خصوصیت، خداباوری، حقطلبی، عدالتپروری و خدمتگزاری را داشته باشد، ادامه داد: اولین ویژگی خداباوری است که اگر ما خدا را بشناسیم و نسبت به آن تابعیت داشته و خداباوری را وارد زندگیهایمان کنیم، خیلی وقتها از خیلی چیزها جلوگیری میشود و میتواند خودش منشأ امور و کارهایی باشد که این اصل را جزو اولین و اساسیترین باورهای یک حاکم، مدیر و حتی یک انسان عادی قرار میدهد.
بهرامی با بیان اینکه حضرت علی(ع) به این نکته توجه داشتهاند که اگر خداباوری وجود داشته باشد خودبهخود از همه کوتاهیها، عدم توجهها، لغزشها و سقوط که جای خود را دارد، جلوگیری میکند، اظهار کرد: امام علی(ع) در این خطبه اشاره دارد که؛ خداوند سبحان را با قلب، دست و زبان یاری کنید، زیرا خدای بزرگ یاری و عزت کسی را که یاریاش کند و عزیزش بدارد تضمین کرده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم انتظامی امین، با اشاره به اینکه حضرت امیرالمؤمنین علی(ع) به این نکته که خیلی از جاها خیلی از افراد کلامی را به زبان میآورند که اعتقادی به آن ندارند، توجه دارد، بیان کرد: حضرت در این مورد میفرماید: اینکه ما خیلی وقتها، خیلی افراد، خیلی حرفها میزنند، چون قلبشان با آن نیست آن اثر خودش را هم نمیگذارد، آنجایی که دارد یک کاری را انجام میدهد وقتی نیت نماز درست نباشد بقیه ان فایده ندارد، و این نکته را باید مدنظر داشت که خیلی کارها بدون درنظر گرفتن نیت درست انجام آن بدون نتیجه باقی میماند.
خداباوری باید با قلب، دست و زبان باشد
وی با بیان اینکه خداباوری با همه وجود انسان باید انجام شود، ادامه داد: در این خطبه امام(ع) از «و» استفاده کرده است نه از «یا»، و قلب، دست و زبان را با هم در خداباوری شریک میداند و در خیلی از جاها توجه نمیکنیم که خیلی از کارها پس از مدتی رنگ خودش را میبازد، و این بهخاطر این است که یکی تز این ویژگیها را ندارد.
بهرامی، ادامه داد: به نظر من قلب اصل است و این قلب، زبان و دست یعنی همه وجود انسان، نه پوسته، که اگر اینچنین باشد مورد حمایت خداوند است، پس اگر حمایت خداوند را میخواهیم این نیست که بگوییم دین خود را ادا میکنم، ایستادهام نماز میخوانم ولی نیت آن معلوم نیست.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم انتظامی امین، با اشاره به اینکه خداوند در قرآن میگوید: شما دین خدا را یاری کنید، خدا یاریتان میکند، افزود: برای اینکه خداوند به ما کمک کند باید در کارهایی که انجام میدهیم اخلاص را مد نظر قرار دهیم، برای همین است که خیلی از افراد که از روی اخلاص کاری را انجام میدهند، شاهد این هستند که کارشان بر روی روال و بدون کوچکترین مشکلی انجام میشود و زمانیکه کار ما بهخوبی پیش نمیرود، باید بهدنبال این باشیم که آیا نیت ما از روی اخلاص بوده است یا نه؟
وی ادامه داد: اگر ما کار را با نیت خالص و از روی اخلاص انجام ندهیم، هیچ چیزی از آن بهعنوان باقیات و صالحات برای ما باقی نمیماند، پس اصلیترین چیز در خداباوری؛ اخلاص در عمل است، چیزی که در این زمانه باید با ذربین دنبال آن بگردیم، که ممکن است باز هم پیدا نشود.
اخلاص در عمل انسان را از ارتکاب گناه باز میدارد
بهرامی با اشاره به اینکه اگر اخلاص در عمل ما وجود داشته باشد دوری از گناه هم در کنار آن قرار میگیرد، بیان کرد: وقتی اخلاص داشته باشیم، دیگر به سمت گناه نمیرویم، و زمانیکه این دو در کنار یکدیگر باشند مگر میشود قرب الیالله وجود نداشته باشد.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم انتظامی امین، با اشاره به اینکه هدف غایی حکومت اسلامی قرب الیالله است، اظهار کرد: در جا و مکان و کسوتی که هستیم باید به این نکات توجه کنیم، چراکه امام علی(ع) نیز به این نکته توجه میدهد که اگر کارگزاران به خداباوری، خدامحوری و حقمداری توجه کنند، مگر میشود کارشان در راه خدا درست انجام نشود.
وی با اشاره به اینکه امام علی(ع) میفرماید: هرکه آنچه بین او خداست اصلاح کند، خداوند آنچه را که بین او و مردم است را درست میکند، افزود: پس همه اینها نتیجه درست کردن رابطه ما با خداوند است که اگر رابطه ما با خدا خالصانه باشد به تبع رابطه ما با مردم هم اصلاح میشود و اگر اینچنین نباشد رابطه ما با مردم هم درست نمیشود.
بهرامی، حقطلبی را دومین ویژگی و خصوصیت کارگزاران از نظر امیرالمؤمنین علی(ع) دانست و اذعان کرد: حقطلبی چیزی است که اگر به آن توجه کنیم، انسانهای خار بزرگ نشده و کسانی که ظرفیت مسئولیتی را نداشته باشند آن را برعهده نمیگیرند.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم انتظامی امین، با اشاره به اینکه باید توجه داشته باشیم کسانیکه مخلصانه میآیند و صحبت میکنند، آیا حق را به ما میگویند و یا حرف غیرناحق را، و باید به اینها توجه کنیم چراکه در این صورت مطمئناً حرف حق بر ما نیش نیست بلکه نوش میشود، و اشتباهات خود را میپذیریم چراکه حقطلبی را رواج میدهیم و اجازه نمیدهیم افرادی آمده و با تعریف و تمجید زیر بغل ما هندوانه بگذارد.
وی با بیان اینکه ما باید توجه داشته باشیم که اگر یک مدیر و یا کارگزار میآید باید حقطلبی و حقگویی را رواج دهد، افزود: امام علی(ع) در این خطبه که خطاب به مالک اشتر نوشته است در رابطه با انتخاب همکارانش، توصیه میکند: وقتی به مصر میروی، دقت کن چه کسانی را دور خودت جمع میکنی، آنهایی را که میخواهی انتخاب کنی بشناس و مواظب باش که افرادی حقگو باشند.
بهرامی افزود: امام(ع) ادامه میدهد؛ اگر کسی حقگو باشد تحملحرف حق را دارد و اجازه نمیدهد تعریفهای نابهجا که از ظرفیت او بیرون است انجام شود، افراد حقگو را به خود نزدیک کن، و از میان خواص خود کسی را به خود نزدیکتر کن که در حقگویی صراحت لهجه داشته باشد.
عدالتپروری از ویژگیهای کارگزاران از منظر امام علی(ع)
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم انتظامی امین، عدالتپروری را سومین ویژگی کارگزاران از منظر امیرالمؤمنین علی(ع) دانست و اظهار کرد: حضرت علی(ع) میگوید هر کاری را که میخواهی انجام دهی اول ببین که انصاف است یا نه! انصاف و رعایت عدالت یعنی اینکه، چیزی را جای خود گذاشتن، اما اینکه واقعاً چه چیزی در حق حدود قرار دارد؟ کی باید به آن حدی که برای او دیده شده است برسد؟ را کسی نمیداند.
وی افزود: امام علی(ع) در رابطه با رعایت این نکات گفته است: اگر میخواهی هرکاری را انجام دهی باید تمام جوانب را در نظر بگیری، و برای همه افراد کارگزاران، دبیران، مردم و لشگریان نکاتی گفته است که همه اینها از طرف رسول خدا مشخص و تعیین شده است، که اینها را باید درست کرد، و این را در نظر گرفت که چهقدر و در کجا و به چه اندازه انصاف را رعایت کنی.
بهرامی، ادامه داد: امیرالمؤمنین علی(ع) فرمود: انصاف و عدالت را بین خدا و مردم از یک سو و از طرف دیگر بین خود و نزدیکانت و هرکه هوای او را در سر داری، رعایت کن، و همچنین به این نکته که ممکن است یک فکر در ذهن ما وجود داشته باشد که بیعدالتی باشد نیز توجه دارد و میگوید: آنچه در ذهن داری نیز باید با رعایت عدل و انصاف باشد، چراکه مگر میشود؛ رفتاری ناعادلانه داشته باشی و بعداً مورد تعرض قرار نگیری و در آینده طبعات آن را ندید.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم انتظامی امین، با اشاره به اینکه در حال حاضر نظام ما به چیزی که نیاز دارد، رفتار عادلانه است، که این رفتار عادلانه را هرچه بیشتر و هرچهقدر میتوانیم تبعات آنرا به جامعه برسانیم، افزود: کسیکه این کار را انجام میدهد باید تعهد و وفاداری و عدالتخواهی را با هم داشته باشد، و این نکته را باید در نظر داشت که ترکیبی از این ویژگی را داشته باشد.
وی چهارمین ویژگی کارگزاران از منظر امام علی(ع) را خدمتگزاری دانست و ادامه داد: نیازهای مردم را باید تأمین کرد، که یکی از این نیازهاف نیاز مادی است که خود به چند شاخه تبدیل میشود، نیاز معنوی، عاطفی و اخلاقی که به همه اینها باید توجه داشته و نسبت به آنها عمل درست و صحیحی باید داشت.
بهرامی با اشاره به اینکه در حال حاضر ما بیشتر به سمت نیازهای مادی میرویم، افزود: این در حالی است که اولین جملهای که امیرالمؤمنین علی(ع) بهکار میبرد مهربانی به رعیت است، به دوست داشتن آنها، لطف در حق آنها است که ما باید این خصلت را در وجود خودمان تقویت کنیم.
تأکید امام علی(ع) به توجه ویژه کارگزاران به قشر پایین جامعه
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم انتظامی امین با اشاره به اینکه ما باید در انتخاب افراد که بناست به مردم خدمت کنند نیز دقت داشته باشیم، ادامه داد: ما نباید توقع داشته باشیم حرفی را که ما میزنیم آنها بتوانند آنرا انجام دهند، اما نکته عجیبی که در خطبه 53 آمده است این است که در این نامه حضرت علی(ع) به قشر پایین جامعه توجه زیادی دارد و میگوید: با مردم چنان باش که روز یومالحسرت که خدا را دیدار میکنی عذرت پذیرفته آید.
وی ادامه داد: در این خطبه حضرت علی(ع) به مالک خیلی سفارش کرده که به گروههای ناتوان توجه داشته باش چراکه آنها بیشتر از همه به عدالت تو نیاز دارند، و میگوید: توجه به آنها را بیشتر مد نظر داشته باش و اگر به آنها توجه نکنی و برایشان حق را بهجا نیاوری مطمئناً بعدها نمیتوانی عذری برای آنها در درگاه خداوند داشته باشی.
بهرامی، اذعان کرد: حق طبقات زیرین هم حق مسائل مادی است، هم حق توجه کردن و مهربانی و هم حق بازگو کردن است، یعنی اینکه این افراد بتوانند بدون لکنت زبان حرف خود را بزنند.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم انتظامی امین، با اشاره به اینکه حکومتهای مادی و غیردینی هیچکدام به این نکته به این زیبایی نپرداختهاند، که یک نفر بهراحتی و حتی بدون ترس باید بیاید و حق خود را طلب کند، ادامه داد: این نشان دهنده این است که در مکتب امیرالمؤمنین علی(ع) کراگزاران باید فضا را طوری حاضر کنند که مردم بدون ترس حق خود را طلب کنند، چراکه امام علی(ع) میفرماید: پاک و آراسته نیست امتی که در آن امت زیردست، نتواند بدون لکنت زبان حق خود را از قوی دست بستاند.
وی با بیان اینکه فقط خودمان نباید یار و یاوران مظلومان باشیم، بلکه افرادی هم که تربیت میکنیم باید این ویژگی را داشته باشند، اظهار کرد: امام علی(ع) در نامهای که به مالک اشتر نوشته بود، میفرماید: ای مالک درباره طبقه پایین مردم که چارهای ندارند و در فقر و تنگدستی زندگی میکنند؛ خدا را فراموش نکن، آنها بینوایان، نیازمندان، گرفتاران و زمینگیر شدگان هستند.
بهرامی با اشاره به اینکه اگر بخواهیم این خصوصیات را در وجود خودمان تقویت کنیم باید به روشهایی تکیه کنیم، ادامه داد: یکی از این روشها تقوای الهی است که در همه چیز مخصوصاً این مسائل همه ما به آن نیاز داریم، و این نکته را باید در نظر داشته باشیم که هیچ لذتی لذتبخشتر از تقوا نیست و این تقوا است که میتواند ما را از خیلی از مشکلات نجات دهد، و اولین شرطی که امام(ع) برای انتخاب یاران در نظر میگیرد داشتن تقوا است.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم نظامی امین، با اشاره به اینکه اگر از دنیا و دنیاطلبی دوری کنیم شاید بتوانیم به آن دنیا نیز توجه کنیم، ادامه داد: امام علی(ع) میفرماید: به خدا سوگند که این دنیای شما در نظر من از استخوان خوکی که در دست شخصی جزامی که هیچ کس میلی به آن ندارد، پستتر و کم ارزشتر است.
وی بیان کرد: امام علی(ع) در جایی دیگر میفرماید: از دنیا بپرهیزید، زیرا دنیا در حقیقت دام شیطان است، که در ادامه میگوید: شیطان به سه شکل انسان را مورد هجوم قرار میدهد، و ما خیلی از وقتها به این نکته توجهی نداریم و به شیطان این فرصت را میدهیم که ما را منحرف کند چراکه شیطان هرلحظه ما را رصد میکند و هرچه ما به دنیا و دنیاطلبی آلودهتر میشویم، خوب مسلماً دست شیطان بازتر میشود.
بهرامی با اشاره به اینکه امام علی(ع) در حدیثی میفرماید: بپرهیزید از روزی که همه اعمال شما در آن اشکار میگردد، اظهار کرد: هر کس اعمالی دارد، اما اگر ترس از کیفر آخرت و سرانجام اعمال باشد، مطمئناً ما را به دوری از خیلی از مشکلات و دامهای شیطان میکند.
لزوم مشورت در کارها
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم انتظامی امین، با اشاره به اینکه در روایتی امده است که مشاوره کنید، ادامه داد: برخی این اندیشه را دارند که اگر از یک نفر مشورت گرفتهاند باید حتماً به حرف او گوش کنند، این در حالی است که امام علی(ع) میگوید: این حق توست که نظر مشورتی و کارشناسی خود را در مسائل اجرایی و اداری جامعه به من اعلام کنی و اگر نپذیرفتم از من اطاعت کنی.
وی ادامه داد: مشورت این نیست که ما هرچه گفتیم پس باید آن فردی که از ما مشورت گرفته باید به حرف ما عمل کند، امام علی(ع) در این خطبه به این نکته توجه دارد که تو به من مشورت دادی و من نپذیرفتم، اما چون تو زیردسا من هستی ملزم به اطاعت هستی، که این یکی از مشکلات ما در کشور است که باید به اطاعتپذیری توجه داشته باشیم اما متأسفانه اینگونه نیست.
